47.POEMAT SYMFONICZNY-JEGO GENEZA I TWÓRCY
Ø poemat symfoniczny — instrumentalny utwór programowy (zob. muzyka 'programowa) bez ustalonej ściśle formy, który wyobraża lub sugeruje pewne określone treści literackie, wskazane w tytule (np. Mazepa F. Liszta, Don Juan R. Straussa, Powracające fale M. Karłowicza, Pan Twardowski L. Różyckiego); twórcą poematu symfonicznego był F. Liszt.
Ø Właściwym twórcą poematu symfonicznego, a przynajmniej pierwszym, który użył tej nazwy, był Liszt — gorący zwolennik idei syntezy sztuk. W latach 1846—1882 skomponował 13 poematów, m.in: Tasso, Hungaria, Preludia, Orfeusz, Prometeusz, Mazepa, Hamlet, Ideały. Poematy Liszta realizują tzw. ideę poetycką.
Ø Wśród najbardziej znanych poematów Liszta znajdują się Preludia, które stanowią wzór tego gatunku, z pracą tematyczną i zmiennością nastrojów jako zasadą kształtowania. Słowo „preludia" nie odnosi się tym razem do nazwy gatunkowej, lecz ma wyraźne zabarwienie programowe. Program literacki stanowi komentarz Liszta do wiersza A. La-martine'a pt. Preludia („Czyż życie nie jest szeregiem preludiów do owej nieznanej pieśni, której pierwszą wzniosłą nutę intonuje śmierć?").
· Ferenc Liszt - jednocześnie twórca gatunku, napisał m.in.:
o Les Preludes (Preludia, wg Medytacji Lamartine'a)
o Tasso, lamento e trionfo (wg Byrona)
o Co słychać w górach
o Orfeusz
o Prometeusz
o Hungaria
o Hamlet
o Bitwa Hunów
· Camille Saint-Saëns
o Le Rouet d'Omphale, op. 31
o Phaéton, op. 39
o Danse macabre, op. 40
o La Jeunesse d'Hercule, op. 50
· Bedřich Smetana
o cykl 6 poematów symfonicznych Má vlast (Moja ojczyzna), w tym najsłynniejszy Vltava (Wełtawa)
· Antonín Dvořák
o Wodnik op. 107
o Południca op.108
o Złoty kołowrotek op.109
o Leśny gołąb op. 110
o Pieśń bohaterska op. 111
· Zygmunt Noskowski
o Step op. 66
· Piotr Czajkowski
o fantazja symfoniczna Burza, op. 18 - wg Szekspira
o uwertura fantastyczna Romeo i Julia - wg Szekspira
o uwertura Rok 1812, op. 49
o ballada symfoniczna Wojewoda, op. 78 - wg poematu Mickiewicza
· Anatol Ladow
o Baba Jaga, op. 56
o Zaczarowane jezioro, op. 62
o Kikimora, op. 63
· César Franck
· Richard Strauss
o Don Juan op. 20
o Śmierć i wyzwolenie op. 24
o Till Eulenspiegel op. 28
o Also sprach Zarathustra, op. 30 (Tako rzecze Zaratustra)
o Ein Heldenleben, op. 40
· Mieczysław Karłowicz
o Powracające fale, op. 9
o Odwieczne pieśni, op. 10
o Rapsodia litewska, op. 11
o Stanisław i Anna Oświecimowie, op. 12 (uwaga - nie Oświęcimowie!!)
o Smutna opowieść, op. 13
o Epizod na maskaradzie, op. 14
· Paul Dukas
o scherzo symfoniczne L'Apprenti sorcier (Uczeń czarnoksiężnika)
· Jean Sibelius
o En Saga, op. 9
o Le Cygne de Tuonela, op. 22/3
o Finlandia, op. 26
o Oceanidy
o La Fille de Pohjola, op. 49
· Ottorino Respighi
o Pini di Roma (Pinie rzymskie)
o Fontane di Roma (Fontanny rzymskie)
o Feste Romane
· Bolesław Szabelski
o Mikołaj Kopernik
fagocik