statistic III.doc

WYKŁAD III (14.03.07)

Dwa rodzaje pytań:

·         pytania rozstrzygnięcia – zaczyna się od słowa „czy”,

·         pytania dopełnienia – odpowiedzią jest całe zdanie; pytanie: „kiedy”, „gdzie”, „jak”;

Założenia pytania: (zawsze coś zakładamy, zadając pytanie):

·         pozytywne – przynajmniej jedna odpowiedź jest prawdziwa,

·         negatywne – istnieją fałszywe odpowiedzi na pytanie;

Pytanie jest ujęzykowieniem problemu. Zawsze musimy mieć świadomość na jakie pytanie odpowiadamy.

HIPOTEZY BADAWCZE – „przeczuwane” odpowiedzi na badanie. Hipoteza badawcza jest zawsze zdaniem twierdzącym (nie pytaniem), opisującym relację między badanymi zmiennymi. Hipoteza powinna być:

·         sformułowana na odpowiednim poziomie ogólności, np. badanie zakresu pamięci roboczej u studenta – mamy poziom ogólności, np. 5 jednostek,

·         empirycznie weryfikowalne – takie hipotezy, które możemy zweryfikować np. wieczorem na ul. Grochowskiej jeździ więcej tramwajów niż rano,

·         proste – ang. parsimony; Clever Hans i pan von Osten; brzytwa Okhama – nie należy mnożyć bytów bez potrzeby, wycinamy to, co nas nie interesuje; (lex parsimoniae z łac. – zasada prostoty).

WYJAŚNIANIE W PSYCHOLOGII: DEDUKCJA I INDUKCJA

dedukcja

Teorie psychologiczne                      Przewidywanie

Indukcja                                                                                                  Potwierdzanie

Formułowanie hipotez                                                                      Falsyfikacja

Zbiór faktów                                          Zbiór faktów

Teoria – jedna hipoteza lub więcej, zbiór połączonych ze sobą faktów.

Ludzie często zapominają to, o czym im się mówi – hipoteza. Ebbinghaus – uczył się listy „bezsensownych słówek -> pamięć krótkotrwała i długotrwała. Im częściej powtarzam, tym lepiej pamiętam. Musimy tą teorię zweryfikować lub uznać, że nie jest prawdziwa. Wnioski mogą być albo potwierdzone albo sfalsyfikowane.

K. Popper – twierdził, że nie zadaniem nauki nie jest potwierdzanie hipotez, ale ich obalanie czyli falsyfikacja.

Rozumowanie indukcyjne – poszukiwanie przyczyn dla skutków.

Kanony Milla (John Stuart Mill, 1806-1873):

1.       kanon jedynej zgodności – jeżeli jakaś okoliczność stale towarzyszy występowaniu badanego zjawiska, podczas gdy inne okoliczności ulegają zmianie, to okoliczność ta jest przyczyną lub skutkiem badanego zjawiska;

2.     kanon jedynej różnicy – jeżeli jakaś okoliczność zachodzi, gdy dane zjawisko występuje, a nie zachodzi, gdy dane zjawisko nie występuje, podczas gdy wszystkie pozostałe okoliczności za każdy razem są te same.

Zmienne w eksperymentach psychologicznych:

-          zmienna, to każda cecha która przyjmuje co najmniej dwie wartości,

-          zmienne mogą być jakościowe i ilościowe.

-          zmienna zależna, to reakcja osoby badanej,

Zmienne uboczne – niezależne, kontroluje je badacz.

Zmienne zakłócające – niezależne, niestety badacz ich nie kontroluje.

MODEL EKSPERYMENTALNY (kiedy mamy eksperyment):

-          manipulowanie co najmniej jedną zmienną niezależną główną,

-          kontrolowanie zmiennych ubocznych i zakłócających uznanych za istotne dla zmiennej zależnej,

-          dokonywanie pomiaru zmienności zmiennej zależnej.

Zasada randomizacji (Ronald Fisher):

R. 1. – losowe pobieranie próby z populacji (gdyż nie mogą zbadać wszystkich osób),

R.2. – losowe rozdzielanie osób badanych do prób.

MODEL KORELACYJNY – analizowanie siły związku pomiędzy dwiema lub więcej zmiennymi zależnymi bez określania kierunku przyczynowości.

Czy bociany przynoszą dzieci? – nie ma takiej zależności :)

Very important: co trzeci lub czwarty bocian jest Polakiem!

Jeżeli eksperymentator przydziela poszczególne wartości zmiennej niezależnej głównej obiektom badanym, mamy do czynienia z modelem ściśle eksperymentalnym.

Prof. Sędek – badania funkcjonowania poznawczego u osób pod wpływem alkoholu; badania ściśle eksperymentalne, ponieważ badacz sam decyduje, kto będzie pod wpływem alkoholu, a kto nie.

Jeżeli eksperymentator prowadzi badanie w dwóch lub więcej grupach różniących się ze względu na cechę na jaką eksperymentator nie ma wpływu – mamy badanie różnicowe; nie mamy wpływu na to, kto będzie w jakiejś grupie (np. ze względu na płeć – nie możemy zmienić tego, kto jakiej jest płci).

Układ podstawowy – dwie grupy badawcze (eksperymentalna i kontrolna); taki kanon występuje najczęściej.

Wariancja na temat układu podstawowego – grupy z doborem celowym.

Badanie z powtarzanym pomiarem – mamy jedną grupę, ale badanie powtarzamy dwukrotnie. Badanie to ma duże znaczenie – możemy dokładnie zauważyć wpływ na zachowanie osób badanych.

Badanie z powtarzanym pomiarem ze zmianą kolejności prezentacji poziomów zmiennej niezależnej; dwa źródła wpływu.

Układ czynnikowy (badanie czynnikowe) – mamy więcej niż jedną zmienną niezależną; jeden czynnik przyjmuje więcej niż dwa poziomy; zmienne niezależne, to czynniki, które mają swoje poziomy.

Interakcja między czynnikami – specyficzna kombinacja czynników.

Co myślimy na swój temat? – jak łatwo sobie te rzeczy przypomniałem. Jeśli łatwiej nam sobie coś przypomnieć, myślimy, że takie zachowanie występuje u nas częściej.

Kiedy procedura badawcza (eksperyment) ma sens?

·         realizm życiowy – eksperyment powinien być podobny do sytuacji, które stwarza życie,

·         realizm sytuacyjny;

Terminy empiryczne (należący do teorii empirycznej, dotyczy rzeczywistości):

·         termin spostrzeżeniowy – jego znaczenie da się zakomunikować w sposób zmysłowy, odnosi się do zjawiska, które można zaobserwować zmysłowo, np. ktoś się czerwieni (widzimy to) lub przy pomocy aparatury,

·         definicja ostensywna – to, co widzimy po zachowaniu, np. „koń jaki jest każdy widzi”,

·         termin teoretyczny – termin należący do jakiejś teorii, który nie jest terminem spostrzeżeniowym, np. złość, miłość (prawie wszystko w psychologii jest terminem teoretycznym).

Operacjonalizacja – poszukiwanie terminów spostrzeżeniowych dla terminów teoretycznych poprzez używanie wskaźników o wartości różnicującej (mocy rozdzielczej).

Czyli: termin teoretyczny to np. złość, a termin spostrzeżeniowy – np. siła ucisku joisticka (jak bardzo się złościmy).

Przykład operacjonalizacji IQ: test inteligencji WAIS.

Zmienne zależne (Y), zmienna niezależna (X).

Ogólny model liniowy: Y = XB + U, gdzie:

Y – zmienna zależna,

X – zmienna niezależna,

B – parametry modelu,

U – błąd pomiaru.

Przykład: płeć psychologiczna (kobiecy – męski) – zmienna niezależna (mężczyzna – kobieta). Płeć x 7. Na to, czy pan Janek jest mężczyzną:

Pan Janek  = 1 x 7 + U = 7

Pani Maria = 2 x 7 + U = 14

Wychodzi na to, że pani Maria jest bardziej kobieca :)

Gdyby każdy na jedno pytanie odpowiadał źle w badaniu nad płcią psychologiczną byłby błąd. Maksymalnie staramy się zniwelować błąd pomiaru.

Wariancja i jej właściwości (e-learning).

Wariancja: od każdego wyniku w zbiorze odejmuje jego średnią, podnoszę do kwadratu, wszystko do siebie dodaję i dzielę przez liczbę elementów w zbiorze.

Wariancja – abstrakcyjna, na ile zbiór jest zmienny. Kiedy wszystkie wyniki są identyczne, wariancja wynosi 0.

Liczby: 3, 4, 5 => średnia = 4                            Wariancja = 2/3

Jak tu liczę wariancję?

Etap I (od każdego wyniku w zbiorze odejmuję jego średnią):

Krok I: 3 – 4 = -1

Krok II: 4 – 4 = 0

Krok III: 5 – 4 = 1

Etap II (podnoszę do kwadratu):

Krok I: -1 (do kw.) = 1

Krok II: 0 (do kw.) = 0

Krok III: 1 (do kw.) = 1

Etap III (wszystko do siebie dodaję): 1 + 0 + 1 = 2

Etap IV (dzielę przez liczbę elementów w zbiorze): 2 : 3 = 2/3

Gdy pojawi się liczba większa lub mniejsza od wszystkich wariancja wzrasta, a gdy pojawi się liczba równa średniej -> wariancja maleje.

Autorką notatek jest - Justyna Kisiel, przepisała – Dorota Rzeźniczek :) :)