Postanowienia
I Pojęcie procesowe postanowienia.
Postanowienie jest aktem administracyjnym indywidualnym o tych samych cechach co decyzja administracyjna, odróżniającym się od niej przedmiotem rozstrzygnięcia i zakresem skutków prawnych. Postanowienie to akt administracyjny zewnętrzny, wydawany w formie procesowej na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawnych. Charakteryzuje je władczość i jednostronność rozstrzygnięcia. Postanowienie może być aktem wydanym przez organ administracyjny jednoosobowy lub kolegialny.
Wyróżnia się cztery grupy postanowień:
1) postanowienia o charakterze ściśle procesowym, dotyczące kwestii wyłaniających się w toku postępowania – rozstrzygają o wszystkich bieżących kwestiach postępowania, wyznaczając zakres jego czynności, odnosząc się do udziału stron i innych uczestników postępowania w tych czynnościach
2) postanowienia mające charakter procesowy, ale swym rozstrzygnięciem wpływające na dalszy bieg postępowania,
3) postanowienia odnoszące się do istoty sprawy lub też powodujące powstanie skutku materialnoprawnego – do tych postanowień należą: a) postanowienia wydawane w toku współdziałania, które podejmuje inny organ niż ten, który jest właściwy do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji, b) postanowienia o zatwierdzeniu ugody, c) postanowienia o wznowieniu postępowania dopuszczające rozpoznanie sprawy, w której wydano ostateczną decyzję,
4) postanowienia wydawane poza postępowaniem administracyjnym ogólnym unormowanym w dziale I i II KPA.
II Składniki struktury postanowienia administracyjnego.
Muszą one określać elementy stosunku prawnego tak samo jak w decyzji. Odrębności: adresatami postanowień mogą być strony oraz inne podmioty, a więc organy administracyjne, uczestnicy postępowania czy też osoby trzecie. Podstawę prawną postanowienia będą stanowiły tylko przepisy procesowe zawarte w KPA lub w ustawach odrębnych, albo przepisy prawa materialnego stosowane wraz z przepisami procesowymi. Bez uzasadnienia może być wydane postanowienie albo to, na które nie służy samodzielny środek zaskarżenia, ale które może być zaskarżone wraz z odwołaniem od decyzji, albo jeżeli uwzględnia w całości żądania adresatów postanowienia przy braku sprzeczności ich interesów.
Postanowienie może zawierać składniki dodatkowe, wymagane z mocy przepisów odrębnych, może to być termin, warunek lub zlecenie. Rektyfikacja postanowień dotkniętych wadami nieistotnymi dokonywana jest na podstawie art. 111 i 113. Wadliwości istotne postanowienia muszą być usuwane w trybach nadzwyczajnych postępowania stosowanych w zakresie, w jakim odsyła się do nich w art. 126. Postanowienie jest wykonalne od jego doręczenia lub ogłoszenia, a w przypadku wniesienia zażalenia organ władny jest wstrzymać jego wykonanie w przypadkach uzasadnionych.
Wzruszenie postanowienia może nastąpić na skutek wniesienia od niego zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego. Właściwość do wydania postanowienia na podstawie przepisów procesowych powstaje dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego, a więc po zbadaniu swej właściwości w sprawie przez dany organ.
III Konstrukcja prawna zażalenia na postanowienie.
Co do zasady postanowienie jest to orzeczenie, które dotyczy nie załatwienia sprawy, lecz samego postępowania w sprawie. Postanowienie przyczynia się do osiągnięcia celu postępowania, ale nie jest jego celem. Jednostka w postępowaniu ma nie tylko prawo do obrony wobec decyzji administracyjnej, ale również gdy podjęte w postępowaniu postanowienie narusza jej interesy prawne. Przepisy prawa procesowego przyznają jej bowiem prawo zażalenia. Prawo zażalenia na postanowienie przysługuje tylko w razie, gdy tak stanowi KPA.
Zażalenie jest środkiem zaskarżenia od postanowień. Szczególnym w tym zakresie rozwiązaniem jest przyznanie tego prawa jako środka obrony przed bezczynnością administracji publicznej.
Wniesienie zażalenia przenosi na organ wyższego stopnia kompetencje do ponownego rozstrzygnięcia tylko w kwestii procesowej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonym postanowieniu. Nie daje natomiast podstaw do przejęcia rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem toczącego się postępowania administracyjnego.
Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia (ogłoszenia) postanowienia stronie lub innemu podmiotowi postępowania czy uczestnikowi postępowania (świadkowi, biegłemu, osobie trzeciej). Regułą jest, że postanowienia, od których służy zażalenie są doręczane na piśmie. Przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu broni instytucja przywrócenia terminu.
Zażalenie jest środkiem zaskarżenia względnie suspensywnym. Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje z mocy prawa wykonania zaskarżonego postanowienia, organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, może jednak uznać za zasadne wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Ocena zasadności wstrzymania należy do organu, który wydał zaskarżone postanowienie.
Art. 142 mówi o prawie zażalenia niesamoistnego, zgodnie z tym przepisem, postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.
Po rozpoznaniu kwestii będącej przedmiotem zaskarżonego postanowienia organ II instancji, w przypadku gdy:
1) jego rozstrzygnięcie będzie się pokrywało z rozstrzygnięciem organu I instancji, utrzyma w mocy zaskarżone postanowienie;
2) rozstrzygnięcie to nie będzie się pokrywało z rozstrzygnięciem organu I instancji, uchyli zaskarżone postanowienie i wyda postanowienie rozstrzygające kwestię, będącą przedmiotem zaskarżonego postanowienia odmiennie;
3) ustali on, że nie było podstaw prawnych lub faktycznych do wydania w danej kwestii postanowienia, uchyli zaskarżone postanowienie. Ostatni człon przepisu art. 138 § 1 pkt 2, stanowiący: „umarza postępowanie I instancji”, musi być stosowany z zachowaniem odpowiedniości. Oznacza to, że w niektórych sprawach nie będzie można go stosować, w niektórych zaś przypadkach konieczne będzie umorzenie postępowania w i instancji;
4) wystąpią przesłanki określone w art. 138 § 2, uchyli zaskarżone postanowienie i przekaże sprawę, będącą przedmiotem zaskarżonego postanowienia do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
ariel315