Wykład 2
Anatomia układu wzrokowego
· Twardówka-nazywana białkówką tworzy zewnętrzną warstwę gałki ocznej. Jest mocną osłoną ochraniającą wnętrze oka i utrzymującą jego kulisty kształt. W przedniej części oka twardówkę tworzy przezroczystą rogówkę, umożliwiającą przechodzenie promieni świetlnych
· Tęczówka-jest mięśniowym pierścieniem( tworzą ją 2 układy włókien mięśniowych). Mięśnie kurcząc się i rozkurczając regulują wielkość źrenicy( czarnej plamki, która jest otworem wpuszczającym światło do wnętrza oka). Tęczówka w zależności od ilości i rodzaju barwnika może mieć barwę: niebieską, brązową... itd.
· Soczewka- jest przezroczysta, elastyczna. Załamuje promienie świetlne przez nią przechodzące, tak aby obraz powstał na siatkówce.
· Naczyniówka-jest warstwą komórek wypełnionych czarnym barwnikiem, który pochłania nadmiar światła. Zaopatrzona jest w liczne naczynia krwionośne, których funkcją jest odżywianie siatkówki
· Siatkówka-jest warstwą zawierającą receptory wzrokowe, przystosowane do odbierania bodźców świetlnych i zamieniania ich na impulsy nerwowe.
-Czopki : jest ich około 7 milionów, w większości skupione w plamce żółtej , są ich 4 rodzaje odpowiadające tzw. barwą podstawowym (czerwonym, zielony, niebieski, żółty) ,są wrażliwsze od pręcików- odpowiedzialne są za widzenie kolorów ( fotopigment to rodopsyna)
-pręciki: występują w plamce żółtej, mają tysiące razy niższy próg górny niż czopki, odbierają różne odcienie jasności., jest ich ok.125 mln. Umożliwiają widzenie w kolorze: białym, szarym, czarnym. Pręciki zajmują obwodowe części siatkówki.
Na Siatkówce znajduje się miejsce pozbawione receptorów-nazywane plamką ślepa, nie powstaje w tym miejscu obraz. Jest to miejsce „wyjścia” nerwu wzrokowego z gałki ocznej. Obraz powstający na siatkówce jest pomniejszony, odwrócony i rzeczywisty ( ! ß było na egzaminie)
Plamka ślepa- miejsce ujścia informacji, 4 razy większa od obszaru ostrego widzenia.
· Plamka żółta jest to obszar siatkówki, którym widzimy najwyraźniej. Jest on umieszczony w prostej linii za częścią optyczną oka. W tym rejonie znajduje się bardzo dużo czopków. Ponadto w obszarze tym przewody (nerwy) są rozgarnięte/rozsunięte, przez co światło pada na czopki bezpośrednio. Pręciki są bardzo czułe na natężenie światła, a nie rozpoznają kolorów. Czopki z kolei rozróżniają barwy, ale mają małą czułość na natężenie padającej fali świetlnej.
-Prawidłowa droga odbierania wrażeń wzrokowych to : receptory- komórki dwubiegunowe-komórki zwojowe-nerw wzrokowy-punkt przekaźnikowy w ciele kolankowatym bocznym wzgórza-kora potyliczna
- Gałka oczna składa się z: rogówka –tęczówka- soczewka-ciałko szkliste-twardówka-naczyniówka
-Światło z jednego punktu w prawej połowie pola widzenia stymuluje: punkty po lewej stronie obu gałek ocznych, które wysyłają impulsy drogami nerwowymi biegnącymi po lewej stronie mózgu i aktywują pewien punkt w korze mózgowej lewej półkuli.
-Komórki przeciwstawne- współpracują z czopkami w widzeniu barw, znajdują się w ciele kolankowatym wzgórza.
-komórki horyzontalne- oprócz sprzężenia zwrotnego do receptorów mają również połączenia synaptyczne do komórek dwubiegunowych , przy pomocy, których przekazują informacje do tych drugorzędowych neuronów siatkówki
-Droga wzrokowa- Aksony wszystkich komórek zwojowych tworzą nerw wzrokowy, który przekazuje zebraną z siatkówki informacje o polu widzenia w głąb mózgu.( informacja przekazywana do mózgu jest w znacznym stopniu skompresowana), długość nerwu wzrokowego ok. 50 mm. ; dwa pęki włókien nerwowych wychodzących z prawego i lewego oka spotykają się w obszarze skrzyżowania wzrokowego gdzie nastepuje przegrupowanie włókien w taki sposób, że włókna wychodzące z obu oczu, a przekazujące informacje z prawego pola widzenia łączą się razem i biegną dalej do lewej półkuli. Natomiast włókna obsługujące lewą część pola widzenia biegną do prawej półkuli.
