Opolskie przyroda.pdf
(
11592 KB
)
Pobierz
347214407 UNPDF
..............................
Jaskinie
Przyroda
Przyroda
Źródła
..............................
Zjawiska krasowe najliczniej występują na obszarze Masywu Chełmu, szczególnie w jego centralnej części
– w okolicy Góry Świętej Anny, gdzie nagromadzenie osadowych skał wapiennych jest największe.
Spotykanymi tu formami krasowymi są jaskinie i schroniska skalne.
Srebrne Źródło
Położone niedaleko Dębskiej Kuźni koło Opola należy
do największych i najbardziej interesujących w regionie
– obecnie jako jedyne chronione jest w postaci rezerwatu
przyrody. W małej śródleśnej dolince, wśród starych drzew
wybija niezliczona ilość drobnych źródełek, z których
wypływa wartki strumień, będący dopływem rzeki
Jemielnicy. Uroki tego źródła i lasów doceniono już
w XVIII w. – okoliczni mieszkańcy spotykali się tu
wówczas na wspólnych zabawach.
Jaskinia Otmicka
Położona jest w nieczynnym kamieniołomie wapieni
i dolomitów w Otmicach koło Strzelec Opolskich. Otwór
o długości 5 m na jednej ze stromych ścian kamieniołomu
prowadzi do niewielkiej salki z kominem krasowym
na końcu. Dnem jaskini jest gliniaste namulisko pokryte
gruzem wapiennym. W kamieniołomie otmickim można
spotkać także inne otwory i schroniska skalne.
Źródło koło Rudziczki
Jest interesujące pod względem krajobrazowym
i historycznym. Wybija na dnie wąwozu, wśród starych
drzew i jako wartki strumyk wpada do jednego z dopływów
Ścinawy Niemodlińskiej. W 1846 r. wokół źródła zbudowano
malownicze stacje drogi krzyżowej w postaci kapliczek.
Nad samym źródłem znajduje się największa kaplica z igurą
Matki Boskiej Różańcowej – to fundacja Emanuela Sauera
z Rudziczki, który dziękował za wyleczenie małżonki
z ciężkiej choroby.
Jaskinia Chełmska
To jaskinia największa i najciekawsza pod względem
geologicznym. Znajduje się na północnych zboczach Chełmu,
kilkaset metrów na południe od Ligoty Górnej. Długość jej
korytarzy wynosi ok. 23 m (może być dłuższa, gdyż nie została
do końca zbadana), a głębokość sięga 7 m. Ma formę szczeliny.
Tuż za wejściem znajduje się wąska, kilkumetrowa studnia.
W jaskini nie występuje szata naciekowa, zazwyczaj
największa ozdoba tego typu obiektów. Zimuje tu wielu
gatunków zwierząt, głównie bezkręgowych (mięczaki
i owady), jak również pojedyncze nietoperze,
których obecność świadczy o utrzymującej się stałej,
dodatniej temperaturze w okresie zimowym.
W dawnym kamieniołomie wapienia i bazaltu na Górze
Świętej Anny (obecnie to rezerwat geologiczny) znajduje się
tzw. Jaskinia w Rezerwacie o długości 5 m (fot.).
Źródło Prosny
Znajduje się w Wolęcinie koło Radłowa i jest miejscem
bardzo interesującym z uwagi na występujący w nim
zespół rukwi wodnej – bardzo rzadki w Polsce i zagrożony
wyginięciem, a także z uwagi na obecność drobnego
słodkowodnego skorupiaka - kiełża zdrojowego.
Szczepanek
koło Strzelec Opolskich
Znajdują się tu liczne niewielkie jaskinie naturalne
oraz niespotykanych rozmiarów schroniska skalne,
powstałe w trakcie eksploatacji nieczynnego
już kamieniołomu.
Stoczek w Staniszczach Małych
koło Kolonowskiego
To malownicze źródło otoczone jest wydmami porośniętymi
lasem mieszanym oraz łąkami i torfowiskami. Zostało
zagospodarowane i stanowi idealne miejsce odpoczynku.
Można się tu napić bardzo smacznej zimnej wody.
Jaskinia w okolicach Żyrowej koło Zdzieszowic
Ma długość ok. 8 m i była dostępna do lat 50. XX w. Kryształy kalcytu, pokrywające ściany jaskini, pozyskiwane
były przez okolicznych mieszkańców do celów dekoracyjnych. Po wypadku, jaki zdarzył się podczas takich prac,
jej otwór zasypano. Dostępna jest jedynie studnia wejściowa o głębokości około 2,5 m. Podobny los spotkał dużą
jaskinię między Wysoką a Ligotą Górną – wejście do jaskini zamurowano i zasypano ziemią.
Źródło w okolicach Leśnej koło Olesna
Daje początek rzece Budkowiczance. Teren wokół
pokrywają rozległe piaszczyste wydmy, porośnięte lasami
sosnowymi, po których można się raczej spodziewać braku
wody. Tym dziwniejsza jest obecność źródła tak obitego,
że daje początek rzece, którą już za źródłem trudno
przeskoczyć.
26 Jaskinie
Źródła 27
Przyroda
Głazy narzutowe
..............................
W regionie jest wiele różnego rodzaju głazów narzutowych. Część znajduje się w miejscach, gdzie pozostawił je
lodowiec, inne wskutek działalności człowieka zmieniły swą pierwotną lokalizację. Obecnie 9 z nich ze względu
na duże walory krajobrazowe i kulturowe chronionych jest jako pomniki przyrody nieożywionej, a wiele czeka
na objęcie ochroną.
Źródło blisko Wilczego Stawu
koło Głubczyc
Wypływa w jednej z najpiękniejszych okolic Obszaru
Chronionego Krajobrazu Las Głubczycki i daje początek
strumieniowi, który jest dopływem Straduni. Nad jego
brzegami rosną rzadkie w Polsce obrazki alpejskie.
Źródło w okolicach Kamieńca
koło Szumiradu
Wypływa z trzech stron, toteż dopatrywano się
w tym znaku krzyża, a źródło uważano za święte.
O źródle i cudownych uzdrowieniach, jakie miały
się tu dokonywać, wiadomo już od poł. XIX w.
Niektórym źródłom przypisywano właściwości uzdrawiające, stąd też nad kilkoma z nich zbudowano kaplice.
Źródło w Dąbrówce Łubniańskiej
W XVIII w. zyskało opinię uzdrawiającego, kiedy schorowany rolnik Szymon Soppa po napiciu się z niego wody
odzyskał siły. Do źródła zaczęli przychodzić ludzie w nadziei odzyskania zdrowia. Soppa postanowił wybudować
w tym miejscu kapliczkę, na co miejscowy leśniczy początkowo nie chciał wyrazić zgody. Dał ją dopiero wówczas,
gdy sam zaczął tracić wzrok, a wyzdrowiał po wypiciu wody ze źródła. Na źródle postawiono kapliczkę zwaną
Studzionką, która stoi do teraz.
Głaz pomnikowy między Średnim
i Dużym Jeziorem Turawskim
Jest cennym zabytkiem epoki lodowcowej.
Ma w obwodzie 520 cm. Został odkryty w 1936 r.
w trakcie budowy zbiornika i decyzją kierownictwa
budowy przetransportowany poza obręb jeziora.
Głaz w okolicach Ligoty Oleskiej
koło Radłowa
Ten lekko nachylony wielki głaz nazywany jest
„pogańskim kamieniem” i według podań składano
na nim rytualne oiary.
Źródło w Gogolinie
Posiada kaplicę ufundowaną w 1801 r. przez rodzinę von Gaschin z Żyrowej, po tym jak ich córka w tym miejscu
odzyskała wzrok. Według ustnych przekazów matce przyśniło się to właśnie źródło, jako posiadające cudowną
moc. Udała się do niego z chorą dziewczynką, która przemywając oczy wodą odzyskała wzrok. W dowód
wdzięczności Gaschinowie wybudowali nad źródłem kaplicę pod wezwaniem Matki Boskiej. Miejsce to otoczone
jest kultem przez miejscową ludność, której źródlana woda pomogła w chorobie.
Źródło w Ujeździe
Zwane jest źródłem Maryi, Studzionką lub Wodziczką. Już w 1794 r. miejscowy wikary z pomocą paraian
wybudował na nim pierwszą drewnianą kapliczkę. Obecnie znajduje się tu kaplica z XIX w., która połączona
z kościołem pątniczym stanowi przedłużenie północnego ramienia kościoła.
Inne interesujące
obiekty tego typu to:
źródło Siedem Źródeł
w Porębie koło Góry św. Anny,
źródła w Gąsiorowicach
i Centawie koło Jemielnicy,
w Czarnocinie, znacznych
rozmiarów źródła
w Rożniątowie koło Strzelec
Opolskich, Głuchołazach-
Zdroju, Odrowążu koło
Krapkowic (fot).oraz pięknie
zagospodarowane źródło
w Krośnicy koło Izbicka.
Głazy w okolicach Pokoju
Znaleziono je w okolicznych lasach i przetransportowano
do parku w Pokoju. W pobliżu stawu Matyldy znajdują
się np. głazy nazwane „Wiara”, „Nadzieja” i „Miłość”.
Na pierwszym wykuto sentencję „Wiara przenosi góry”,
na drugim „Nadzieja jest przy żywych”, na trzecim
natomiast „Miłość wszystko zwycięża”.
Głaz w Kamieniu Śląskim
Ma w obwodzie 830 cm i należy do największych
w regionie. Dawniej leżał w lesie przy starej drodze
z Kamienia do Tarnowa Op., ale w 1980 r., gdy zaszła
obawa, że ulegnie zniszczeniu przy powiększaniu
kamieniołomu wapienia, został przeniesiony
do centrum wsi i obecnie znajduje się obok kościoła.
28 Źródła
Głazy narzutowe 29
..............................
Przyroda
Flora i fauna
Flora
Pod względem przyrodniczym Śląsk Opolski należy do cenniejszych regionów kraju. Występuje tutaj ok. 1700
gatunków roślin wyższych – w tym niemal 150 chronionych, ponad 300 rodzajów zbiorowisk roślinnych,
niezliczona ilość grzybów i roślin niższych. Dla ochrony tych wartości utworzono 34 rezerwaty przyrody,
4 parki krajobrazowe, a także obszary chronionego krajobrazu, liczne użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-
krajobrazowe, pomniki przyrody i stanowisko dokumentacyjne przyrody nieożywionej. Łącznie ok. 30%
obszaru regionu znajduje się pod ochroną.
obuwik pospolity
nasz najokazalszy gatunek storczyka, rosnący w
ciepłolubnych zaroślach i murawach kserotermicznych;
stwierdzony tylko w okolicach Jasionej koło Gogolina.
siedmiopalecznik błotny
bylina lub półkrzew do 90 cm wys. rosnący
na torfowiskach, brzegach wód i olszynach,
miododajny, o leczniczym zastosowaniu.
kotewka orzech wodny
roślina wodna z owocem – orzechem z ostrymi
harpunami, umożliwiającymi zakotwiczenie na dnie;
występująca w regionie na kilkunastu stanowiskach;
w całej Europie objęta ochroną.
len austriacki
spotykany w miejscach suchych i nasłonecznionych;
notowany masowo w okolicach Ligoty Dolnej
na skarpach powstałych po wybudowaniu autostrady
i w Oleszce na obrzeżu kamieniołomu.
szairek miękkolistny
roślina rzadka, występująca w miejscach suchych
i nasłonecznionych, stwierdzona w okolicach Gogolina
i Kamienia Śląskiego.
lindernia mułowa
pojawiająca się na brzegach rzek, starorzeczy, ostatnio
stwierdzona na dnie stawów w Siedlicach i Winnej
Górze koło Pokoju; zagrożona wyginięciem w Europie.
kukułka krwista
rośnie na podmokłych łąkach i torfowiskach
nawapiennych; wyjątkowo zmienny gatunek
pod względem pokroju, wielkości i kształtu liści.
kruszczyk drobnolistny
storczyk 5–15 cm wys., rosnący w lasach liściastych,
zwłaszcza bukowych w okolicach Kamienia Śląskiego
oraz na Górze Szpicy koło Gogolina.
goździk siny
występujący najczęściej w murawach kserotermicznych
lub napiaskowych, obecnie tylko w okolicach Pustkowa
koło Ozimka i Brynicy koło Opola.
długosz królewski
jedna z najwyższych paproci w Polsce, notowana
w okolicach Kuźnicy Katowskiej, Suchego Boru,
Ozimka, Krasiejowa, Unieszowa i Pokoju.
30 Flora
Flora 31
Fauna
Świat zwierząt Śląska Opolskiego jest równie bogaty jak szata roślinna. Zarejestrowano tu kilkadziesiąt tysięcy
gatunków, z których 400 podlega ochronie prawnej. Są wśród nich nietoperze, wszystkie krajowe gatunki płazów
i gadów oraz ptaki. Naturalnymi środowiskami dla licznych gatunków są rzeki i ich doliny, rozległe kompleksy
leśne, zbiorniki wodne, a także łąki i pola tworzące krajobraz rolniczy.
rosiczka okrągłolistna
drobna roślina, żyjąca w środowisku ubogim
w azot (torfowiska), którego brak w podłożu
uzupełnia owadożernością; lecznicza, o działaniu
przeciwbólowym; objęta ochroną gatunkową.
żłobik koralowy
rzadki gatunek storczyka pozbawionego liści i korzeni,
o zielonawożółtym zabarwieniu, rosnący w różnego
typu buczynach; znany z okolic Ligoty Dolnej
i Górażdży.
pachnica dębowa
bardzo rzadki chrząszcz spotykany na starych
drzewach, głównie dębach; stwierdzony w dolinie
Małej Panwi i Stobrawskim Parku Krajobrazowym.
tygrzyk paskowany
gatunek ciepłolubnego pająka, spotykanego
w miejscach wilgotnych, ale nasłonecznionych;
na Śląsku Opolskim znany z około 100 stanowisk.
włosienicznik rzeczny
zwany jaskrem wodnym, porasta płytkie dna
zbiorników wodnych, należy do zbiorowisk silnie
rozprzestrzeniających się.
grzybienie białe
(nenufar, lilia wodna) roślina wodna, spotykana
często w zbiorowiskach z innymi roślinami wodnymi,
szczególnie grążelem żółtym.
ropucha paskówka
spotykana w miejscach piaszczystych lub gliniastych;
na Śląsku Opolskim znana z nielicznych stanowisk,
m.in. Krasiejowa, Myśliny.
grzebiuszka ziemna
często obecna w krajobrazie rolniczym regionu, dzień
spędza pod powierzchnią ziemi; jej olbrzymie kijanki
osiągają długość dorosłego osobnika.
gwiazdosz potrójny
grzyb należący do rzadkości, odnotowany w okolicy
Opola, Lipna, Turawy i Krasiejowa; objęty ścisłą
ochroną.
czarka szkarłatna
gatunek rzadki z pucharkowatymi owocnikami,
wyrastającymi pod koniec zimy i wczesną wiosną
na zbutwiałym drewnie drzew liściastych.
rohatyniec nosorożec
owad z rzędu chrząszczy, składa larwy w butwiejących
drzewach lub stosach kory, samiec posiada
chrakterystyczny róg.
kraśnik sześcioplamek
motyl dzienny, lubi nasłonecznione miejsca, jego
ubarwienie ostrzega, że jest niejadalny.
32 Flora
Fauna 33
salamandra plamista
najładniejszy polski płaz, wilgociolubny, prowadzący
nocny tryb życia; spotykany rzadko w Górach
Opawskich.
traszka grzebieniasta
gatunek znany z nielicznych stanowisk na całym
obszarze Śląska Opolskiego, nieco liczniej spotykany
w dolinie Małej Panwi.
podkowiec mały
wymierający w Polsce gatunek nietoperza,
występujący na terenach skalistych i jaskiniowych;
na Śląsku Opolskim stwierdzony w Górach Opawskich
i w okolicach Sławniowic.
gniewosz plamisty
gatunek należący do grupy węży dusicieli, spotykany
bardzo rzadko na obszarze całego województwa,
najczęściej w okolicach Góry Świętej Anny, Strzelec
Opolskich oraz w dolinie Małej Panwi.
bielik
gniazduje nielicznie w dużych kompleksach
leśnych, m.in. na obszarze Stobrawskiego Parku
Krajobrazowego; objęty ścisłą ochroną gatunkową.
zimorodek
niewielki ptak, żywiący się drobnymi rybkami, które
zdobywa nurkując w czystych wodach rzek; objęty
ścisłą ochroną gatunkową.
suseł moręgowany
do niedawna w Polsce gatunek wymarły, w 2005 r.
reinrodukowany z powodzeniem w okolice Kamienia
Śląskiego, gdzie były notowane jego ostatnie
naturalne populacje.
wydra europejska
niewielki ssak drapieżny z rodziny łasicowatych,
związany ze środowiskiem wodnym, spotykany
na obszarze całej Polski ale nielicznie; gatunek
prawnie chroniony.
bocian czarny
płochliwy, unika sąsiedztwa siedzib ludzkich,
zamieszkuje podmokłe drzewostany, gniazdo buduje
na wysokim drzewie, w pobliżu rozlewiska wodnego;
objęty ścisłą ochroną gatunkową.
czapla siwa
duży ptak brodzący związany z podmokłymi terenami,
gnieździ się zwykle kolonijnie, tworząc tzw. czaplińce;
objęty ochroną gatunkową częściową.
bóbr
wymarły na Śląsku Opolskim wskutek niszczącej
działalności człowieka, w 1996 r. reintrodukowany
w dolinie Widawy koło Namysłowa, obecnie
spotykany w większości rzek w regionie.
sarna
najmniejszy w polsce przedstawiciel zwierzyny płowej
(15–25 kg), występuje w kompleksach leśnych
i na obszarach polnych.
34 Fauna
Fauna 35
Plik z chomika:
siomak
Inne pliki z tego folderu:
Nate_Cooper_Kim_Gee_-_Stworz_swoja_wlasna_strone_WWW.pdf
(109603 KB)
Szczepkowski A. - Poradnik rysunkowy(1).pdf
(7385 KB)
Betz O. - Jezus, Qumran i Watykan Kulisy Trzeciej Bitwy o Zwoje znad Morza Martwego(1).pdf
(16101 KB)
wiatr_2014.rar
(109307 KB)
Mapa lasów dla grzybiarzy 16 - Miechów, Olkusz.pdf
(6389 KB)
Inne foldery tego chomika:
Beskidy Wschodnie
Beskidy Zachodnie
Bieszczady
cv
Karpaty Beskidy
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin