Sprawę polską na Kongresie Wiedeński podjął Aleksander I, mając nadzieje na jak największe nabytki w postaci ziem byłego Księstwa Warszawskiego i zamierzając wzmocnić swe wpływy rosyjskie w Europie. Wszedł w porozumienie z Fryderykiem Wilhelmem III – władcą Prus, któremu obiecał odszkodowanie w postaci części Saksonii. Opór przedstawiła mu Anglia i Austria. Spór zakończył się kompromisem :

-          z większości ziem dawnego Księstwa utworzone zostało Królestwo Polskie pozostające w ścisłej unii personalnej z Cesarstwem Rosyjskim. Pierwszym władcą był Aleksander I

-          Poznańskie, Bydgoskie z Toruniem i Wolne Miasto Gdańsk, a także 2/3 Saksonii zostało włączone do Prus. Z ziem dawnego Księstwa włączonych do Prus utworzono Wielkie Księstwo Poznańskie z zagwarantowaną autonomią

-          Kraków z ziemiami przyległymi to Rzeczpospolita Krakowska, która była pod kontrolą trzech mocarstw

-          Kopalnie soli w Woliczce zostały włączone do Austrii

KONSTYTUCJA 27 XII 1815

-          unia personalna z Rosją

-          car rosyjski królem Polski

-          w kraju króla zastępuje namiestnik – gen. Józef Zajączek

władza ustawodawcza : sejm i senat.

-       Posłowie szlacheccy i mieszczaństwo na równych prawach

-       Brak inicjatywy ustawodawczej

-       Uchwalała prawa cywilne karne, administracyjne

-       Obradowała nad budżetem

-       Przekazywała petycje na ręce monarchy

-       Sejm zwoływane co 2 lata na 30 dni

-       Decydował o sprawach poboru do wojska

-       Mógł pociągać ministrów i wyższych urzędników do odpowiedzialności konstytucyjnej przed sądem

władza wykonawcza

-       rada stanu : zajmowała się kontrolą administracji państwowej, opracowywała projekty ustaw

-       rada administracyjna : pięć komisji Rządowych działających pod przewodnictwem namiestnika

pozycja władcy

-       władza wykonawcza

-       prawo veta wobec uchwał sejmu

-       zwołuje sejm i Senat

-       może zmieniać konstytucje

-       posiada inicjatywę ustawodawczą

-       stał na czele armii

-       mianował urzędników, namiestnika

Konstytucja przewidywała

-          30 tyś armię

-          podział administracyjny na 8 województw

-          gwarantowała prawa ( z wyjątkiem Żydów ) równość, wolność, nietykalność, tolerancję,

-          wolność druku

-          język polski urzędowy

-          urzędy dla Polaków

Przykłady łamanie konstytucji

-          rzadkie zwoływanie sejmu ( styczeń 1818, luty 1820, marzec 1825, kwiecień 1830 )

-          sejm nie miał wpływu na budżet

-          wprowadzono cenzurę

-          zawieszono wolność druku

-          zamykano niektóre czasopisma

-          nie wpuszczano posłów na obrady

-          fałszowano wybory

OPOZYCJA

Legalna

a)       ugrupowanie „Kaliszanie” ( bracia Niemojowscy ) domagali się przestrzegania praw zawartych w konstytucji. Efekt : zastosowano areszt domowy, nie wpuszczono ich na obrady

b)       działalność prasy liberalnej domagającej się przestrzegania prawa, wolności ( „Gazeta Codzienna”, „Kurier Warszawski” )

Nielegalna – spiski, młodzież licealna, studencka, wojskowa

Studenckie – „Oni wszyscy maluczcy, ale patrz w ich serce, najlepiej ogień zdusić dopóki w iskierce” – Nowosi.

-          „Painta Coina” (wszystko wspólne) głosiła radykalne hasła przeciw wyzyskiwaczom

-          Związek Młodych Polaków – głosiła hasła niepodległościowe ( Goszczyński, Heltman, Mochnacki )

-          Filomaci ( przyjaciele nauki ) i Filareci ( przyjaciele cnoty ) T. Zan, A.Mickiewicz

Wojskowe

-          Wolno mularstwo narodowe – major Walerian Łukasiński. Cel : utrzymanie łączności między Polakami z trzech zaborów, zjednoczeniem ziem polskich pod berłem cara. W 1821 przekształcone w Towarzystwo Patriotyczne : walka o niepodległość

-          Sprzysiężenie Podchorążych w Szkole Podchorążych. Na czele stał Piotr Wysocki. Oni wywołali powstanie listopadowe

ROZWÓJ PRZEMYSŁOWY

Przemysł

Galicja

-          Słabo rozwinięty, jedynie kopalnie soli w Wieliczce, Bochni;

-          węgiel na Śląsku Cieszyńskim,

-          przemysł włókienniczy oparty o produkcję chałupniczą

Zabór pruski

-          Poznańskie, Pomorze, Warmia i Mazury – brak przemysłu, jedynie gorzelnie, młyny, krochmalnie, cukrownie

-          Gdańsk – przemysł okrętowy, fabryka narzędzi ( Hapiolt Cegielski w Poznaniu )

-          Na Śląsku : kopalnie, górnictwo, hutnictwo, gwałtowny rozwój miast ( Wałbrzych, Zabrze )

Rolnictwo

Galicja

-          słabe gleby

-          rozdrobnione gospodarstwa

-          peryferyjne położenie

-          brak rynków zbytu, niskie ceny zbóż

-          zadłużenie gospodarstw

-          jedynie uprawiano ziemniaka,

Zabór pruski

-          większe gospodarstwa nastawione na zysk

-          wprowadza się roślinność przemysłową : ziemniak, buraki, chmiel, konopie )

-          rozwija się hodowla

-          uwłaszczenie chłopów – 1823

OKRĘGI PRZEMYSŁOWE W KRÓLESTWIE

Okręg łódzki – Łódź, Zgierzch, Pabianice

-          przemysł włókienniczy, bawełniany, sukiennicy

-          kilka tysięcy tkaczy przybyło z okolic Śląska i Saksonii, otrzymali oni pożyczki, kredyty od rządu, zwolnienie z wojska

-          zniesienie granicy celnej z Rosją

-          przez Łódź przebiegała linia kolejowa

Staropolski – Między Kielcami, a Sandomierzem

-          przemysł hutniczy, maszynowy, metalowy

Zagłębie dąbrowskie

-          kopalnia cynku, węgla kamiennego

Okręg warszawski

- przemysł spożywczy, chemiczny, przetwórczy, maszynowy, obuwniczy

POWSTANIE LISTOPADOWE

PRZYCZYNY

Wewnętrzne

-          łamanie konstytucji

-          ożywienie spisku podchorążych

-          pogarszała się sytuacja gospodarcza kraju

-          wzrost nadziei Polaków na odzyskanie niepodległości

Zewnętrzne

-          lipcowa rewolucja we Francji

-          wywalczenie przez Belgię niepodległości

-          możliwość interwencji wojsk Rosyjskich we Francji i w Belgii

Powstanie wybuchło 29 listopada 1830 r. skierowane było przeciw Polakom zasiadającym w sejmie

Przebieg nocy listopadowej

-          wyjście na ulice Warszawy Podchorążych

-          akcja na Belweder

-          zdobycie arsenału z bronią ( poparcie powstania przez ubogą Ludność Powiśla i Starego Miasta

-          wycofanie się księcia Konstantego z wiernymi wojskami do Wiebrza

Ukształtowanie się władz powstańczych

-          3 grudzień powołanie Rządu Tymczasowego pod Kierownictwem Adama Czrtoryskiego

-          krótki okres dyktatury gen. Józefa Chłopickiego ( 5 grudnia – 17 stycznia )

-          25 styczeń 1831 powołanie Rządu Narodowego z księciem Czartoryskim na czele

Obozy patriotyczne

Ugodowy

Konserwatyści z czartoryskim na czele, przeciwni środkom rewolucyjnym – nie wierzyli we własne siły, czyli na pomoc mocarstw zachodnich, nie dostrzegali konieczności przeprowadzenia reform

Umiarkowani liberałowie

„Kaliszanie” – Niemojowscy, chcieli walczyć o niepodległość, przeciwni udziałowi chłopów w powstaniu, dostrzegali konieczność przeprowadzenia ograniczonych reform społecznych ( oczynszowanie chłopa )

Radykalny

„Towarzystwo Patriotyczne” dzieli się na prawicę (Lelewel, Mochnacki) oraz lewicę (Krępowski, Pułaski) walka o niepodległość w oparciu o wszystkie warstwy społeczne, pełne uwłaszczenie chłopów

25 stycznia 1831 – detronizacja cara przez sejm i wojna polsko rosyjska

-          na czele armii rosyjskiej staną Iwan Dybicz – 115 tyś wojska

-          na czele armii polskiej stanął Michał radziwł, Józef Skrzynecki, Józef Krukowiecki, Maciej Rybiński