-Wzgórek czworaczy górny (SC) jest istotny przy określaniu położenia przedmiotów w otoczeniu. Można powiedzieć, że docierają do niego informacje służą znalezieniu odpowiedzi na pytanie GDZIE?
-Ciało kolankowate boczne(LGN) zbudowane jest z około 570 000 komórek nerwowych tworzących 6 warstw z których każda ma nieco odmienną rolę. Do warstw 1,4 i 6 docierają włókna dochodzących z oka po przeciwnej strony ciała, natomiast do warstw 2,3 i 5 włókna od oka po tej samej stronie ciała. Komórki w ciele kolankowatym bocznym posiadają swoje koncentryczne pole recepcyjne podobne do tych z komórek zwojowych siatkówki. Również tu są one dwojakiego typu :On-center/ Off sorrund oraz OFF-center/ On sorrund. LGN przetwarza informacje, które służą ustaleniu odpowiedzi na pytanie CO?
Komórki( np.: zwojowe) reagują na pobudzenie światłem.
Pole recepcyjne-na siatkówce, odbiera światło z wielu receptorów. Komórki reagują bez względu na to którą część oświetlimy, ale reagują bardzo różnie w zależności właśnie od tego jaką część pola recepcyjnego zostaje oświetlona(centrum się inaczej zachowuje, brzegi również i obwód też). Fakt ten ,że takie są pola recepcyjne świadczą o tym, że już na poziomie siatkówki dochodzi do pewnego przetwarzania obrazu
Pole recepcyjne danego neuronu jest regionem siatkówki, na które, jeśli padnie światło, spowoduje reakcję tego neuronu, pole recepcyjne może być bardzo proste np.: może to być okrągły obszar tylko na przestrzeni, którego stymulacja wiąże się z jednakową i stałą reakcją komórki, może składać się z obszaru centralnego i otoczenia lub wręcz kilku podobszarów charakteryzujących się różnymi odpowiedziami .
krótkowzroczność- soczewka jest za silna w stosunku do długości ok, obraz rysowany za siatkówką
dalekowzroczność- obraz za słabo ogniskowany, wypada za okiem; trudne do wykrycia, gdyż soczewkę można samemu pogrubić (wysiłek akomodacyjny)
*z wiekiem soczewka sztywniej i powstaje starczowzroczność- złe widzenie z bliska.
*o ostrości widzenia decyduje tez tzw. głębia ostrości- im mniejszy otwór w źrenicy, tym wyraźniejszy obraz, czyli obraz jest lepszy przy wyraźnym świetle.
astygmatyzm- w jednym kierunku (np. pionowym) soczewka załamuje prawidłowo, w drugim (np. poziomo) załamuje nieprawidłowo, w każdym oku może być inna nieprawidłowość.
Komórki zwojowe z centrum typu on (włączeniowego)
a)gdy nie ma światła to są spontaniczne wyładowania
b)gdy światło pojawi się w centrum mamy silne wyładowania, potem zwalniają
c)jak wyłączymy światło (a pojawi się nieco na obwodzie komórki) to jest cisza i potem pojawia się spontaniczne wyładowanie
d) maksymalne wyładowania otrzymujemy ,gdy komórka ma tylko środek oświetlony (= bardzo gęste wyładowania)
e) jak oświetlimy obwód mamy maksymalne hamowanie
f) gdy oświetlimy rozproszonym światłem cały obszar nic specjalnego się nie dziejeà równomierne wyładowania
Komórki zwojowe z centrum typu OFF zachowują się na odwrót
a) jeżeli nie ma światła = spontaniczne wyładowania
b) jak oświetlimy centrum= hamowanie
c)jak oświetlimy obwód= pobudzenie
d)cały środek= maksymalne hamowanie
e) cały obwód= maksymalne pobudzenie
f) jak oświetlimy wszystko= równomierne wyładowania.
