Zakład Chemii Fizycznej
Laboratorium studenckie
---- Spektrofotometria ----
dwuskładnikowej
Wyposażenie ćwiczenia :
Aparatura - Spektrofotometr „ Spekol ”
Odczynniki - Zestaw roztworów NiCl2 i CoCl2 :
0,02m; 0,04m; 0,06m; 0,08m; 0,1m NiCl2
0,2m; 0,4m; 0,6m; 0,8m; 1m CoCl2
0,02m NiCl2 + 0,8m CoCl2
0,04m NiCl2 + 0,6m CoCl2
0,06m NiCl2 + 0,4m CoCl2
0,08m NiCl2 + 0,2m CoCl2
x m NiCl2 + y m CoCl2
Inż. Chem. rok II gr. II
Teoria :
Absorpcja światła przez substancje barwne ma charakter selektywny. Absorpcja roztworu i molowy współczynnik absorpcji są odmienne dla różnych dł. fali światła przechodzącego przez roztwór.
Dł. fali, przy której obserwuje się maksimum absorpcji światła oznaczamy przez lmax ( dł. analityczna ). Jeżeli w roztworze znajduje się kilka substancji nie reagujących ze sobą, to absorpcja światła przez roztwór jest sumą absorpcji poszczególnych składników :
A = A1 + A2 + ... +An
Na pomiarze absorpcji promieniowania światła w zakresie nadfioletu, części widzialnej i podczerwieni oparty jest obszerny dział metod analitycznych zwany ogólnie ABSORPCJOMETRIĄ. W szczególnym przypadku, gdy pomiaru dokonuje się spektrofotometrami, metody te zwane są metodami spektrofotometrycznymi. Zastosowanie ich umożliwia oznaczenie 1 – 3 składników w roztworze.
Oznaczanie stężenia składnika barwnego w roztworze dokonuje się przez pomiar absorpcji roztworu w zakresie widzialnym. W przypadku roztworu jednoskładnikowego w roztworze odczytuje się bezpośrednio z linii kalibracji A = f(c) wyznaczonej dla szeregu roztworów o znanym stężeniu.
Zastosowanie tej metody analizy dla roztworu dwuskładnikowego, zawierającego np. związki barwne C i D jest możliwe w przypadku, gdy składniki te mają widma absorpcji o maksimach przy różnych dł. fal l1 , l2 i widma te częściowo pokrywają się, a przy tym obie substancje spełniają prawo LAMBERTA – BEERA przy wymienionych dł. fal w dostatecznie szerokim zakresie wartości absorpcji. W celu obliczenia stężeń substancji cC i cD należy zmierzyć absorpcję roztworu przy dł. fal l1 , l2 i rozwiązać układ równań z dwiema niewiadomymi.
A1 = al1,C×cC×l + al1,D×cD×l
A2 = al2,C×cC×l + al2,D×cD×l
al1,C , al1,D , al2,C , al2,D – współczynniki absorpcji wyznaczone z pomiarów absorpcji jednoskładnikowych roztworów związków C i D przy dł. fal l1 , l2
Celem ćwiczenia jest sprawdzenie słuszności prawa addytywności absorpcji światła dla roztworu dwuskładnikowego CoCl2 i NiCl2 dla dł. fal: l1=400 nm i l2=425 nm oraz oznaczenie składu zadanego roztworu dwuskładnikowego tych soli metodą analizy spektrofotometrycznej.
Opracowanie wyników :
c
l1 = 400 nm
l2 = 425 nm
NiCl2
0,02
0,04
0,06
0,08
0,1
zmierzone
obliczone
al1,NiCl=3,92
al2,NiCl=1,15
0,065
0,125
0,215
0,300
0,390
0,015
0,035
0,090
0,115
CoCl2
0,2
0,4
0,6
0,8
1,0
0,040
0,105
0,220
0,255
0,235
0,275
0,560
0,650
al1,CoCl=0,27
al2,CoCl=0,69
0,057
0,44
0,280
0,330
0,355
0,340
0,281
0,304
0,328
0,351
0,535
0,425
0,315
0,370
0,572
0,418
0,343
0,229
Na podstawie wykreślonej zależności A = f(c) dla roztworów niklu i kobaltu dla
l1 = 400 nm i l2 = 425 nm, pomijając w obliczeniach punkty wyraźnie odbiegające od prostej wyznaczono metodą najmniejszych kwadratów współczynniki absorpcji
al1,NiCl al1,CoCl , al2,NiCl , al2,CoCl
Współczynnik kierunkowy prostej opisany równaniem :
y = b×x
wyznacza się z zależności :
stąd a = b/l
Dla roztworu niklu przy l1 = 400 nm
Lp.
xi
yi
xiyi
xi2
y*
1
seterah