Giri.pdf

PEF—©CopyrightbyPolskieTowarzystwoTomaszazAkwinu

GIRI —wtradycyjnejetycejap.nakazwypełnianiaobowi¡zku,dotycz¡cy

główniespłaceniadługuwdzi¦czno±ciwobeckonkretnychosób,przezokazanie

bezwzgl¦dnegoposłusze«stwa,nawetzacen¦sprzeniewierzeniasi¦własnemu

sumieniu.

Niewyczerpanydługwdzi¦czno±cimaj¡zawszedzieciwobecrodziców

zato,»ecidaliim»ycieiwychowanie.Zpowodutegodługucórka,uwa-

»aj¡c,i»spełniawtensposóbswójobowi¡zek,nieprotestowała,gdyrodzi-

cesprzedawalij¡dodomupublicznego,abywtensposóbuzyska¢pieni¡-

dzenaspłaceniedługówojca-hazardzisty.Wypełnianieg.byłozwi¡zanetak»e

zpozycj¡jednostkiwspołecze«stwieiprzypisanymtejpozycjiwzoromzacho-

wa«.Wasalmusiałodwdzi¦czy¢si¦swemupanuzadobraodniegootrzyma-

ne,takiejaknadaniaziemi,wypełniaj¡cg.Opisywanoprzypadki,kiedywa-

salpo±wi¦całwłasnegosyna,który,przebranyzasynapanafeudalnego,gi-

n¡łzamiastniegozr¡kwrogów.WokresieEdo(XVII–XIXw.)samurajebyli

zupełnieuzale»nieniekonomicznieodpanafeudalnego,dlategocałkowit¡lo-

jalno±¢wobecniegouznanozanajwy»sz¡cnot¦nawetwówczas,gdykolido-

wałotozposłusze«stwemwobecojca.Samurajeniemoglitrudni¢si¦prac¡

ﬁzyczn¡anihandlem,gdy»oznaczałotoichhaniebn¡deklasacj¦,wi¦cutra-

taprzychylno±cipanaoznaczałautrat¦±rodkówdo»ycia.Wetycesamuraj-

skiejzag.uznanonp.pomszczenie±miercipana,cozkoleibyłoniezgodne

zrozporz¡dzeniamizakazuj¡cymsamos¡dów.SamurajezAk¯o,którzyw1702

dokonalizemsty,zabijaj¡cwrogaswegozmarłegopana,stalisi¦bohaterami

jakouosobieniesamurajskiejlojalno±ci,aichlegendajestwJaponiici¡gle»y-

wa,mimo»ezazłamanieprawazostaliskazaninapopełnienieseppuku.Oj-

ciecsamurajatrac¡cegoswójmiecz,awi¦czgodniezobyczajemprzestaj¡cego

by¢samurajem,musiałsi¦wyprze¢syna,mimo»egokochał.Samuraj,któ-

rego»onazostałaprzyłapananacudzołóstwie,musiałj¡zabi¢,abyuratowa¢

swójhonor.

Wypełnianieg.odbywałosi¦cz¦stowbrewuczuciomipragnieniom

jednostki(ninj¯o—dosłownieludzkieodczucia).Opiniapublicznauwa»ała,

i»„pój±ciezagłosemserca”jestoznak¡egoizmu,iwymagałaodjednostki

po±wi¦ceniawimi¦obowi¡zku.Ci,którzyniedopełnilig.,byliszykanowani

iwyrzucenipozanawiasspołecze«stwa.Wprzypadkusamurajówjedn¡

zformzado±¢uczynieniazaniewypełnienieg.byłorytualnesamobójstwo

(seppuku).

Nakazg.byłró»nieoceniany.I.Nitobeinterpretujeg.jako„sprawiedli-

w¡racj¦”,którejwypełnianie±wiadczyozdolno±ciJapo«czykówdospon-

tanicznegopo±wi¦ceniasi¦dladobrainnych.K.Uchimurakrytykowałety-

k¦opartanag.,uwa»aj¡c,»e„kr¦pujeonajapo«skiegoducha”;wgnie-

goJapo«czycytrac¡energi¦naspełnianiezobowi¡za«mi¦dzyludzkichidla-

tegonies¡zdolnidoszlachetnychporywówwimi¦warto±ciabsolut-

nych;proponowałzast¡pienieg.innymrodzajemobowi¡zku—gimu,czy-

liobowi¡zkuodwołuj¡cegosi¦douniwersalnychzasadetycznych.Podob-

nieH.Minamiuwa»a,»eg.było„społecznymzobowi¡zaniem”,które„za-

trzymywałojednostk¦wrozwoju,pozbawiaj¡cj¡samodzielno±ciinieza-

le»no±ci”.Jednakniezawszewypełnianieg.oznaczałokonﬂiktsumienia—

wwieluprzypadkachhamowałoonoegoistyczneiaspołeczneinklinacje

jednostki.

giri

Bibliograﬁa: I.Nitobé, Bushid¯o.TheSoulofJapan ,Tok1900,1918 25 ,Rutland1987( Bushid¯o.

DuszaJaponii ,Wwa1993,Bd2000);H.Minami, Nihonjinnoshinri ,Tok1953,1957 8 ( Psychologyof

theJapanesePeople ,Tok1971);S.Ienaga, Nihond¯otokushis¯oshi ,Tok1957,1987;S.Tsuda, Bungakuni

arawaretaruwagakokuminshis¯onokenkyu ,III,Tok1966( AnInquiryintoJapaneseMindasMirrored

inLiterature ,Tok1970); TheJapaneseMind.EssentialsofJapanesePhilosophyandCulture ,Honolulu

1967;A.Kozyra, Samurajskiechrze±cija«stwo ,Wwa1994.

AgnieszkaKozyra

giri

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: