Kąpiele mineralne
Wody chlorkowo-sodowe
Zalicza się do nich wody zawierające nie mniej niż 1g składników stałych w 1dm3 z przewagą jonów chlorkowych(wśród anionów Cl-) oraz jonów sodowych(wśród kationów Na+)
Wody chlorkowo-sodowe o stężeniu mniejszym niż 1,5% nazywane są słonymi i służą przede wszystkim do kuracji pitnych i inhalacji.
Wody chlorkowo- sodowe o stężeniu większym nią 1,5% nazywane są solankami i służą do kąpieli.
Stężenia solanek do kąpieli leczniczych mogą wynosić co najwyżej 5-6%.
W solance o stężeniu poniżej 6% organizm człowieka pobiera wodę, a kiedy jest wyższe traci ją(odwodnienie).
W kąpielach wannowych oraz basenach do ćwiczeń ruchowych i pływania stosuje się stężenia w przedziale 2-5%
W przypadku leczenia łuszczycy stosuje się solanki o stężeniu do 12%.
Solanki jak wszystkie wody mineralne zawierają zawsze poza zasadniczymi jonami pewną ilość różnych jonów dodatkowych, które wpływają modyfikująco na działanie solanki i dlatego muszą być ujęte w nazwie wody.(np: jod, potas, brom, magnez, wapń)
Właściwości fizyczne kąpieli solankowej
- wysokie ciśnienie osmotyczne i duże stężenie- wywierają wyższe ciśnienie hydrostatyczne na ciało
- pozorne zmniejszenie masy ciała kąpiącego
- duża zawartość NaCl zmniejsza przewodnictwo cieplne wody
Działanie fizjologiczne kąpieli solankowych
Czynnik
Działanie miejscowe
działanie ogólne
NaCl w wodzie
Depozycja(odkładanie płaszcza solnego) w skórze i powolne wchłanianie
Rozszerzenie naczyń
Wzrost temp. skóry
Zmniejszenie pobudliwości zakończeń nerwowych czuciowych i ruchowych
Zwiększenie pocenia się
Zwiększenie wypłukiwania mocznika i kwasu urokanowego – wrażliwość na UV
Pobudzanie lub hamowanie mitozy w skórze
Działanie osmotyczne
Pobudzenie przemiany materii
Przestrojenie układu autonomicznego
Modyfikacja oddawania ciepła
Normalizacja ciśnienia krwi
Poprawa regulacji krążenia
Wzrost ogólnej odporności
Działanie hartujące
Rodzaje zabiegów- w zależności od konstytucji układu nerwowego wegetatywnego, ukł. krążenia, wieku, choroby i jej stadium wyróżniamy:
- kąpiele całkowite
- kąpiele3/4
- półkąpiele
- kąpiele nasiadowe
Dawkowanie kąpieli u dorosłych:
-stężenie soli 2-4%
-temperatura pierwszej kąpieli 35-36°C ze stopniowym wzrostem do 38°C
-temperatura półkąpieli 39-40°C
Czas trwania pierwszej kąpieli 10-12min, każdą następna wydłużamy o 2 min aż do max. 20-24min.
Kąpiele stosujemy co 2 dzień w serii 8-10 zab.
Dawkowanie kąpieli u dzieci
-W wieku dziecięcym i młodzieńczym kąpiele 2 x tyg.
-stężenie 2% solanka o temperaturze37°C
Czas zabiegu 10-15min.
W serii 12 kąpieli
Niektóre uzdrowiska stosują pływanie w basenach z 2-3% solanką 2-3 x tyg, przez 10-20 min.
Temperatura solanki 26-27°C
Postępowanie po Kąpieli:
-nie spłukiwać i nie wycierać ciała
-skóra powinna wyschnąć na powietrzu
-obowiązkowy odpoczynek po kąpieli w pozycji leżącej(dorośli1/2h, dzieci 1h)
Wskazania do kąpieli
Przeciwwskazania do kąpieli
1.Dorośli:
-przewlekłe choroby dróg oddechowych i zatok włącznie
-przewlekłe choroby zwyrodnieniowe i reumatyczne
- zmniejszona odporność na zakażenia
-rekonwalescencja po ciężkich chorobach
-otyłość
-niektóre ch. ginekologiczne(bezpłodność, zespół klimakteryczny, przewlekłe zapal. przydatków)
-łuszczyca
-kąpiele kinezyterapeutyczne w stanach pourazowych(rehabilitacja)
2. Dzieci:
-przewlekłe nawracające zapalenia dróg oddechowych
-alergia z astmą oskrzelową włącznie
-zaburzenia wegetatywne
-przedłużająca się rekonwalescencja po ciężkich chorobach
1. Dorośli:
-niewydolność krążenia
-choroby naczyń wieńcowych z wysiłkową dusznicą bolesną
-świeży zawał serca
-wady zastawkowe( o charakterze zwężenia)
-ostre choroby i zaostrzenia stanów przewlekłych
-choroby przebiegające z napadami
-ciężkie psychopatie, psychozy
-nadczynność tarczycy
-ciąża
-nowotwory
-czynna gruźlica
2. Dzieci i młodzież:
- jak u dorosłych
-wszystkie postaci gruźlicy
-choroby gorączkowe
-choroby serca
-choroby nerek
choroba reumatyczna
Kąpiele kwasowęglowe
Dwutlenek węgla jest gazem 2x cięższym od powietrza, ma lekko kwaśny zapach, rozpuszcza się w tłuszczach i dość dobrze w wodzie.
W organizmach żywych jest końcowym produktem przemiany materii w komórkach.
Jeżeli jego zawartość w powietrzu oddechowym wynosi 8-10 vol % to wystepują:
- bóle głowy
- szum w uszach
- wzrost ciśnienia krwi
- duszność
- utrata świadomości
- śmierć z uduszenia
Jeżeli stężenie osiągnie 20 vol % następuje natychmiastowa śmierć.
Szczawy- to wody zawierające co najmniej 1g dwutlenku węgla w 1dm3 wody.
Wody o zawartości dwutlenku węgla mniejszej niż 1g w 1dm3 nazywamy szczawą prostą lub niezmineralizowaną.
Działanie biologiczne wykazują wody zawierające więcej niż 400mg CO2 w 1dm3 wody( zawartość CO2 może osiągnąć ok. 1400mg/1dm3).
Wody kwasowęglowe zawierają więcej niż 250mg i mniej niż 0,99g w 1dm3.
Wody kwasowęglowe do kąpieli mogą pochodzić ze źródeł naturalnych oraz z zastosowania wody gospodarczej sztucznie wysyconej CO2.
Rodzaje kąpieli:
- kąpiele ¾
- Kąpiele częściowe ( kończyna górna lub dolna)
Fizjologiczne działanie Kąpieli kwasowęglowych:
- pobudzenie receptorów ciepła
zahamowanie receptorów zimna
- uwolnienie hormonów tkankowych w skórze
- rozszerzenie i otwarcie naczyń włosowatych
- zwiększenie o ok. 300% liczby czynnych naczyń włosowatych
- zwiększenie o ok. 600% ukrwienia skóry
- zwolnienie czynności akcji serca
- zwiększenie objętości wyrzutowej i pojemności minutowej serca
- obniżenie ciśnienia tętniczego krwi
- zwiększenie przepływu wieńcowego
- nasilenie przemiany materii
- działanie antyseptyczne
- zwiększenie napięcia żył
- zwiększenie ukrwienia mózgu
- zwiększenie pobierania tlenu w płucach
- zwiększenie diurezy
Temperatura kąpieli
Dzięki zmniejszonej wrażliwości receptorów zimna i równoczesnym pobudzeniu receptorów ciepła możliwe jest obniżenie temp. kąpieli kwasowęglowej do 31-34°C.
Przez pierwsze 30-60sek odczuwa się chłód, a następnie ciepło. Optimum temp. obojętnej dla człowieka występuje przy stężeniu CO2 w granicach 1,2- 1,4g/dm3. Przy takim stężeniu na cm2 ciała przypada 60-70 pęcherzyków gazu i człowiek nie odczuwa ani ciepła ani zimna. Po kąpieli kwasowęglowej może wystąpić swędzenie skóry, ogólne osłabienie.
Wykonanie kąpieli:
Temp. kąpieli 31-34°C. Wzrost temp. kąpieli w granicach 33-34°C. sumuje działanie bodźca cieplnego i może obciążać układ krążenia , nawet u osób zdrowych. Nie przekraczamy 34°C.
Zbyt szybkie ogrzanie wody kwasowęglowej może doprowadzić do nadmiernego uwolnienia się rozpuszczonego gazu.
Czas zabiegu: 20-30 min
Zachowanie pacjenta:
Częstotliwość zabiegów: 3-4 kąpiele w tygodniu.
Liczba zabiegów: 12
Wskazania:
Przeciwwskazania:
Kąpiele siarczkowo- siarkowodorowe
Wody lecznicze wykorzystywane do w/w kapieli zawierają rozpuszczony gazowy siarkowodór (H2 S), jon wodorosiarczkowy (HS-) lub jon siarczkowy (S2-). Obecność tych związków w wodzie zależy od pH. W wodach źródlanych o pH między 6-8 powszechnie występuje mieszanina siarkowodoru i jonu wodorosiarczkowego. W zależności od stężenia siarkowodoru rozróżnia się:
- wody o stężeniu małym poniżej 50mg H2S/dm3
- wody o stężeniu średnim 50-100mg H2S/dm3
- wody o stężeniu dużym powyżej 100mg H2S/dm3
Wody siarczkowo- siarkowodorowe stosuje się do kąpieli i płukań przyzębia.
Kąpiele siarczkowo- siarkowodorowe stanowią część kompleksowego leczenia łącznie z gimnastyką, kąpielami ruchowymi, masażami.
Fizjologiczne działanie kąpieli siarkowych:
- keratolityczne
- keratoplastyczne
- rozszerzenie i otwarcie kapilarów skóry
- przekrwienie i rumień skóry
- pobudzenie metabolizmu w skórze
2. pierwotne ogólne
- pobudzenie osi podwzgórze- przysadka- nadnercza
- pobudzanie receptorów w skórze( objawem jest palenie, swędzenie)
- pobudzanie receptorów ciepła
- obniżaniu progu pobudliwości receptorów zimna
3.Działanie wtórne:
- Wpływ na ukł. oksydoredukcyjny
- wpływ na procesy enzymatyczne
- wpływ na odbudowę chrząstki stawowej
- działanie przeciwbólowe
- -//- przeciwalergiczne
...
GTWSamuelson