WM_2010_3.pdf
(
3827 KB
)
Pobierz
Patronat medialny „Wychowania Muzycznego w Szkole”
Instytut Filologii Polskiej
oraz
Instytut Pedagogiki Przedszkolnej i Szkolnej
Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie
zapraszają do wzięcia udziału w konferencji naukowej organizowanej
z okazji 200 rocznicy urodzin Fryderyka Chopina
„Chopin w polskiej szkole i kulturze”,
która odbędzie się w dniach
25–26 października 2010 roku w Krakowie.
Zapraszamy do czynnego uczestnictwa: muzykologów, pedagogów muzyki i innych sub-
dyscyplin pedagogicznych, kulturoznawców, historyków, literaturoznawców, socjologów
kultury, medioznawców, dydaktyków literatury, historii, innych przedstawicieli humanistyki
oraz czynnych nauczycieli.
Planowana problematyka wystąpień:
–
Miejsce F. Chopina w edukacji humanistycznej polskiej szkoły.
–
Jak uczyć słuchania muzyki Chopina?
–
Chopin w polskiej kulturze
muzycznej, literackiej, plastycznej.
–
Chopin – Polak i Europejczyk.
–
Chopin w zasobach internetowych
i multimediach.
Zapraszamy też do prezentacji osiągnięć uczniów, laureatów konkursów związanych
z 200 rocznicą urodzin F. Chopina.
Zgłoszenia oraz wszelkie pytania w sprawie konferencji prosimy kierować drogą elektroniczną
(lub tradycyjną) na adresy organizatorów
:
Instytut Filologii Polskiej
, ul. Podchorążych 2, 30-084 Kraków, p. 555
prof. dr hab. Zo a Budrewicz zobud@ap.krakow.pl
dr Maria Sienko (sekretarz konferencji) marysienko@interia.pl
Instytut Pedagogiki Przedszkolnej i Szkolnej
, ul. Ingardena 4
dr Romualda Ławrowska roma@isk.net.pl
http://www.wychmuz.pl
Wychowanie Muzyczne w Szkole
3 2010
W NUMERZE
Z zagadnień kultury muzycznej
Barbara Literska,
Chopin w szkole XXI wieku
Aleksandra Dudek,
Śladami Chopina – ekskursje i wojaże
po Polsce
Biserka Čejović,
„Spotkanie z Fryderykiem”. Cykl lekcji
języka polskiego przeznaczony dla klas
4–6 szkoły podstawowej
Agnieszka Sołtysik,
Testy wiedzy ogólnopolskiego konkursu
Kompozytor sercu najbliższy
Materiały z badań
Andrzej Białkowski, Mirosław
Grusiewicz,
Reforma szkolna i praktyka nauczania
muzyki w opinii nauczycieli
Recenzje – Kronika – Wydarzenia
Bernard Panasiuk,
Multimedialny Chopin
Materiały metodyczne
Marek Dudek,
Gra dydaktyczna „Poznaj Chopina”
Honorata Kiwała, Agnieszka
Podbilska,
Gra dydaktyczna „Podchody”
Jolanta Pytlik,
„To są czary, pewno czary!” – poznajemy
dzieła Fryderyka Chopina. Scenariusz
zajęć w klasie I
Z działalności Stowarzyszenia
Nauczycieli Muzyki
Pocztówka z Kazimierza
Dodatek muzyczny
•
Dumka
, muz.: F. Chopin, sł.: B. Zaleski,
oprac.: W. Sołtysik
• Życzenie
,
muz.: F. Chopin, sł.: S. Witwicki,
oprac.: W. Sołtysik
Wychowanie Muzyczne w Szkole
3 2010
http://www.wychmuz.pl
3
W
ychowanie
M
uzyczne
w
S
zkole
2010
maj–czerwiec Czasopismo dla nauczycieli
LIV 269 ISSN 0512-4252 Indeks 381616 cena 8,00 zł (w tym 0% VAT)
Stowarzyszenie Nauczycieli
Muzyki
20-718 Lublin, aleja Kraśnicka 2a
tel. 603 992 969
fax (0-81) 533 51 72
W
W
o
os
t
t
tn
ich dnia
ch
uwagę
n
as
zą pr
z
yk
uł
o
wy
darzenie,
kt
ó
óre
zna
a
znie w
ykracz
a poza
fenomen czyst
o
artystyczny.
Mło
od
zzie
eż
o
o
a Or
kiee tra
im
. Simóna Bo
li
ivara z WW nn zueli,
p
po
dd
b
battuttą
Gus
tavvo D
ud
am
el
a, wystąpiła 20 czerwwca w sali
O
Op
eeryy NNaro
do
wejj. Za sp
ra
wą koncc rtu głośnn zrrobbiło s
ię
o
o
r
rewwel
la
cyj
n
yym weenee uell kimm s
sy
stemie wyychh wwania mu-
zyc
cznneg
go
EEl Siisttemma.
PP zytacczaanee ww ppraasiie daane
br
zzm
ią i
m-
po
n
ujjąc
co
; aaż tr
rud
dno uuwiierrzyyć,, żże w Weeneezuuelli dzziaa aają
W ostatnich dniach uwagę naszą przykuło wydarzenie,
które znacznie wykracza poza fenomen czysto artystyczny.
Młodzieżowa Orkiestra im. Simóna Bolivara z Wenezueli,
pod batutą Gustavo Dudamela, wystąpiła 20 czerwca w sali
Opery Narodowej. Za sprawą koncertu głośno zrobiło się
o rewelacyjnym wenezuelskim systemie wychowania mu-
zycznego
El Sistema.
Przytaczane w prasie dane brzmią im-
ponująco; aż trudno uwierzyć, że w Wenezueli działają 102
orkiestry młodzieżowe, 55 dziecięcych (ok. 100 000 uczniów),
a 180 ośrodków bezpłatnie uczy gry na klasycznych instrumen-
tach, z czego korzysta ok. 350 000 dzieci i młodzieży.
W tym kontekście Polska prezentuje się jak kopciuszek.
Rodzimy poziom edukacji muzycznej pozostawia wiele do ży-
czenia. Powoli cichną wielkie dyskursy i spory, przebrzmiewają
ożywione debaty wokół muzyki w szkole i sytuacji nauczycieli
muzyki. Reforma programowa zamknęła pewne tematy.
Dotychczasowa niewielka skuteczność naszych środowisk
opiniotwórczych nie zachęca do podejmowania kolejnych starań
o zmiany systemowe. Nie potra my przekonać, że problem
powszechnej edukacji muzycznej jest ważny, a i rozbieżności
w ocenie obecnej sytuacji wśród uczestników dyskusji są na tyle
duże, że trudno o wspólne wypracowanie nowych rozwiązań.
Z jednej strony słychać głosy decydentów o „przywróceniu
normalności”, „skuteczności podjętych działań i rozwiązań”,
a z drugiej – środowiska akademickiego, które mówi o „stanie
ostrej niewydolności”, „kryzysie”, „zapaści”.
Co na to sami nauczyciele? W tym numerze właśnie im po-
średnio oddajemy głos, prezentując wyrażane w ankietach opinie
na temat wprowadzonych reform i sytuacji muzyki w szkole.
A żeby nie dać się przytłoczyć szarej rzeczywistości, w dal-
szym ciągu obracamy się w kręgu Chopina, który niezmiennie
króluje w pozaszkolnym życiu muzycznym oraz edukacji
i skupia na sobie uwagę różnych instytutów, stowarzyszeń,
fundacji, centrów kultury, coraz mocniej zagospodarowujących
przestrzeń edukacji muzycznej.
Rada redakcyjna:
Andrzej Białkowski, Helena Danel-Bobrzyk,
Ewa Ho man-Lipska, Gabriela Klauza,
Zo a Konaszkiewicz (przewodnicząca),
Maria Manturzewska, Maria Przychodzińska,
Barbara Smoleńska-Zielińska,
Małgorzata Suświłło
ą
11
02
orki
es
t
try
y mmł
o
odzzieeżoowee, 555 d
dz
iieccięęcyychh (
(ok
k. 1000 0000 ucz
ni
óów
)
),
a
a
1
18
0 oś
rod
dkó
ów
b
ez
ppłaatnniee uu
c
zz
zy
g
rry naa kklaasyyczznyychh iinsstr
umme
n
n-
ta
ch, z cz
e
g
o k
k
o
r
r
rz
y
y
ys
tt
ta o
k.
k.
3550 0
0
0
00
d
z
zie
ec
i
i
i
ii mmłoodzzieeż
y
y.
W
W
t
t
tym
m
k
kon
t
e
ek
ś
śc
i
i
P
o
ol
s
sk
a
a
p
p
re
ez
e
en
t
tuje si
ię ja
ak
ko
o
op
c
c
cius
ze
k.
R
R
o
d
d
d
i
i
m
y
y
p
pozzi
o
om eddu
k
ka
c
cji mmuzzyc
c
z
nej
p
o
z
osst
a
w
i
i
a wiele do
ży
-
c
cz
e
en
ia
.
P
Po
w
wolli ciichhną
ą
wwieelkkiee d
dy
s
sk
u
u
sy
i s
po
rry
,
, p
pr
z
z
bb zmi
ie
wwa
j
ją
oż
y
w
ion
ne
d
eebaatyy wwokkółł mmuzzykki w
szkole
i s
s
y
t
tuaacjj
j
n
a
a
u
c
c
cz
y
y
yc
i
ie
l
li
m
mu
z
zy
ki
.
R
Refforrma pproogrrammowwa zaa
mknęł
a ppewne ttemmatt .
Do
t
y
c
hcczaasoo
a
nieewiiellkaa sskuu
e
e
e
zn
o
ś
ćć nnasszyychh śśroodoowiisk
k
o
pi
iniot
wórc
c ych
n
ni
e
e
z
za
c
ch
ę
ęc
a d
do
po
d
e
ejmow
wa
nn
a
a
k
k
ko
l
le
j
Redaktor naczelny:
Mirosław Grusiewicz
(mgrusiewicz@wychmuz.pl), tel. 503 644 267
Redakcja:
Zbigniew Ciechan (abcciechan@wp.pl),
Jerzy Dyląg (judylag@interia.pl),
Romualda Ławrowska
(roma.lawrowska@gmail.com),
Anna G. Piotrowska
(ag piotrowska@interia.pl),
Wiesława A. Sacher (wasacher@onet.eu),
Agnieszka Sołtysik
(agnieszkasoltysik@wp.pl)
jnych starań
o z
mi
ia
n
ny
sy
s
t
te
m
mowe. Nie po
t
tr
a
am
y
p
przek
onać, że
pr
oble
m
p
po
w
w
s
ze
ważżn
y, a i roozbbieeż
nnośści
w
oc
e
ni
ie o
b
b
cnej sytuacji wśród uczestn
ikó
w
d
dy
sk
usji
są na tyle
duże, ż
że
tr
rudn
o
o wspó
ln
e wy
pr
acowa
n
ie n
o
wyc
h ro
związań.
Z jedneej st
r
ony
słyc
hać
gł
osy
de
cy
den
ntó
ów
o „
p
p
zywr
óceniu
nnorrmaaln
no
ś
śc
i
i
, „s
kute
czno
ści
po
dj
ę
ętyyc
h
h
d
dz
iiałłańń
i
i
rozw
ią
za
ń”
,
aa z d
dru
ugi
ie
j
–
śr
odowiska
akad
e
m
mic
ck
iie
g
go
, k
t
óre m
ówi
o „stan
ie
oosttreej niiewwyddo
llno
oścci”, „kkryyzyysiie”, „zzappaśścii .
Co
na to sam
i
nauczy
ciele? W
tym numerze w
łaśn
ie i
m po-
średnio oddajemy głos, prezentując w yrażane w ankietach
opinie
na
t
em
at wprow
ad
zony
ch
r
ef
orm i sy
tuacji muzyki w sz
kole.
A żeby nie
d
ać się przyt
ło
czyć szarej rzeczywistości, w
dal-
szym ciągu obracamy się w kręgu Chopina, który niezmiennie
k
kr
ó
ól
u
uje w
p
po
z
za
s
sz
k
ko
l
ln
y
ym ż
y
yc
i
iu m
u
uz
y
yc
z
zn
y
ym o
r
raz
e
ed
u
uk
a
ac
j
ji
z
z
cchnnej
eeduuka
ac
jji muuzyyczzneej jeest
wa
Sekretariat redakcji:
Anna Waligóra (redakcja@wychmuz.pl)
Opracowanie redakcyjne i korekta:
Ewa Jachimek
Opracowanie gra czne:
Studio Gra czne Idealit
Projekt okładki i ilustracje:
Edyta Lisek
Gra ka nutowa:
Sławomir Kula
Skład i łamanie:
Studio Gra czne Idealit (idealit@idealit.pl)
Druk:
Petit SK, Lublin, ul. Tokarska 13
Nakład: 1200 egz.
Do nansowano ze środków Ministra
Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Mirosław Grusiewicz
http://www.wychmuz.pl
Wychowanie Muzyczne w Szkole
3 2010
Z ZAGADNIEŃ KULTURY MUZYCZNEJ
Barbara Literska
Chopin w szkole XXI wieku
Artykuł jest przedrukiem fragmentów tekstu zamieszczonego pod tym samym
tytułem w książce
Chopin w kulturze polskiej
pod redakcją Macieja Gołąba
,
która zo-
stała opublikowana w
roku przez Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
[...]
Zatem kluczem do omówienia jest wydaw-
nictwo – zgodnie z poniższym porządkiem
1
:
(1) w I etapie nauczania źródłami są
podręczniki z trzech o cyn: Wydawnictwa
Szkolne i Pedagogiczne, Juka-91, O cyna
Wydawniczo-Poligra czna „Adam”;
(2) w II etapie: WSiP, Juka-91, O cyna
Edukacyjna Krzysztof Pazdro;
(3) w III etapie: WSiP, Juka-91, O cyna
Edukacyjna Krzysztof Pazdro, Arka.
W centrum zainteresowania znajdą się:
(1) ilościowa charakterystyka Chopinowskich
kompozycji w kontekście całej oferowanej
w podręcznikach literatury muzycznej,
(2) charakterystyka jakościowa proponowanej
literatury chopinowskiej, (3) treści o Chopinie
w porównaniu do informacji o innych kompo-
zytorach w aspekcie ilościowym i jakościowym.
[...]
[...]
Przyczynek niniejszy nie rości sobie
pretensji do jednoznacznej odpowiedzi na
postawiony w tytule problem, jego celem
jest jednak wskazanie kierunku, w jakim
podąża obecna edukacja muzyczna w Pol-
sce, a wraz z nią percepcja muzyki Chopina.
Przeto, mimo iż niniejsze omówienie nie jest
reprezentatywne dla wszystkich podręczni-
ków, to pozwala zobaczyć szansę zaistnienia
Chopinowskiej muzyki w świadomości ucznia
polskiej szkoły ogólnokształcącej.
Powszechnie stosowaną przez nauczycieli
zasadą jest wybór jednego podręcznika na
cały kurs danego przedmiotu. Z tego powo-
du poniższe zestawienia są wynikiem sumy
informacji z kolejnych części danego pod-
ręcznika, rmowanego przez jedną o cynę
wydawniczą, choć czasami różnych autorów.
1
Analiza dotyczy podręczników z lat 1999–2005. Nie wszystkie są obecnie wydawane. Nie ma na
rynku odrębnych podręczników do muzyki dla I etapu edukacyjnego Wydawnictw Szkolnych i Peda-
gogicznych, swój żywot kończą również pozostałe podręczniki do muzyki dla edukacji wczesnoszkol-
nej. Niektóre podręczniki, jak Arki z Poznania, zmieniły wydawców. Wydawnictwo Juka znacznie
przemodelowało swoją ofertę, niemniej zdecydowana większość z analizowanych podręczników to
aktualne pozycje wznawiane do dnia dzisiejszego. W myśl reformy programowej pełna wymiana
podręczników nastąpi w roku szkolnym 2016/2017 (dopisek redakcji).
Wychowanie Muzyczne w Szkole
3 2010
http://www.wychmuz.pl
Z ZAGADNIEŃ KULTURY MUZYCZNEJ
Kompozycje Chopina –
charakterystyka jakościowa
Sprawą interesującą jest muzyczna cha-
rakterystyka Chopina, w pewien sposób
narzucona uczniowi poprzez dobór jego
kompozycji do wysłuchania. Wiąże się ona
bezpośrednio ze słowną charakterystyką
twórcy (o tym będzie jeszcze mowa) i jest
niejako jej uzupełnieniem. Poniższe tabele
zawierają wykaz kompozycji z podziałem na
kolejne etapy kształcenia (I, II i III). Jest to
abstrakt z podręczników źródłowych, więc
jeżeli ten sam utwór pojawiał się w kilku
podręcznikach z jednego etapu kształcenia, to
tutaj przedstawiony jest tylko jeden raz. Ce-
lem tego ujęcia nie jest tym razem statystyka,
ale wskazanie na utwory, które brzmieniowo
kreują Chopina w wyobraźni ucznia.
Dzieci w okresie wczesnoszkolnym pozna-
ją Chopina-patriotę, wskazującego na historię
Polski (powstanie listopadowe w etiudzie),
na kulturę ludową (w mazurku), szlachecki
taniec polski (polonezy); człowieka wrażli-
wego, który swoją muzyką przekazuje róż-
ne nastroje – „muzyka już nie wesoła, ale
jeszcze nie smutna, pełna spokoju i zadumy”
(Lipska 1999, 71
2
). Ukierunkowanie słuchania
dotyczy zasadniczo nastrojowości muzyki, od-
dawania uczuć, które dzieci mają określić, za-
tem Chopin jawi się tu przede wszystkim jako
człowiek subtelny, delikatny, wrażliwy, spokoj-
ny, szlachetny w obejściu, ale również zdolny
do gwałtownych uczuć w sprawie najważniej-
szej – skazanej na poddańczy los Ojczyzny.
Obraz stworzony w wyobraźni ucznia
w I etapie kształcenia jest utrwalany w II eta-
pie przez te same i inne kompozycje: scherzo,
preludium, mazurek znalazły się w rozdziale
omawiającym zimę
–
pory roku malowane
muzyką (Jakóbczak-Drążek, Smoczyńska
1999). Przy prezentacji różnych sposobów
notacji muzycznej zamieszczono przykład –
fragment autografu
Etiudy c-moll
op. 10 nr 12
Chopina z komentarzem: „Tak swoje kompo-
zycje zapisywał nasz największy kompozytor
– Fryderyk Chopin” (Jakóbczak-Drążek,
Smoczyńska 2000, 44). W obu etapach kształ-
cenia uczniowie nie poznają większych form
Chopinowskich (
Scher zo h-moll
jest tutaj
wyjątkiem i, jak można się domyślać, na
lekcji prezentowane jest we fragmentach).
Taki wybór kompozycji jest uzasadniony,
dzieci w tym wieku (10
–
12 lat) stopniowo
budują swoją wiedzę o świecie, są ciekawe
wielu zjawisk, zatem muzyka Chopina nie jest
Tabela
.
Utwory F. Chopina wskazane do wysłuchania w SP,
kl.
–
lp.
klasy
kompozycja Chopina
1
SP 1–3
Etiuda c-moll
op. 10 nr 12
2
SP 1–3
Mazurek B-dur
op. 7 nr 1
3
SP1–3
Mazurek D-dur
op. 33 nr 3
4
SP1–3
Polonez g-moll
– dwukrotnie
5
SP1–3
Polonez A-dur
op. 40 nr 1 – dwukrotnie
6
SP1–3
Preludium h-moll
op. 28 nr 6
7
SP1–3
Preludium A-dur
op. 28 nr 7
8
SP1–3
Preludium Des-dur
op. 28 nr 15
9
SP1–3
Walc Des-dur
op. 64 nr 1 – dwukrotnie
Tabela
.
Utwory F. Chopina wskazane do wysłuchania w SP,
kl.
–
lp.
klasy
kompozycja Chopina
1
SP 4
–
6
Etiuda C-dur
op. 10 nr 1
2
SP 4
–
6
Etiuda E-dur
op. 10 nr 3
3
SP 4
–
6
Etiuda c-moll
op. 10 nr 12
4
SP 4
–
6
Mazurek (bez wskazania)
5
SP 4
–
6
Mazurek E-dur
op. 6 nr 3
6
SP 4
–
6
Mazurek es-moll
op. 6 nr 4
7
SP 4
–
6
Mazurek C-dur
op. 6 nr 5
–
dwukrotnie
8
SP 4
–
6
Pieśń
Hulanka
op. 74 nr 4
9
SP 4
–
6
Preludium e-moll
op. 28 nr 4
10
SP 4
–
6
Preludium A-dur
op. 28 nr 7
11
SP 4
–
6
Preludium fi s-moll
op. 28 nr 8
12
SP 4
–
6
Preludium Des-dur
op. 28 nr 15
13
SP 4
–
6
Preludium d-moll
op. 28 nr 24
14
SP 4
–
6
Scherzo h-moll
op. 20
15
SP 4
–
6
Walc Es-dur
op. 18
2
Uwaga dotyczy
Preludium A-dur
op. 28 nr 7.
http://www.wychmuz.pl
Wychowanie Muzyczne w Szkole
3 2010
Plik z chomika:
chomaroma
Inne pliki z tego folderu:
Inspiracje muzyczne.pdf
(11734 KB)
Inspiracje muzyczne.pdf
(7794 KB)
Inspiracje muzyczne.pdf
(5733 KB)
WM_2014_5.pdf
(14374 KB)
WM_2014_3.pdf
(9952 KB)
Inne foldery tego chomika:
Akordeon
BEGUINE
BOSTON
Ćwiczenie głosu
FOLKLOR
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin