Pierwsze próby zdefiniowania usług pojawiły się dopiero w połowie XXw.Znaczenie usług w gospodarce danego państwa zależy od poziomu jego rozwoju gospodarczego, często więc w porównaniach międzynarodowych za wskaźnik poziomu rozwoju gospodarczego państw bierze się pod uwagę odsetek zatrudnionych w usługach w stosunku do ogółu pracujących lub udział tego sektora w tworzeniu PKB. Im większy kraj tym znaczenie usług większe
Znaczenie usług :
- 70-80% PKB w krajach wysoko rozwiniętych
- 50 i 50 kilka procent w średnio
- 40 i mniej % w słabo
Umiędzynarodowienie usług jest stosunkowo niskie, szacuje się, że jest to kilkanaście %całości.
Cechy usług:
· Niematerialność czyli nie występują w postaci fizycznej, a to sprawia, że transakcje usługowe trudno jest monitorować , zmierzyć i opodatkować;
· Różnorodność – niejednolite, nie poddają się standaryzacjom;
· Nierozdzielność, czyli świadczenie i konsumpcja usług odbywają się w tym samym czasie;
· Nietrwałość – nie można wytwarzać na zapas.
W przypadku usług występuje dość duża szara strefa. Poszczególne kraje chronią własnych usługodawców i nie wpuszczają na rynek obcych.
Korzyści z wywozu czynnika produkcji
AO- ilość czynnika produkcji w kraju 1
OB.- ilość czynnika produkcji w kraju 2
AC – liniowa produktywność dla kraju 1
BD – liniowa produktywność dla kraju 2
Kraj 1 posiada więcej cz.prod. jest on tańszy.
AF=BG
AIKO – obszar kraj1
BJLO – obszar kraj2
ALIH- mniejsza wartość kraj 1
BJEH- zwiększyła się kraj2
Zyskaliśmy ELK
Przepływ poszczególnych cz. Produkcji:
1 Kapitał- rozumiemy tylko takie przemieszczanie się cz. Prod. Gdy kraj przyjmujący kapitał jest obciążony płatnościami na rzecz eksportera np. bezzwrotna pomoc.
Przyczyny przepływu kapitału:
· Zróżnicowanie stóp procentowych
· Bezpieczeństwo lokat
· Niestabilność systemu walutowego
· Koszty produkcji niższe w innych krajach
· Duży chłonny rynek
· Wykorzystywane surowce
· Chęć przejmowania przedsiębiorstw z innych krajów
· Chęć ominięcia barier importowych
Formy przepływu kapitału w skali światowej:
I kryterium formy lokat – wg niego możemy podzielić kapitał na pożyczkowy(kredyty), produkcyjny(zwany też inwestycyjnym)
Kapitał inwestycyjny dzielimy na :
- inwestycje pośrednie
Inwestycje pośrednie polegają na wchodzeniu inwestora na inny kraj i kupuje akcje, ale tylko tyle, aby nie przejąć kontroli nad przedsiębiorstwem.
- inwestycje bezpośrednie, które dzielimy na:
* fuzje i przejęcia tzn. kupuje udziały, akcje przedsiębiorstw zagranicznych, kupuje pakiet większościowy
* inwestycje typu greenfild – buduje od podstaw fabryki
II kryterium własności:
- kapitał prywatny np. korporacje
- kapitał państwowy
Organizacje międzynarodowe dysponują największymi kapitałami np. Bank Światowy.
III kryterium czasu:
- kapitał krótkoterminowy do 5 lat
- kapitał długoterminowy powyżej 5 lat
Kapitał spekulacyjny (krótkoterminowy)szacuje się, że przepływa 1,5 biliona $, prowadzi on do kryzysu walutowego.
Skutki przepływu kapitału:
- dla kraju eksportera netto, kraj z którego więcej wypływa niż napływa
* jeżeli wypływa kap. Produkcyjny to powoduje, że dany kraj traci część inwestycji
* jeżeli odpływa kapitał, jest mniej kapitału, to stopy rosną, staje się droższy kapitał, czyli droższe kredyty, inwestorzy mniej inwestują
* odpływ kapitału przyczynia się do osłabienia waluty krajowej, a słabsza waluta prowadzi do wzrostu eksportu
- z punktu widzenia bilansu płatniczego pogarsza się bilans kapitału obrotowego, ale polepsza się tzw bilans obrotów bieżących, czyli handlowy, w kraju importowanego kapitału poprawia się bilans kap. Obrotowych natomiast pogarsza się bilans kap. Bieżących.
Natomiast dla kraju, który zaciąga dużo kredytów i pożyczek narażony jest na niebezpieczeństwo , ponieważ może popaść w pułapkę zadłużenia.
Jak wyjść z pułapki zadłużenia?
1. Repudiacja – jednostronna decyzja kraju dłużnika o zawieszenie spłat zarówno odsetek jak i kapitału bez porozumienia z wierzycielami.
2. Moratorium – uzyskanie okresu karencji, w tym okresie dłużnik nie musi spłacać ani odsetek ani rat kapitałowych
3. Restrukturyzacja zadłużenia – okres karencji + refinansowanie
4. Konwersja długów – wymiana długów na udziały kapitałowe, inwestycje w ochronie środowiska, towary.
5. Wykup długu na rynku wtórnym
Kierunki przepływu kapitału:
1. Inwestycyjny(produkcyjny):
· Z wysokorozwiniętych do wysokorozwiniętych
· Z wysokorozwiniętych na tzw. Rynki wschodzące
2. Pożyczkowy – Bazylia, Ameryka łacińska, Stany Zjednoczone
3. Spekulacyjny – wysokie stopy zysku(procentowe)
2 siła robocza – migracje
I kryterium czasu trwania :
· Migracje stałe zwane osiedleńczymi
· Czasowe: sezonowe, okresowe
· Wahadłowe, codzienne( do pracy, na uczelnie)
II kryterium obszaru migracji:
· Wewnętrzne
· Zagraniczne(zewnętrzne): emigracja, imigracja, reemigracja, repatriacja
III kryterium w jakim stopniu migracja jest rezultatem
· Dobrowolne
· Dominujące
· Przymusowe
Przyczyny migracji:
1. Czynniki prawne:
· Czynniki wypychające: paszport, przepisy dot. Zakupu dewiz
· Cz. Przyciągające: wiza(brak wymagań), regulacje dot. Łączenia rodzin, możliwość uzyskania azylu praktycznego, możliwość uzyskania pozwolenia na pracę
2. Cz. Ekonomiczne:
· Cz. Wypychające: bezrobocie, niskie zarobki, brak możliwości zatrudnienia w swoim zawodzie, sytuacja mieszkaniowa, złe zaopatrzenie sklepów, duża siła nabywcza walut zagranicznych
· Cz. Przyciągające: wyższe zarobki, stopień rozbudowy socjalnych zasiłków, niższe bezrobocie
3. Czynniki społeczno-polityczne:
· Cz. Wypychające: dyktatura, zamach stanu
· Cz. Przyciągające: życzliwy stosunek społecz. Do obcokrajowców, zdolności absorpcyjne obcych kultur
4. Demograficzne:
· Cz.wypychające: wysoki przyrost naturalny co może łączyć się z bezrobociem
· Cz.przyc.: niski przyrost naturalny
SKUTKI EMIGRACJI DLA KRAJÓW EMIGRACJI I IMIGRACJI
POZYTYWNE
NEGATYWNE
KRAJE EMIGRACYJNE
- Mniejsze bezrobocie
- Napływ kapitału
- poprawa bilansu płatniczego
- podniesienie poziomu życia
- zwiększenie inwestycji
- Przywozi się wiedzę
- likwidacja negatywnych stereotypów
- rozbicie rodzin
- wyjeżdżają ludzie młodzi wykształceni
- drenaż mózgów
- wyjazdy młodych ludzi powodują, że system emerytalny może się załamać
KRAJE IMIGRACJI
-Więcej specjalistów
- Drenaż mózgów
- Tania siła robocza
- Nie łoży się na wykształcenie, rozwój ludzi młodych
-tania siła robocza
- konflikty społeczne
Technologia i myśl naukowo technologiczna to całokształt wiedzy i informacji znajdującej zastosowanie w procesie wytwarzania dóbr i usług. Dzięki technologii i myśli naukowo technologicznej tworzy się nowe dziedziny, nowe metody wytwarzania, można lepiej i bardziej efektywnie wykorzystywać inne czynniki produkcji.
Technologia i myśl nauk.techn. jako przedmiot transferu w skali międzynarodowej może występować w dwóch postaciach:
- wiedza techniczno produkcyjna w formie pisanej bądź też nie pisanej, czysta postać technologii
- w formie dóbr rzeczowych, czyli w formie maszyn, urządzeń zaawansowanych technicznie, technologicznie w których to maszynach, urządzeniach mówimy, że zawarta jest tzw. uprzedmiotowiona postać technologii.
Transfer technologii i myśli naukowo technologicznej dokonuje się na zasadach handlowych albo na zasadach niehandlowych.
Formy transferu na zasadach handlowych:
1. Licencji
a) Patentowe
b) Mieszane: patentowa + knowhow
2. Eksport import tych towarów zaawansowanych technologicznie
3. Przepływ technologii przy okazji bezpośrednich inwestycji technologicznych
Transfer technologii w myśl naukowo- techniczną na zasadach niehandlowych:
1. W ramach drenażu mózgów ( międzynarodowy przepływ ludności)
2. W ramach wyjazdu na stypendia, konferencje
3. Różnego rodzaju książki
4. Pomoc wojskowa (w ramach programu) np. kosmos
5. Wywiad gospodarczy – szpiegostwo przemysłowe.
malgoskra