system.pdf

BLOK: SYSTEM OPERACYJNY

Temat: Pojęcie i rola systemu operacyjnego:

System operacyjny jest programem lub (częściej) zbiorem programów.

Jest niezbędny w każdym komputerze – umożliwia komunikowanie się z użytkownikiem, przyjmowanie

i wykonywanie jego poleceń, uruchamianie i instalowanie programów, zapis i odczyt danych oraz ich

ochronę. Organizuje także sposób rozmieszczania plików na dysku i współpracę z urządzeniami

peryferyjnymi zestawu. System operacyjny tworzy środowisko (platformę systemową), które jest

niezbędne do działania programów pracujących pod jego kontrolą.

FUNKCJE SYSTEMU:

 umożliwienie komputerowi komunikowania się z użytkownikiem i reagowania na jego polecenia;

 zarządzanie pracą wszystkich urządzeń wchodzących w skład zestawu komputerowego;

 umożliwienie obsługi urządzeń peryferyjnych, na przykład drukarki, skanera;

 umożliwienie instalowania innych programów;

 gromadzenie danych na dysku oraz zarządzanie nimi;

 organizowanie udostępniania zasobów (zarówno sprzętu jak i danych);

 koordynowanie pracy urządzeń i oprogramowania (aby podczas pracy jednego programu nie

zostały zniszczone dane należące do innego programu);

 sygnalizowanie błędów.

Pod względem sposobu komunikacji z użytkownikiem rozróżniamy:

• systemy tekstowe - komunikujące się za pomocą wydawanych z linii poleceń komend (CP/M,

DOS)

• systemy graficzne - komunikujące się za pomocą graficznych okienek

i symboli (ikon). Obsługa komputera polega na manipulowaniu, za pomocą kursora myszy lub

klawiszami, symbolami które odpowiadają określonym zadaniom (Windows, MacOS i inne).

Rodzaje systemów operacyjnych:

• DOS

• Windows 95, 98, Milenium

• Windows Workstation

• Windows 2000 Professional

• Windows NT

• Windows 2000 Server, 2003 Serwer

• Windows XP Home Edition, Windows XP Professional

• OS/2 Wrap

• Novell

• Unix

• Linux

Na jednym komputerze może być zainstalowanych kilka różnych systemów operacyjnych. operacyjnych

takim przypadku, podczas uruchamiania komputera za pomocą specjalnego programu – boot managera,

możemy zdecydować, który z systemów ma zostać uruchomiony.

WINDOWS:

jest najpopularniejszym z systemów operacyjnych dla komputerów klasy IBM PC ( firmy Microsoft).

Jak sama nazwa wskazuje, jego interfejs graficzny został oparty na oknach (windows).

W podobny sposób został rozwiązany interfejs graficzny aplikacji pracujących w tym systemie.

Otwieranie okien aplikacji, ich zamykanie i przełączanie się pomiędzy nimi odbywa się zwykle za

pomocą myszki.Standardowo, wszelkie czynności i polecenia w systemie Windows (np. otwieranie

okien, zamykanie aplikacji, potwierdzania wykonywanej czynności itd.) wykonujemy za pomocą lewego

przycisku myszki, przy czym w zależności od sytuacji klikamy raz lub dwa razy dany element sterujący.

Prawy przycisk myszki jest przydatny przy wywoływaniu w systemie tzw. menu podręcznego, które

praktycznie jest dostępne z każdego poziomu systemu Windows.

LINUX:

Przykładem innego systemu operacyjnego dla komputerów klasy IBM P)C jest Linux. Został on

stworzony przez fińskiego studenta informatyk Linusa Torvaldsa i wywodzi się z rodziny

najpotężniejszych systemów operacyjnych – Unixów. Jest to bez wątpienia największy konkurent dla

systemów operacyjnych firmy Microsoft. Linux z powodzeniem sprawdza się zarówno biurze jak

i w domu. Podstawowe wersje systemu są rozprowadzane za darmo w ramach licencji GNU. Obecnie

coraz częściej mamy do czynienia z rozbudowanymi wersjami systemu. Oprócz samego Linuxa zawieraj

ą one całą towarzyszącą mu grupę interfejsów graficznych, bibliotek i aplikacji, niezbędnych do jego

prawidłowej pracy. Chociaż system Linux z założenia był systemem pracującym w trybie tekstowym, to

obecnie posiada on, podobnie jak system Windows, rozbudowany interfejs graficzny opierający się na

oknach.

Po zainstalowaniu systemu operacyjnego możemy przystąpić do instalacji oprogramowania

Oprogramowanie to programy wykorzystywane przez komputer, umożliwiające wykonywanie

konkretnych operacji oraz właściwe komunikowanie się użytkownika konkretnych komputerem.Instalacja

programu polega na umieszczeniu plików programu na dysku twardym komputera, przydzieleniu

programowi określonych zasobów (np. miejsca na dysku i pamięci) oraz przystosowaniu danego

programu do współdziałania z innymi urządzeniami, na przykład drukarką, kartą grafiki, kartą

dźwiękową.

Niektóre są dostarczane wraz z systemem, inne trzeba dodatkowo zainstalować.

Można wśród nich wyróżnić między innymi:

• edytory tekstów – umożliwiające pisanie tekstu;

• arkusze kalkulacyjne – pozwalające wykonywać obliczenia;

• programy graficzne – służące do tworzenia grafiki i animacji oraz obróbki zdjęć;

• bazy danych.

Z systemem Windows współdziałają różne programy

Istnieje też oprogramowanie wykorzystywanie do nauki, zabawy, do porozumiewania się z innymi

ludźmi. Różnorodność dostępnego oprogramowania decyduje właśnie o wszechstronności komputerów.

Sam proces instalowania nowych programów nie zawsze jest bezpieczny dla komputera. Istnieją różne

niebezpieczeństwa. Między innymi w sieci przesyłane są programy, które instalują się bez wiedzy

użytkownika. Do takich programów możemy zaliczyć wirusy, konie trojańskie lub tzw. robaki.

Ochrona przed szkodliwym oprogramowaniem jest możliwa pod warunkiem przestrzegania

pewnych zasad, z których najważniejsze to:

• instalowanie oprogramowania pochodzącego tylko z pewnych, zaufanych źródeł i unikanie

pobierania nieznanych programów;

• regularne używanie programów antywirusowych; dodatkowo można zaopatrzyć się

w specjalny program kontrolujący połączenie z Internetem, tzw. zaporę sieciową (firewall);

• nieotwieranie listów e – mail (poczty elektronicznej) pochodzących od nieznanego nadawcy;

otwieranie załączników otrzymanych w takiej poczcie czy klikanie umieszczonych tam

załączników (łączy) jest również bardzo nierozważnym zachowaniem.

Instalowanie programów bez ważnej licencji albo niezgodnie z jej zapisami jest piractwem

komputerowym. Przed rozpoczęciem każdej instalacji najpierw należy uważnie przeczytać licencję.

Program komputerowy: to skończony zestaw instrukcji odpowiednio interpretowanych przez system

operacyjny i procesor.

Programy przechowywane są na nośnikach informacji w postaci tzw. plików programowych.

Oprócz plików programowych istnieją także pliki tekstowe, graficzne, dźwiękowe i wiele innych. Zbiór

współpracujących ze sobą plików programowych oraz plików innego typu nazywamy aplikacją.

Natomiast zestaw współpracujących ze sobą aplikacji nazywamy pakietem. W praktyce jednak

określenia program i aplikacja używane są zamiennie. Stąd też możemy spotkać się z określeniami typu:

program CorelDRAW albo aplikacja z pakietu Microsoft Office.

Zasady korzystania z programów:

Zdecydowanie największa część użytkowników korzysta z pełnych wersji programów. Gdy korzystamy z

programów komputerowych, musimy zdawać sobie sprawę, że programy także są towarem, a to oznacza,

że jeżeli chcemy z nich korzystać, to należy za nie płacić.

Programy komputerowe są chronione prawem autorskim!!!

Podział programów komputerowych ze względu na ich zastosowanie:

• Programy do redagowania tekstu: (edytory lub prosesory tekstu). Zazwyczaj mają wbudowany

edytor graficzny. Umożliwiają także wstawianie grafiki zewnętrznej; np. edytor tekstu Works

pakietu Office (Word), pakietu StartOffice oraz edytory firmy Lotus (AmiPro).

• Programy kalkulacyjne i obliczeniowe: zwane są arkuszami kalkulacyjnymi. Służą do

sporządzania automatycznych kalkulacji, zawierają elementy bazodanowe; potrafią dokonać

graficznej prezentacji danych. Należą do nich: arkusze kalkulacyjne pakietu Works, pakietu

Office (Excel), pakietu StartOffice oraz Lotus i Quatro Pro.

• Programy graficzne: umożliwiają tworzenie i modyfikację grafiki. Umożliwiają obróbkę

i wydruk obrazów graficznych uzyskanych poprzez skaner, kamerę lub cyfrowe aparaty

fotograficzne. Należą do nich :CorelDRAW, Photoshop, Adobe Ilustrator itp.

• Programy do gromadzenia danych: umożliwiają wprowadzanie i gromadzenie danych,

wyszukiwanie informacji, generowanie raportów. Dane udostępniają poprzez tabelę

i formularze. Często są wykorzystywane do korespondencji seryjnej. Są to: bazy danych pakietu

Works, pakietu Office (Access), pakietu StartOffice oraz dBase, FoxPro oraz Oracle, Progress,

Informix, SQL.

• Języki programowania wyższego i niższego rzędu: umożliwiają one tworzenie własnych

aplikacji, a także modyfikację istniejących. Do języków programowania niższego rzędu

zaliczamy: Basic, Pascal itp. Do języków programowania wyższego rzędu zaliczamy: Delphi,

Visual Basic, C++ itp.

• Programy komunikacyjne: umożliwiają wymianę informacji pomiędzy komputerami

w sieciach lokalnych ( np. LanChat, Lancof) i globalnych (np. Internet Explorer, Nestcape).

• Programy edukacyjne: służą do wspomagania procesu dydaktycznego. Np. gry edukacyjne,

testy, encyklopedie multimedialne.

• Programy specjalistyczne: są one przeznaczone do ściśle określonych celów, np. programy

bankowe, inwentaryzacyjne itp.

• Programy antywirusowe i tzw. firewall: zadaniem programów antywirusowych jest

sprawdzanie plików, folderów, dysków na obecność wirusa, a w wypadku jego stwierdzenia -

"wyleczenie" (np. Norton AntyVirus, MkS_Vir). Firewall to program, który uniemożliwia dostęp

tzw. "intruzów komputerowych" do Twojego komputera poprzez sieć lokalną lub Internet.; często

programy te wchodzą w skład pakietów antywirusowych (np. ZoneAlarm Pro, LockDown,Norton

Personal Firewall).

Uruchamianie systemu WINDOWS:

Po uruchomieniu komputera następuje przetestowanie jego podzespołów. Jeżeli wynik jest poprawny

(płyta główna i jej komponenty oraz urządzenia peryferyjne są sprawne) to następuje wczytanie do

pamięci systemu operacyjnego z jednego z nośników (dyskietka, dysk twardy, CD).

W trakcie uruchamiania można spotkać się z typem okna do logowania do systemu Windows. Istnieje

możliwość logowania się do sieci z wydzielonym serwerem lub serwerami tworzącymi domenę

(DOMENA jest to logiczny zbiór obiektów typu komputery, użytkownicy, drukarki). Wymaga ono

podania nazwy użytkownika i hasła, za pomocą których uzyskujemy dostęp do zasobów sieciowych

określonych przez administratora.W przypadku wystąpienia trudności z uruchomieniem można

spróbować uruchomić system Windows w jednym z możliwych trybów, które pojawiają się przy

uruchamianiu komputera z przyciśniętym klawiszem Ctrl. Z pojawiającej się listy warto wybrać tryb

awaryjny, który pomija pliki startowe i uruchamia system Windows z uproszczonym zestawem

domyślnych sterowników.

PYTANIA

1. Co to jest system operacyjny?

2. Wymień funkcje systemu operacyjnego?

3. Jakie rozróżniamy system operacyjne pod względem sposobu komunikacji

z użytkownikiem?

4. Jakie znasz rodzaje systemów operacyjnych?

5. Opisz krótko system Windows.

6. Co to jest oprogramowanie?

7. Na czym polega instalacja programów?

8. Wymień programy współdziałające z systemem Windows.

9. Co to jest program komputerowy?

10. Co nazywamy pakietem?

11. Na jakich zasadach korzysta się z programów komputerowych?

12. Co to jest domena?

13. Wymień rodzaje programów komputerowych ze względu na ich funkcje.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: