Smoleńsk 1812.pdf

(4537 KB) Pobierz
153970385 UNPDF
153970385.002.png
153970385.003.png
Dom Wydawniczy Bellona prowadzi sprzedaŜ wysyłkowa swoich
ksiąŜek za zaliczeniem pocztowym z rabatem do 20 procent od
ceny detalicznej. Nasz adres:
Dom Wydawniczy Bellona
ul. Grzybowska 77
00-844 Warszawa
Dział Wysyłk. tel.: 022 45 70 306. 022 652 27 01
Fax 022 620 -2 71
Internet: www.bellona.pl
e-mail: biuro@bellona.pl
www.ksiegarnia.Bellona.pl
Opracowanie graficzne serii: Jerzy K ę pkiewicz
Ilustracja na okładce: Daniel Rudnicki Redaktor
prowadz ą cy: Kornelia Kompanowska Korektor:
Teresa K ę pa
© Copyright by Andrzej Dusiewicz, Warszawa 2007
© Copyright by Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2007
ISBN 978-83-11-10633-8
153970385.004.png
WST Ę P
... gdzie Dniepru woda, Krwi ą
si ę Polsk ą zrumieniła l .
„[...] ten był albowiem skutek zdobycia tego wa Ŝ nego
miejsca, i Ŝ kiedy Polacy byli panami owego, nie tyko
dr Ŝ ała stolica Moskwy, ale ich i w murach swych ogl ą dała.
Kiedy za ś Moskale posiedli Smole ń sk, byt i cało ść Litwy,
a nawet i całej Polski, chwia ć si ę zacz ę ły" 2 — tak pisał w
swoich pami ę tnikach o roli Smole ń ska w burzliwych
stosunkach polsko-moskiewskich generał Klemens
Kołaczkowski. W dramatycznym roku 1812 ponownie
przyszło temu miastu odegra ć znacz ą c ą rol ę . Tym razem
znalazło si ę ono na drodze cesarza Francuzów Napoleona I
i jego Wielkiej Armii.
Smole ń sk na przełomie IX i X wieku nale Ŝ ał do naj-
wi ę kszych grodów ruskich le Ŝą cych na szlaku wodnym „od
l A. G ó r e c k i, Duma o Generale Grabowskim, w: Wolny głos czyli nowy
tomik pism, Pary Ŝ 1850, s. 86 lub Duma o Generale Grabowskim poległym pod
Smole ń skiem dnia 17 Sierpnia 1812 r., w: Ulotna poezja patriotyczna wojen
napoleo ń skich (1805-1814), opra ć . A. Zieli ń ski, Wrocław 1977.
2 K. K o ł a c z k o w s k i , Wspomnienia jenerała Klemensa Kołaczkowskiego,
Kraków 1898, t. 1, s. 107.
153970385.005.png
6
Waregów do Greków". Czyniło to z niego wa Ŝ ny o ś rodek
handlowy 3 . W 882 r. poło Ŝ one na lewym brzegu Dniepru
miasto znalazło si ę w składzie Rusi Kijowskiej, ale ju Ŝ w
1057 r. stało si ę stolic ą samodzielnego Ksi ę stwa Smole ń -
skiego. Usytuowanie miasta na skrzy Ŝ owaniu szlaków
handlowych z południa na północ oraz ze wschodu na
zachód uczyniło Smole ń sk cennym partnerem gospodar-
czym. Do miasta docierali i osiedlali si ę tutaj kupcy
niemieccy, a i pot ęŜ na Hanza ch ę tnie widziała Smole ń sk
w ś ród swoich kontrahentów.
Dogodne poło Ŝ enie przyczyniało si ę do rozkwitu miasta,
ale równie Ŝ szybko stało si ę dla ń powa Ŝ nym problemem 4 .
Z jednej strony rosn ą ca w sił ę Litwa, z drugiej Moskwa coraz
bardziej łakomie patrzyły na ksi ę stwo, chc ą c wł ą czy ć je do
swoich terytoriów. Pod koniec XIV w. ksi ąŜę ta litewscy
Witold i Skirgiełło rozbili wojska ksi ę cia smole ń skiego
Ś wi ę tosława. Władca poległ w boju, a jego syn, Jerzy, trafił
do litewskiej niewoli. Wstawiennictwo u króla Władysława
Jagiełły przywróciło mu wprawdzie tron, ale na krótko. W
1404 r. ponownie pobity przez wojska litewskie kniazia
Witolda zmuszony był ucieka ć na W ę gry 5 .
Od tego czasu miasto nale Ŝ ało do Wielkiego Ksi ę stwa
Litewskiego i obsadziła je polska załoga. Ju Ŝ w 1410 r. na
polach Grunwaldu smole ń szczanie oddali wielkie przysługi
nowemu panu. Kiedy pod uderzeniem wojsk zakonu krzy-
Ŝ ackiego zachwiały si ę i pierzchły z pola chor ą gwie
litewsko-rusko-tatarskie, trzy pułki smole ń skie wzi ę ły na
3 B.Rybaków, Pierwsze wieki historii Rusi, Warszawa 1983, s. 154.
4 Smole ń sk le Ŝ y w centrum tzw. Bramy Smole ń skiej. Biegnie ona
wzdłu Ŝ działu wód Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. T ę dy prowadzi
najlepsza droga do Moskwy. Warunki terenowe nadaj ą si ę tutaj idealnie
do prowadzenia działa ń wojennych, co potwierdzaj ą zarówno dzieje
wojen polsko-moskiewskich, jak i historia wojny 1812 r. oraz działania
niemieckie w 1941 r.
5 L. B a z y l o w , P. W i e c z o r k i e w i c z , Historia Rosji, Wrocław
2005, s. 59.
153970385.001.png
Zgłoś jeśli naruszono regulamin