ANDRAGOGIKA.doc

ANDRAGOGIKA – OPRACOWANIE ZAGADNIEŃ NA EGZAMIN

1.      POJĘCIE I PRZEDMIOT ZAINTERESOWANIA ANDRAGOGIKI

Nauki pedagogiczne – podział:

Andragogika wywodzi się z myśli Aleksandra Kappa który w 1833 roku napisał rozprawę filozoficzną „O wychowaniu w ujęciu Platona”. Jest to cykl kształcenia osób dorosłych. Wywodzi się on z gr. anner w dopełniaczu Andros – dzielny dorosły mężczyzna człowiek + ago – prowadzenie.

Przedmiot badań w znaczeniu szerokim – bada i opisuje wszelkie aspekty aktywności edukacyjnej dorosłych. zainteresowaniami badawczymi jej obejmuje problematykę wychowania, samowychowania, kształcenia i samokształcenia dorosłych.

Przedmiot badań w znaczeniu wąskim – andragogika to subdyscyplina nauk pedagogicznych, której przedmiotem badań i zainteresowań naukowych są cele, przebieg, warunki, skutki i prawidłowości intencjonalnego, świadomego, celowego oraz organizowanego kształcenia i wychowania dorosłych oraz ich samokształcenia i samowychowania.

Przedmiotem zainteresowania tej nauki jest trójstopniowy:
- zajmuje się możliwościami rozwoju ludzi dorosłych, ich edukacją,
- procesami, które składają się na edukację. W obrębie tych procesów jeszcze bardziej szczegółowymi procesami,
- odpowiednie instytucie w których ten proces zachodzi, np. szkoła,  przychodnia lekarska, biblioteka, czytelnia, zakłady pracy.

Co jest przedmiotem zainteresowania andragogiki?

Wychowanie dorosłych w szerszym tego słowa znaczeniu, dokonujące się w różnorodnych instytucjach.

Tradycyjnie andragogikę dzielimy na:

1.      Andragogikę ogólną – która bada i opisuje cele edukacji dorosłych, politykę oświatową, organizację instytucji edukacyjnych i kulturalnych, metody i techniki oraz narzędzia badań oraz procedury badawcze andragogiki,

2.      Dydaktykę dorosłych (dydaktykę andragogiczną) – czyli teorię nauczania – uczenia się dorosłych oraz właściwości procesu samokształcenia dorosłych,

3.      Teorię wychowania dorosłych – która bada i opisuje organizację, przebieg i wyniki procesu wychowania i samowychowania ludzi dorosłych,

4.      Historię oświaty dorosłych i myśli andragogicznej.

2.      IDEA „OŚWIATY DLA LUDU”

Idee oświaty dla ludu z przełomu XVIII i XIX w. przyczyniły się do wprowadzenia n.m. w szkołach elementarnych, parafialnych itp. W Polsce idee te podjęła Komisja Edukacji Nar., wskazując na wychowawcze wartości pieśni „tyczącej się różnych robót gospodarczych, potrzeb i powinności człowieka”. Komisja Edukacji Nar. zadbała również o muz. wykształcenie przyszłych nauczycieli. Wiek XIX przyniósł, także w Polsce, rozwój n.m. w szkołach średnich, a także unowocześnienie metod.

ü      Koniec XVIII wieku

ü      Pierwsze szkoły dla ludu: XVIII / XIX w.

ü      Stanisław Staszic – 1817 – W-wa – szkoły niedzielne dla terminantów

ü      Deryzery Chłapowski i Maciej Mielżyński

ü      1873r. – Chłopienice – szkoła zimowa dla włościan

3.      IDEA „POPULARYZACJI WIEDZY”

·         wiek XIX

·         Staszic

·         Hrubieszowskie Towarzystwo Rolnicze (kasa pożyczkowa)

·         Dobra hrubieszowskie – dom społeczny 1816

·         Gmach dla Towarzystwa Przyjaciół Nauk (pałac Staszica)

·         Współorganizator UW 1816

·         Założyciel Akademickiej Górniczej Szkoły

·         Wykłady publiczne, Kazimierz Osiński

·         1779r. Pracownia chemiczna w Collegium Nobilium

·         Stanisław Michalski – Biblioteka Krajowa

4.      ALFABETYZACJA W XIX I NA POCZĄTKU XX WIEKU

-          Konrad Prószyński (wł. Kazimierz Promyk) -> na drzwiach od stodoły litery, ludzie zaciekawieni -> nauka czytania całymi sylabami ; autor książki pt.: „Elementarz, na którym nauczysz się czytać w 5 albo 8 tygodni”, „Obrazowa nauka czytania”, „Gazeta Świąteczna" umieszczał tam teksty, które były pisane przez chłopów, którzy dopiero co nauczyli się pisać 

-          Działania kobiet: 1905 – Stowarzyszenie Kursów dla Analfbetów Dorosłych

-          Szkoły guwernantek, prywatne pensje dla dziewcząt, kursy naukowe dla kobiet (Latający [Babski] uniwersytet)

-          Sieć czytelni ludowych na Wielkopolsce

-          W Galicji szkoły dla kobiet Adriana Bronieckiego

5.      IDEA „WIEDZY DLA WSZYSTKICH”

ü      każdy ma się kształcić niezależnie od posiadanej już wiedzy

ü      Helena Radlińska – 1913- pierwszy podręcznik andragogiki w Polsce -  "Praca oświatowa, jej zadnia, metody, organizacje." Zawarte są w niej 2 postulaty:
1. wiedzy dla wszystkich-dla każdego wiedza odpowiadająca jego preferencjom;
2. prawdziwa wiedza dla każdego czlowieka.
 

6.      OŚWIATA DOROSŁYCH W II RP

·         oświata pozaszkolna

·         nowe zadania: wyższy poziom intelektualny obywateli, lepsze przygotowanie zawodowe

·         Wolna Wszechnica Polska – uczelnie; pierwsze środowisko andragogiczne, 1925 Studium Pracy Społeczno – Oświatowej przy Wydziale Pedagogicznym Wolnej Wszechnicy

·         Instytut Oświaty Dorosłych – pozauczelniane; 1919 – 1929 poradnia, placówka; 1929 – 1939 psychologiczno – pedagogiczne uwarunkowania uczestnictwa w oświacie dorosłych” Biuletyn Informacyjny”

7.      POCZĄTEK NAUKOWEJ FAZY ROZWOJU ANDRAGOGIKI

-          II RP

-          2 główne ośrodki naukowe: 1) wolna wszechnica polska (pierwsze środowisko andragogiczne przez Radlińską stworzone, angragogika jako nauka  2) instytut oświaty dorosłych (robią tu pomoce dydaktyczne dla nauczycieli dorosłych i tu jest tez poradnia dla nich (nauczycieli)

-          wykłady na Uniwersytecie Poznańskim z metodyki nauczania dorosłych

-          Uniwersytet Jagielloński - wykłady z edukacji pozaszkolnej

8.      DOROSŁOŚĆ W UJĘCIU PRAKSEOLOGICZNYM

Podejście prakseologiczne, czyli podejście zachowawcze, ponieważ każdy człowiek osiąga pewien stan, który jest potem niezmienny.

2 aspekty:

a)      aspekt behawioralny – podejmowanie względnie stałych zachowań przypisanych ludziom dorosłym

b)     aspekt motywacyjny - posiadanie stosunkowo niezmiennych cech osobowości, które są warunkiem gotowości i umiejętności do podejmowania zachowań uznawanych za dorosłe, ze względu na aspekt behawioralny.

9.      DOROSŁOŚĆ W UJĘCIU ANTROPOLOGICZNYM

Podejście antropologiczne – całożyciowa, dynamiczna wartość wychowania. Człowiek jest potencją samego siebie w każdym momencie swojego życia. Odnosi się do człowieka jako gatunku.

Dzisiaj jestem bardziej dorosła niż byłam wczoraj.

10.  DOROSŁOŚĆ JAKO KATEGORIA OBIEKTYWNA I SUBIEKTYWNA

Olga Czerniawska

1.      Wymiar obiektywny – odnosi się do normy społecznej oraz do formy życia ludzkiego określonej ramami chronologicznymi i przyjmuję się to jako normy formalno – prawne, np.: 18 lub 21 lat.

2.      Wymiar subiektywny – który wyraża się w przeżyciach jednostki, która pod wpływem wydarzeń osobistych lub społecznych postrzega siebie jako osobę dorosłą i która uzewnętrznia normy przypisywane tej fazie życia, realizując określony jej wzór.

11.  DOROSŁOŚĆ W UJĘCIU JÓZEFA KARGULA

Dorosłość = aktywność człowieka w płaszczyźnie:

~ pracy zawodowej

~ rodziny

~ czasu wolnego

nadkompensacja – zbyt duże poświęcanie się przyjemnościom, zabawie, czasowi wolnemu

12.  DOROSŁOŚĆ W UJĘCIU PATRYCJI CROSS

Dorosłość jest to proces zmian biologiczno – społeczno –kulturowych. Społeczeństwo wymusza na człowieku powstawanie ról (np. .już najwyższy czas, byś wyszła za mąż)

13.  DOROSŁOŚĆ W UJĘCIU M. KNOWLES’A

Dorosłość = rezultat ciągu zmian i przekształceń struktur psychicznych człowieka, które dokonują się w procesie całożyciowego dojrzewania.

Proces dojrzewania toczy się na wielu płaszczyznach i obejmuje całą egzystencję człowieka.

14.  MOCNY I SŁABY MODEL ROZWOJU (CECHY MODELU)

a)      mocny model rozwoju:

-          powszechność rozwoju - zmiana dotyczy wszystkich

-          konieczność rozwoju - nikt tego nie uniknie

-          nieodwracalność rozwoju – zmian nie da się cofnąć

-          przewidywalność rozwoju – osiąganie pewnych norm rozwojowych właściwych dla danego wieku

-          wynik końcowy rozwoju

mocny model rozwoju = biologiczny rozwój organizmu = zakończenie procesu dojrzewania (zdolność do posiadania własnego potomstwa i opiekowania się nim)

b)     słaby model rozwoju

-          rozwój spełnia tylko niektóre cechy mocnego modelu rozwoju

-          powszechność i konieczność

15.  ROZWÓJ W KONCEPCJI Z. PIETRASIŃSKIEGO I D. LEVINSONA

Cechy rozwoju w koncepcji Z. Pietrasińskiego:

·         rozwój jest efektem ubocznym codziennych działań

·         rozwój może być intencjonalny lub spontaniczny

·         rozwój jest powszechny i nieunikniony

·         kierowanie własnym rozwojem jest podporządkowane kierowaniu własnym życiem

-          kierowanie życiem wg Pietrasińskiego: nadawanie własnemu zachowaniu takiego ukierunkowania i struktury, które sprzyjają realizacji istotnych dla danej osoby wartości w dużym przedziale czasu.

Mądrość wg Pietrasińskiego:

~duża wiedza o znaczeniu praktycznym

~umiejętność trafnej oceny i rozwiązywania praktycznych problemów  życiowych

è    ta koncepcja jest bardzo optymistyczna i dlatego lubimy Pietrasińskiego J

Rozwój u Daniela Levinsona:

-          rozwój związany jest ze zmianą struktury życia człowieka, rozumianej jako podstawowy w danym czasie wzorzec jego aktywności i powiązań z otoczeniem

-          polega na wielokrotnych przemianach struktury życia

-          odrzuca hierarchiczną gradację okresów rozwoju

Podstawowe pojęcia koncepcji:

a)      era życia

·         wielki obszar czasowy – ponad 20 lat

·         ery = makrostruktura cyklu życia

è    dzieciństwo i dorastanie (przeddorosłość)

è    wczesna dorosłość

è    wiek średni

è    późna dorosłość

b)     faza (stadium) życia

·         mniejszy obszar czasowy, na który podzielone są ery

·         okresy przejścia między erami (4-5 lat)

·         rozpoczynają się w ściśle określonym wieku człowieka (możliwe odchylenie =/- 2 lata)

c)      struktura życia

·         oznacza podstawowy wzorzec aktywności człowieka i jego powiązań z otoczeniem

·         centralna pozycja 1,2 lub 3 elementów

·         budowanie struktury – wykorzystywanie struktury – okres przemian struktury

d)     cykl życia

·         cykliczne następstwo okresów (faz) życia /następujących po sobie okresów zmian i względnej stabilności/

e)      droga życiowa (bieg życia)

·         budowanie, wykorzystywanie i przekształcanie struktury życia

f)       czynniki zmian struktur życia

·         zmiany organizmu i wydarzenia zewnętrzne

·         decyzje i działania zależne od człowieka