Rynek usług transportowych
Definicja rynku usług transportowych
¡ Miejsce spotkania/styku popytu z podażą w ujęciu przestrzennym
¡ Forma konfrontacji popytu na usługi transportowe z podażą tych usług
¡ Forma komunikowania się nabywców z producentami
¡ Forma/miejsce aktów kupna-sprzedaży usług transportowych
Co obejmuje rynek usług transportowych?
Elementy rynku transportowego:
Ä Tworząca go grupę producentów i konsumentów usług transportowych (podmiotów rynkowych)
Ä Wyodrębniony przedmiot transakcji i wymiany, którym są usługi transportowe świadczone przez przewoźników różnych gałęzi transportu
Ä Miejsce spotkań, komunikacji i dokonywania zakupu usług, czyli rynki lokalne, regionalne, krajowe i międzynarodowe
Ä Funkcjonowanie mechanizmu rynkowego, ukazującego zależności rynkowe i pozwalającego przewidzieć zachowania uczestników rynku
Ä Procesy specyficzne dla rynku, możliwe dzięki stosunkom wymiennym
Cechy rynku usług transportowych
Cechy usług TR. wpływające na cechy rynku usług TR
¡ Nierzeczowy charakter usług
¡ Jednoczesność produkcji i konsumpcji tych usług
¡ Brak możliwości produkowania usług transportowych na zapas
¡ Brak gotowej oferty, jest tylko gotowość do wykonania usługi
¡ Duże zróżnicowanie cen i jakości usług w różnych punktach rynku
¡ Wiele usług substytucyjnych
¡ Występowanie rynków cząstkowych
¡ Trudności z uzyskaniem równowagi rynkowej na gałęziowych rynkach cząstkowych
¡ Determinacja przestrzenna
¡ Komplementarność w stosunku do rynku towarowego
¡ Zróżnicowana podaż
¡ Rozproszony i mało elastyczny popyt
Procesy zachodzące na rynku usług transportowych
Procesy negocjacyjne
¡ Wynikają ze stosunków wymiany między sprzedawcami i nabywcami
¡ Przedmiotem negocjacji może być:
§ Cena
§ Jakość
§ Ilość
§ Warunki (organizacyjno-techniczne, wymiany)
Procesy konkurencyjne
¡ Wynikają ze stosunków równoległych pomiędzy sprzedawcami lub pomiędzy nabywcami
¡ Proces konkurencyjny może obejmować:
§ Zbieranie informacji o innych uczestnikach procesów dla podjęcia decyzji
§ Ustalanie sposobu reakcji na postępowanie innych uczestników rynku
Funkcje rynku usług transportowych
Rodzaje rynków transportowych (segmenty rynku - rynki cząstkowe)
¡ Rynek transportowy nie jest jednolity
¡ Rynki cząstkowe nie sumują się ze sobą
¡ W przypadku podziału rynku usług transportowych ze względu na przedmiot przewozu wyróżnia się:
§ Rynek przewozów pasażerskich
§ Rynek przewozu ładunków
W dalszej kolejności dokonuje się segmentacji rynku ze względu na różne jego cechy
Tranzyt- przewóz ładunków przez terytorium kraju, na terenie którego nie znajduje się ani początkowy, ani docelowy punkt przemieszczania
Cross-trade- przewozy wykonywane pomiędzy portami dwóch różnych państw przez przewoźnika pochodzącego z kraju trzeciego
Kabotaż- przewozy na rzecz obrotu wewnętrznego danego kraju
Podmioty rynku transportowego
¡ Strona podażowa reprezentowana przez przedsiębiorstwa transportowe, spedycyjne, agencje pośredniczące, logistyczne, itp.)
¡ Strona popytowa reprezentowana przez prywatnych i instytucjonalnych nabywców
¡ Państwo reprezentowane przez organy administracji i pełniące funkcję regulatora rynku
Struktury organizacyjne rynku transportowego
W transporcie regularnym
¡ Agencje firm przewozowych
¡ Biura podróży
¡ Kasy biletowe przewoźników
¡ Inne miejsca sprzedaży biletów
W transporcie nieregularnym
¡ Giełdy frachtowe
¡ Giełdy ofert spedycyjnych
¡ Giełdy ofert transportowych
Interwencjonizm państwowy- ingerencja państwa w przebieg procesów gospodarczych, które przebiegałyby w zupełnie inny sposób, gdyby były regulowane jedynie przez mechanizm rynkowy
Formy zaangażowania państwa:
Ä Zaangażowanie kapitału państwowego w przedsiębiorstwach transportowych
Ä Regulacji bezpośredniej
Ä Regulacji pośredniej
Ingerencja państwa w funkcjonowanie rynków transportowych
¡ Interwencjonizm państwowy może przyjmować trzy formy:
▪ Ustawowej i administracyjnej
▪ Instrumenty ekonomiczne i prawne
Ingerencja państwa w funkcjonowanie rynków transportowych (ilościowe i jakościowe ograniczenia podaży)
¡ Na większości rynków cząstkowych w transporcie występuje nadwyżka podaży nad popytem
¡ Sposoby regulacji podaży usług transportowych przez państwo polegają na:
Deregulacja i liberalizacja rynku usług transportowych
deregulacja
¡ Wycofywanie się państwa z regulowania działalności gospodarczej w dostępie do rynku, kontroli cen, wielkości podaży; wycofywanie dotacji
¡ Zamiana wykorzystywania narzędzi kontroli bezpośrednich (nakazów i zakazów) na pośrednie (ekonomiczne)
Liberalizacja
¡ Stopniowe znoszenie restrykcji w dostępie do rynków (znoszenie kontyngentów bilateralnych, wielostronnych zezwoleń przewozowych)
¡ Likwidacja formalnych barier wejścia na rynek, jakościowe a nie ilościowe ograniczenia do zawodu przewoźnika, itd..
Wpływ globalizacji na rynki transportowe
¡ Rozwój światowego systemu transportowego jest jednym z czynników sprzyjających rozwojowi zjawiska globalizacji – powstawania ogólnoświatowego systemu ekonomicznego o dużej współzależności i odczuwalnych konsekwencjach działań podejmowanych w państwach z „drugiego końca świata”
¡ Globalizacja wpływa na rynki transportowe na dwa sposoby:
¡ Sposoby na zdobycie nowego rynku zbytu w warunkach globalizacji:
Drev12