M. Dłuska: Wiersz
- utwór o swoistej językowej kompozycji;
- funkcje wierszotwórcze – funkcje kształtowania i rozczłonkowywania tekstu na wersy;
- czynniki wierszotwórcze pochodzą z języka, o ich charakterze wierszotwórczym decyduje sposób ich użycia – zorganizowana powtarzalność. Podstawowe jednostki rozczłonkowania tekstu – wersy;
- funkcja wierszotwórcza polega na wytwarzaniu dodatkowego językowego rozczłonkowania tekstu;
- otwieranie powtarzalności wywołuje przewidywalność;
- dla zaistnienia wiersza czynniki językowe muszą dostać dodatkową funkcję porządkowania i rozczłonkowywania toku mowy na wersy;
- minimum niezbędne dla stwierdzenia struktury wierszowej – 2 wersy;
- koniec zestroju akcentowego, akcent paroksytoniczny, formant intonacyjny i rym współtworzą klauzule – powtarzające się zakończenia wersów;
- podstawową jednostką kompozycyjną jest wers;
- człon średniówkowy otwiera wers, człon klauzulowy – zamyka;
- istnieje wiele możliwości kształtowania wypowiedzi językowych w wiersz => istnieją różne systemy wersyfikacyjne;
- przerzutnia pojawiać się może tylko w wierszu, nigdy w prozie. Jest to znak wyróżniający wiersz. Ale nie działa w drugą stronę, to jest brak przerzutni nie oznacza prozy;
- w I połowie XVI wieku – 2 systemy wersyfikacyjne – średniowieczny asylabizm i system numeryczny – sylabizm. Ale asylabizm od Kochanowskiego pojawia się tylko w poezji plebejskiej;
- barok – przerzutnie, gra na rymach, zawiły szyk wyrazów;
- czasy saskie zatracają kunszt poetyki barokowej;
- w XIX – pseudoklasycyzm – tradycyjny model wiersza. Pozostaje tylko inwersja,
- romantyzm – zapotrzebowanie form zmiennych, żywych – wrogie nastawienie do form gatunkowych.
zmordulec