A więc mamy komórki zwojowe:
- typu włączeniowego
-typy wyłączeniowego
à można je podzielić na 2 szlaki: szlak drobno- komórkowy
szlak wielo- komórkowy
· Jądro kolankowate boczne ma 6 warstw -> 2 pierwsze warstwy są złożone z komórek , które mają duże ciała komórkowe ( są to komórki wielkie)- inaczej MAGNO, pozostałe 4 warstwy to drobne komórki – czyli PARVO
· Magno- wiodą informacje na temat ruchu i szybkich zmian: komórki wielkie są szybkie ( np.: gdy migoczemy światłem, to komórki te bez problemu nadążają , reagują na kolor biały i czarny- czyli reagują na ilość światła
· Parvo- przenoszą informacje na temat koloru i na temat szczegółu. Mają niewielkie ciała recepcyjne- co sprzyja temu, że wyłapują drobne elementy obrazu, jeżeli pola recepcyjne są duże to dokładność odtwarzania obrazu jest mała. Komórki drobne reagują na kolory ( żółty, czerwony, niebieski)
Jądro kolankowate boczne uważane było przez długi czas za strukturę przekaźnikową, w tej chwili uważa się, że tak nie jest. Zauważono, że komórki nie wiodą od siatkówki do mózgu, tylko od mózgu do siatkówki.
*Jeżeli ubytek (np.: spowodowany wylewem) dotyczy obu oczu i prawej strony widzenia tzn. że człowiek ma uszkodzenie lewej półkuli w obszarze całej kory wzrokowej
*Gdy jest małe uszkodzenie to powstaje pewien mroczek który jest trudny do wykrycia ponieważ system dokonuje uzupełnienia.
Na poziomie kory wzrokowej większość komórek reaguje na ruch
Widzenie ruchu jest bezbarwne- jeżeli coś się szybko porusza przed naszymi oczyma to widzimy tylko, że coś się ruszyło, ale nie jesteśmy w stanie określić kształtu, ani barwy.
Komórki kory V1
Komórki proste reagują specyficznie na linie albo krawędzie o określonej orientacji. Nie reagują na plamki światła, odpowiadają na obraz umieszczony w polu widzenia ( na krawędzi, czyli granice między światłem i cieniem)
Komórki złożone(kompleksowe)- reagują na linię w jednakowy sposób niezależnie od położenia linii w polu recepcyjnym.
Często są selektywnie wrażliwe na przemieszczanie się linii w określonym kierunku.
Niektóre są specyficznie wrażliwe na różnice w obrazach z obu oczu.
Komórki dwuoczne (hiperkompleksowe)- wrażliwe na różnice w obrazach z obu oczu
W korze wzrokowej komórki reagują na ruch ( jest tu inna definicja pola recepcyjnego- doświadczenia Kuchnera, oświetlenie siatkówki nic nie daje- komórki nie reagują , Himel i Diesel- wpadli na pomysł , że zamiast oświetlić pole , należy ruszyć tym światłem.)
Komórki proste-ma takie pola recepcyjne, że nie są one w kształcie koła (tak jak przy zwojowych)
Komórki złożone- jeżeli linia znajdzie się gdziekolwiek w polu recepcyjnym to występuje maksymalne wyładowanie.
KORA MÓZGOWA
-pozwala nam myśleć, planować, koordynować myśli i działanie, spostrzegać wzorce wzrokowe i słuchowe.
Istota szara-przetwarza informacje otrzymywane i wysyłane przez mózg
-Półkule mimo, że wydają się takie same, działają odmiennie. Lewa jest wyspecjalizowana do określonych rodzajów zadań, prawa do innych. ßMają charakter kontralateralny= przeciwny i ipsilateralny ( „ta sama strona”)
-ciało modzelowate- spoidło wielkie, gęsta sieć włókien nerwowych łączy obie półkule mózgowe, pozwalając na przekazywanie informacji tam i z powrotem. Gdy informacja dochodzi do jednej półkuli, cialo modzelowate przenosi ja do drugiej półkuli.
-asymetria półkulowa= asymetria funkcjonalna
-Ośrodek Broca =związany z mowa (kluczową rolę pełni lewa półkula)
-rozszczepienie mózgowe-Utrata komunikacji pomiędzy dwoma półkulami, tak jakby osoba miała dwa oddzielne mózgi, często opisują tylko prawą połówkę obrazka ,które widza, u nich lewa półkula kontroluje przetwarzanie werbalne( mówienie) info. Wzrokowe, a prawa półkula kontroluje przetwarzanie przestrzenne.
-hipokamp= struktura w układzie limbicznym w przodomózgowiu, zaangażowane w liczne aspekty funkcjonowania pamięciowego
-adaptacja sensoryczna= czasowa reakcja fizjologiczna na odczuwaną zmianę w otoczeniu (np. adaptacje do zmian w intensywności światła), która na ogół nie podlega świadomej manipulacji
-habituacje= tendencja do tego, by przyzwyczaić się do bodźca i stopniowo coraz mniej go zauważać
Afazja- osoba nie potrafi rozpoznać konkretnych obiektów (uszkodzenie mózgu), potrafi jedynie wskazać poszczególne atrybuty przedmiotów np.: kolor, ale nie potrafi ich rozpoznać , narysować( uszkodzenie wyższego typu)
Prosopagnozja- niezdolność rozpoznawania twarzy
Agnozja wzrokowa- niezdolność do właściwego rozpoznawania okresloych cech przedmiotu np.: kształtu
Ataksja wzrokowa-niezdolność do generowania prawidłowych działań np.: chwyt
Pacjentka DF(!)ß(dość często wspominana na wykładach), pomimo głębokich zaburzeń percepcji wzrokowej kształtu przedmiotu, potrafiła wykorzystywać informację o kształcie w trakcie kontroli chwytu przedmiotów.
Droga brzuszna i grzbietowa
- Droga grzbietowa-wiedzie do kory ciemieniowej (przetwarza lokalizacje i ruch bodźca), zasilane jest przez komórki drobne
- droga brzuszna-prowadzi do płata skroniowego( przetwarza kształt i kolor, powierzchnie)
-MT(Medioteporol, czy coś takiego)-środkowa część płata skroniowego, zajmuje się rozpoznawaniem ruchu, ma komórki ,które selektywnie reagują na różne obiekty poruszające się.
Wykład 3
Widzenie barw
1) światło monochromatyczne- jedna fala ,jedna długość
2) nie wiem
3)Widmo światła białego( słonecznego)
4) światło żarówkowe(dużo czerwonego, mało niebieskiego)--> im mniejsza temperatura tym mniej fioletowego, więcej czerwonego
*Przedmioty, albo świecą własnym światłem, albo odbijają światło
Mieszanie barw:
a) addytywne- rzutniki
b) substrakcyjne- powstaje biały ; uzyskujemy światło za pomocą filtrów: jeden przepuszcza fale długie, drugi przepuszcza fale krótkie ( na zasadzie odejmowania)
* widzimy światło od 380 do 720 nanometrów
W widzeniu barw ważne są 2 rodzaje receptorów: czopki i pręciki
-widzenie fotopowe( dzienne)
-widzenie skotopowe(ciemne)- przy bardzo niskich poziomach oświetlenia czopki nie funkcjonują. Widzenie jest wtedy realizowane przez pręciki co powoduje obraz o małej rozdzielczości i bez kolorów.
-widzenie mezopowe(zmierzchowe)= pomiędzy widzeniem ekotopowym a fotopowym; czopki częściowo jeszcze działają
Teoria Trójchromatyczna
3 rodzaje czopków o wybiórczej wrażliwości na barwę: niebieską, zieloną, czerwoną.
Jeśli komórka zwojowa jest pobudzana przez czopki wszystkich 3 rodzajów, pełni wtedy rolę detektora światła.
Jeśli jest pobudzana przez czopki 1 lub 2 rodzaju. wtedy ma miejsce rozróżnianie barw,
Od XIX w, jest to najlepsza teoria o rozdzieleniu barw
- czopek L – długotrwały
Anomalie widzenia barwnego
-Trichormaci anomalni
-Dichromaci:
· protanopia — pacjent nie odróżnia czerwonego i zielonego. Punkt neutralny dla 492 nm. Brak pigmentu „czerwonego”.
· deuteranopia — pacjent nie odróżnia czerwonego i zielonego. Punkt neutralny dla 498 nm. Brak pigmentu „zielonego”
· tritanopia — pacjent nie odróżnia niebieskiego i żółtego. Brak pigmentu „niebieskiego”
Monochromaci- mają jeden rodzaj czopków np.: zielony, i to wystarczy by rozpoznać wszystkie barwy.
*Procesy opozycyjne- zielony względem czerwonego
Niebieski względem żółtego
Subiektywne spostrzeganie barw:
- barwa jaskrawa
- barwa nasycona
o kolorze decyduje średnia rozkładu wysyłanych fotonów. Im więcej fotonów wysłanych zostaje, tym jaskrawsze wydaje nam się światło.
Kolor jest tym...
PORNO-TUBE