Gdynia 02.02 - 06.02.98
1. Urazy
2. Zatrucia
3. Nagłe zachorowania, lub zaostrzenia istniejącej (często ukrytej) choroby
4. Przypadki losowe (np. ciało obce w drogach oddechowych, utonięcie)
UWAGA:
Najwięcej zejść spowodowanych jest brakiem natychmiastowej interwencji w wypadkach, zgony następują najczęściej z powodu utraty drożności dróg oddechowych, bądź chwilowemu zanikowi krążenia.
Badając tzw. liczbę straconych lat życia okazuje się, że l.s.l.ż. spowodowana urazami jest 2-krotnie wyższa, niż l.s.l.ż. spowodowana rakiem, zawałami i chorobą narządów wewnętrznych (nerki, wątroba, układ trawienny) razem wziętych.
Postępowanie z osobami nieprzytomnymi.
- sprawdzić oddech
- sprawdzić krążenie
Oddech bada się poprzez obserwację, przyłożenie dłoni do klatki piersiowej, lub przyłożenie policzka do ust osoby nieprzytomnej (w sumie daje to 90% pewność).
Krążenie ( stan łożyska naczyniowego, układ tętniczy i żylny) bada się przez przyłożenie dłoni do tętnicy szyjnej, lub (co trudniejsze z powodu odzieży) tętnicy pachwinowej.
Uraz, groźny dla człowieka, zwykle związany jest ze wstrząsem.
WSTRZĄS to stan niewydolności wielonarządowej.
Źródła wstrząsu mogą być:
- kardiogenny (sercowy) : sprawny układ naczyniowy, wystarczająca objętość płynu,
niewydolna praca serca z powodu zawału.
- neurogenny (ośrodkowy układ nerwowy)
- urazowy (pokrwotoczny) przy czym krwawienie może nie być widoczne wewnętrzne lub widoczne.
Wstrząs dzielimy na cztery okresy, dla uproszczenia można przyjąć dwa :
Organizm posiada system samoobrony – tzw. centralizacja układu krążenia : tkanki różnych organów tolerują czasowy brak dopływu krwi w różny sposób, najczulsze są tkanki centralnego obwodu nerwowego (mózg, rdzeń) (tolerancja 4-6 minut), następnie tkanki mięśnia sercowego, wątroby, nerek, a najmniej czułe są tkanki mięśniowe i podwięzi. Wykorzystano to m. innymi do przeprowadzania operacji kończyn dolnych z tzw. niedokrwieniem.
System samoobrony, w wypadkach krytycznych zmienia dystrybucję krwi w ten sposób, aby w pierwszej kolejności dostarczyć krew do najwrażliwszych tkanek. Stąd badanie tętna na naczyniach obwodowych (nadgarstek) może nie dać obrazu stanu układu krążenia - badanie tętnicy szyjnej (krew do mózgu) jest najbardziej wiarygodne. Uzyskujemy jednocześnie informację (sprawdzając w dalszej kolejności tętno w naczyniach obwodowych) czy nastąpiła już centralizacja systemu krążenia.
Problem zejść pourazowych wiąże się często z brakiem natychmiastowej pomocy (brak chęci i wiedzy). Częste przyczyny zejść to brak drożności górnych dróg oddechowych.
Chorego można ułożyć w tzw. pozycji bezpiecznej (po udrożnieniu układu oddechowego) i stwierdzeniu niewystępowania zakłócenia układu krążenia, zapewniającego stabilność i możliwość wydalania ewentualnych wymiocin bez blokowania dróg oddechowych.
Uwaga: nie wszyscy lekarze zalecają taką pozycję z uwagi na trudność obserwowania chorego, konieczność przewracania go w wypadkach zanikania oddechu/krążenia.
Przy wykorzystywaniu pow. ułożenia zaleca się szczególną ostrożność z uwagi na możliwość uszkodzeń kręgosłupa, zwłaszcza w odcinku szyjnym.
Istotnym problemem jest udrożnienie górnych dróg oddechowych. Należy, palcem owiniętym w gazę usunąć wszystko z jamy ustnej. Do ciał obcych w jamie ustnej mogą należeć zęby, sztuczne szczęki, pokarm, piasek, treść pokarmowa a u dzieci wszystko co w momencie wypadku miały w ustach. Do usuwania można użyć kleszczy Megila:
Płyny z jamy można usunąć przy pomocy ssaka.
Dla bezpieczeństwa dobrze jest włożyć twardy przedmiot między zęby. Niebezpieczeństwem jest opadający język zamykający światło tchawicy.
Sposobem może być odchylenie głowy i podłożenie czegoś (w miarę miękkiego) pod plecy. NIE WOLNO PODKŁADAĆ NICZEGO POD GŁOWĘ !!!!
Pomaga również przesunięcie zębów żuchwy przed zęby szczęki.
Udrażnianie górnych dróg oddechowych
Najlepszym sposobem jest włożenie intubatora tzn. rurki ustno-gardłowej (rurka Meyo):
Rurkę należy założyć "w odwrotnym" kierunku, a następnie obrócić o 180o.
REANIMCJA
Reanimacja to działanie mające za zadanie przywrócenie oddechu i krążenia.
W trakcie reanimacji należy bez przerwy prowadzić obserwację stanu pacjenta, a ewentualne oznaki wskazujące na nieprawidłowości prowadzonego zabiegu natychmiast wykorzystać do korekty akcji.
Sztuczne oddychanie
a) - usta - usta
b) - usta - usta/nos
c)- zestaw reanimacyjny Ambu
d) - zestaw tlenowy z reduktorem
Ad. a
Oddychanie przez wtłaczanie powietrza do ust ofiary przez przyłożenie ust ratownika do ust ofiary z jednoczesnym zaciśnięciem nosa ofiary.
Jeżeli w trakcie zabiegu unosi się jedynie część brzucha oznacza to brak drożności górnych dróg oddechowych. Trzeba to skorygować.
Oddychanie prowadzi się w tempie ok. 14-16 oddechów na minutę. Ilość tlenu dostarczana w trakcie sztucznego oddychania wynosi około 16%, ale jest wystarczająca do reaktywacji systemu oddechowego pacjenta.
Ad. b
Jak wyżej , z tym, że ratownik obejmuje ustami jednocześnie usta i nos ofiary.
Ad. c
Układ najefektywniejszy. Istnieje również podanie tlenu dla wzbogacenia podawanego ofierze powietrza.
Ad. d - aparat z butą tlenową i reduktorem. Podaje się ( w wypadku Ambu i aparatu z reduktorem) około 4-5 l tlenu na minutę.
Masaż serca.
Masaż prowadzony bez przyrządów jest masażem pośrednim - uciskanie klatki piersiowej w okolicach mostka powoduje ucisk mostka na serce, sztucznie pobudzając/wymuszając wznowienie pracy mięśnia sercowego. Masaż serca prowadzony jest równolegle ze sztucznym oddychaniem - cała reanimacja może być prowadzona przez 1 lub 2 osoby. W wypadku pracy 1 osoby obowiązuje następujący cykl:
- 2 x oddech
- 10 x masaż serca
w wypadku 2 ratowników:
- 1 oddech
- 5 ucisków klatki piersiowej.
Ucisk powinien następować w tempie ok. 60 na minutę, u dzieci może być szybszy.
Ucisku należy dokonywać na 4-5 cm, wewnętrzną stroną dłoni (w wypadku małych dzieci można to zrobić trzema palcami), z drugą dłonią ułożoną na krzyż pierwszej dłoni. Barki ratownika powinny znajdować się nad klatką ratowanego, a ręce wyprostowane w stawach łokciowych:
Prawidłowe ułożenie dłoni/rąk przy masażu dorosłego człowieka:
i dziecka:
Uwagi: -przy wykonywaniu wdechu nie przeprowadzać masażu ! (przy dwu osobach ratujących).
- masaż rozpocząć od uderzenia pięścią w mostek (patrz niżej)
CIAŁO OBCE W TCHAWICY
Sam poszkodowany stara się usunąć obce ciało wykonując głębokie wdechy i wydechy, bez widocznego skutku. Dwa sposoby: przy "niegroźnym" tj. niskim umiejscowieniu ciała skuteczne może być uderzenie w plecy poniżej początku karku. W głębszym umiejscowieniu ciała można próbować wypchnąć je ściskając silnie (od tyłu) okolice przepony. Powoduje to zwiększenie ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej i otrzewnej wypychając ciało z tchawicy:
sknm1