E. Balcerzan: Interpretacja jako „próba całości” (w: „Problemy teorii literatury”, s.3)
Bibliografia – przedstawienie dzieł niezgodne z ich przeznaczeniem podstawowym.
„Całość” – wyodrębnia się według indywidualnych prawideł spójności wewnętrznej. Badacz uświadamia sobie, że nie da rady przyswoić wszystkiego.
Antynomia między poczuciem całości, a przeświadczeniem o koniecznej fragmentaryczności jej ujęcia daje o sobie znać na poziomie analizy, opisu i interpretacji.
Interpretacja wobec analizy:
Interpretacja szuka oparcia w analizie, nie jest specyficznie naukowa. Ale gdy obiektem badań staje się całość wielotekstowa – o powodzeniu interpretacji „całości” decyduje opis, nie analiza.
Interpretacja wobec opisu:
Opis to przeciwieństwo aktu interpretacji. Opis możliwy jest tylko przy uporządkowaniu literatury. Opis wymusza postawę racjonalistyczną i szacunek dla empiryzmu; s. 507 interpretacja różnicuje stanowiska badaczy – opis buduje tło, na którym to zróżnicowanie staje się widoczne.
2 porządki w opisie:
- delimitacyjny (zewnętrzny),
- konstrukcyjny (wewnętrzny).
Np. dla poezji współczesnej:
- granice poezji są granicami doświadczenia poetyckiego danej społeczności.
- Dziś są 3 zakresy doświadczenia poetyckiego:
o A) najszerszy, ukryty – przypadki „cichego mówienia”, bycie poetką dla siebie; autokomunikacja. Nie musi stwarzać nowych tekstów, może teksty gotowe usytuować w porządku poetyckości;
o B) ogólnospołeczna komunikacja werbalna – folklor in statu nascendi, twórczość spontaniczna;
o C) poezja profesjonalna.
Ad A) – historia w polszczyźnie przeciwstawia się historii w biografii jednostki, B) folklor reaguje na wypadki z ostatniej chwili, brak poczucia ciągłości tradycji; C) – historyczność określa stosunek tej literatury do wyobrażeń czasowych folkloru i do przeżywania czasu w liryce autokomunikacyjnej.
zmordulec