II KINEZYTERAPIA1.Kinezyterapia o działaniu miejscowym:*Ćwiczenia bierne - są to ćwiczenia wykonywane przez kinezyterapeutę lub aparat CPM ( Continuous Passive Motion – ciągły bierny ruch ) bez czynnego udziału chorego. Dzielimy je na: właściwe i redresyjne.Cel ćwiczeń biernych właściwych:- Zachowanie pełnego zakresu ruchu w stawie- Zachowanie pełnej długości i elastyczności mięśni- Utrzymanie elastyczności torebki stawowej i więzadeł- Ułatwienie krążenia krwi i chłonki- Zapobieganie odleżynom długotrwale leżącym- Zachowanie czucia propriocetywnego i pamięci ruchowejZasady wykonywania ćwiczeń biernych:- właściwy dobór pozycji ( w leżeniu lub w siadzie )- ruch powinien być pełny, w pełnym zakresie ruchu w stawie- ruch wykonuje się do granicy bólu- ruch wykonuje się 20 – 30 razy w stawie - stosuje się je codziennie lub 2 razy dziennieĆwiczenia bierne stosujemy:- w porażeniach i niedowładach mięśni; mięśnie wiotkie- stany po długotrwałych unieruchomieniach kończyn- początkowy okres uruchamiania stawu po zabiegu operacyjnym- choroby układu krążenia gdzie ruch i wysiłek fizyczny nie jest jeszcze wskazany- ostre stany zapalne stawów ( tk. Okołostawowych ), żył, znacznie podwyższona temperatura ciała.*Ćwiczenia redresyjne – ćwiczenia bierne wykonywane przez fizjoterapeutę lub aparat, bez czynnego udziału chorego.Redresje można wykonywać:- ręką kinezyterapeuty- przed redresją wykonuje się ćwiczenia fizyczne i masaż okołostawowy, znieczulenia nowokainowe- przy użyciu przyborów ( woreczki z piaskiem, ciężarki, specjalne wyciągi fizjoterapeutyczne, z wykorzystaniem systemu bloczkowo-ciężarkowego do wzmocnienia mięśni antagonistycznych w stosunku do przykurczonych )- wykorzystuje się dźwignie- nagrzewanie tkanek okładami parafinowymi; lampą SolluxRodzaje przykurczów:- przykurcz „miękki” oddający się ćwiczeniom- przykurcz „twardy” oporny na ćwiczenia, konieczne jest zastosowanie aparatów lub szyn- przykurcz „oporny na ćwiczenia i aparaty” należy zastosować znieczulenie ogólne lub miejscowe i na siłę zniwelować ten przykurcz*ćwiczenia czynno-bierne – ruch prowadzony jest biernie, pacjent czynnie rozluźnia mięśnie*samowspomagane – są to ćwiczenia gdzie pacjent siłą mięśni kończyny zdrowej wspomaga pracę osłabionych mięśni kończyny przeciwnej, lub kończyną górną wspomaga ruch kończyny dolnej.- Stosuje się zestaw linowo-bloczkowo- Ćwiczenia samowspomagane łatwo wykonuje się w kabinie z kraty lub wokół tej kraty- Laska gimnastyczna- Mogą być również formą autoredresji *czynne w odciążeniu – samodzielne wykonanie ruchu przy odciążeniu ćwiczonego odcinka ciała poprzez:- podwieszenie kończyny – podwieszenie osiowe na podwieszkach i linkach w kabinie z kraty lub innych systemach podwieszeń ( therapy-master – podwieszenie nad osią stawu ) ( kabina UGUL-a )- zmniejszenie tarcia o podłoże, wykorzystanie płaszczyzn poślizgowych- podtrzymanie kończyny przez kinezyterapeutę- zanurzenia w wodzieCel:- uzyskanie przyrostu słabych, osłabionych mięśni- tempo ćwiczeń zależy od aktualnej siły mięśniowej ( stosuje się ćw. na czas )Wskazania:- zaniki i znaczne osłabienia mięsni od +1 do +2- słaby zrost kostny- stany chorobowe powierzchni stawowych ( zmiany zwyrodnieniowe ), polega na zmniejszeniu tarcia powierzchniZasady:- ruch w płaszczyźnie poziomej- podwieszki powinny całkowicie odciążać kończynę*ćwiczenia izometryczne – ( „izo” – stały; „metrum” – miara ) – nie zmienia się wymiar mięśni, polega na czynnym napinaniu mięśnia bez zmiany jego długościDwa rodzaje napięć:- sposób gdzie napinanemu mięśniowi przeciwstawia się drugi mięsień lub grupa mięśniowa- przyłożenie siły większej niż rozwija mięsień danej w pozycjiCel:- przyrost mięśniowy- przeciwdziałanie zanikom mięśniowym- utrzymanie aktywności mięsni i odcinkach ciała objętych unieruchomieniem( np.: napięcie mięśnia czworogłowego w gipsie ) – jedyny sposób czynnego napinania ,mięśni bez skutków ubocznychWskazania:- proste zaniki mięśniowe- zaniki z nieczynności ( np.: unieruchomienie kończyny )- przypadki gdy przeciwwskazany jest ruchSposoby prowadzenia ćwiczeń:- dokładny instruktaż ( jak napinać, który mięsień, odpowiednia pozycja )- wykonanie kilku do kilkudziesięciu napięć w seriach- kilka razy dziennie- bez przeciążenia mięśniaKrótkie ćwiczenia izometryczne – zasady:- opór submaksymalny- czas napięcia 5 sekund- czas przerwy między powtórzeniami 5-10 sekund- ilość powtórzeń 10- ilość serii 3 ( 3 sety )- ilość dni treningowych 5- 2 dni przerwy- poprzedzone rozciągnięciem mięśnia*czynne w odciążeniu z oporem – oprócz odciążenia stosujemy pewien opór:- podwieszenie osiowe , podpięcie mankietu, system bloczkowo-ciężarkowy, umieszczenie „bloczka kierunkowego”- zwiększenie płaszczyzny oporu lub szybkości ruchu- stosujemy ciężary od 1 do 5 kg*czynne wolne - samodzielne wykonanie ruchu z pokonaniem ciężaru ćwiczonego odcinka ciała, bez przyborów, np.:- unoszenie kończyn bez przyborów i przyrządów z pokonaniem ciężaru odcinka ciałaCel:- zwiększenie siły mięśniowej- utrzymanie zakresu ruchu w stawach- poprawa koordynacji ruchowejWskazania:- osłabienie mięśni- siła mięśni powyżej 3 w skali Lovetta- tempo stopniowania wolne, stopniowo wzrasta- można wykonywać indywidualnie lub zbiorowo- jedna grupa mięśniowa nie może być dłużej ćwiczona niż 15 minut w zestawie ćwiczeńStopniowanie trudności:- zwiększanie tempa wykonywanych ćwiczeń- przedłużyć czas trwania ćwiczeń- dobieranie ćwiczeń coraz trudniejszych- pomijanie pozycji izolowanych, wykonywanie w złożonych płaszczyznachPozycje izolowane – sztuczne pozycje, wymuszające określony ruch w stawie, np.: zginanie, przedramienia na tzw. „modlitewniku”.*czynne oporowe - są to ćwiczenia w trakcie których chory pokonuje ciężar ćwiczonego odcinka ciała oraz siłę zewnętrzną przeciwdziałającą wykonywanemu ruchowi:- system bloczkowo-ciężarkowy- maszyny do ćwiczeń oporowych- hantle , sztangielki, sztanga, itp.( metoda De Lorme, Mc Quena, piramida, itd. )Sposoby ćwiczeń oporowych – rozróżnia się zwykle ćwiczenia oporowe gdzie różne jest tempo, liczba powtórzeń, przerwy między powtórzeniami.Trening wg metod treningu oporowego ( metoda De Lorme, Mc Quena ) – siłowy trening sportowy z zastosowaniem metod treningowych i rygorystycznych. Do treningu zalicza się trening siłowo-wytrzymałościowy.Skurcze mięśniowe:- skurcz izometryczny ( statyczny ) – długość mięśnia nie zmienia się- skurcz izotomiczny ( stałe napięcie ) – praca dynamiczna mięśnia, w której zmienia się długość mięśnia:v skurcz koncentryczny – zbliżają się przyczepy mięśnia do siebiev skurcz ekscentryczny – przyczepy mięśniowe oddalają się od siebiev skurcz anksotomiczny – przykład: skurcz gdzie opór dla mięśnia ciągle rośnie osiągając wartość max i w pewnym momencie spadnie do zerav skurcz izokinetyczny o stałej kinetyce ( szybkość ruchu )Rodzaje oporowania w ćwiczeniach dynamicznych:- ręka terapeuty- drugą kończyną- ciężary wolne ( hantle, sztangle, mankiety ), woreczki z piaskiem, sprężyny, gumy, bloczki ciężąrkiwe, opór wody, substancje elastyczne i dające się modelować, głównie do ćwiczeń rąk; atlasy, wieże , bloczek kierunkowy.Rodzaje mięśni w zależności od pełnionej funkcji w trakcie ruchu:- mięśnie agonistyczne – odpowiedzialne za zamierzony ruch- mięśnie synergistyczne współdziałające z agonistycznymi, wspomagają ich pracę głównie w ruchach złożonych- mięśnie antagonistyczne – przeciwdziałają nadmiernemu skurczowi danego mięśnia- mięśnie stabilizujące – ustalają odcinki ciała, które nie biorą udziału w danym ruchu, jest to stabilizacja sąsiednich stawów nie biorących udziały w ruchu.*prowadzone- ćwiczenia czynne wykonane z pomocą terapeuty lub samego chorego ( samowspomagane )Wskazania do ćwiczeń prowadzonych:- osłabienie mięśni- zaburzenia pamięci wzorców ruchowychSposób prowadzenia:- pozycja izolowana połączenia ze stabilizacją bliższego odcinka ciała- wykonywanie ćwiczeń na komendę- wspomaganie tego ruchu nie może być zbyt duże, żeby nie przekształciło się w ćwiczenia bierne*inne formy działań:- ćwiczenia redresyjne – redresje = rozciąganie przykurczonych tkanek miękkich okołostawowych lub mięśni- wyciągi redresyjne, fizjoterapeutyczne: wyciąg szyjny, lędźwiowy (pętla Glissona )- ćwiczenia synergistyczne:v kontralateralne – druga kończyna ćwiczona z oporem ( max )v ipsilateralne – ćwiczenia wolne od opatrunku gipsowego tej samej kończyny, ćw. z oporem ( max )- ćwiczenia oddechowev „ogólne” – prawidłowe oddychanie zwiększające wydolność oddechowąv w chorobach płuc i torachirurgii ( thorax – klatka piersiowa )- ćwiczenia relaksacyjne ( rozluźniające ) – odpowiednie pozycje ciała, zmniejszenie napięcia mięśni- ćwiczenia w czynnościach dnia codziennego – ćwiczenia przypominające np. mycie się, jedzenie, ubieranie się, samoobsługę, itp.- pionizacja i nauka chodzenia:v w oddziale szpitalnym ( w łóżku i na stole pionizacyjnym )v nauka chodzenia – asekuracja, laski, kule, balkoniki, szyna sufitowa, itp. )- ergoterapia*inne rodzaje ćwiczeń:- nauka jazdy na wózku inwalidzkim- ćwiczenia specjalne do jazdy na wózku inwalidzkim.2.Kinezyterapia o działaniu ogólnousprawniającym:*Ćwiczenia ogólnokondycyjne:- wytrzymałościowe- siłowe- wytrzymałościowo – siłowe- kształtujące ( drabinka, ławeczka, przybór, współćwiczący )*Ćwiczenia w wodzie:- odciążenie ( wykonane wolno )- rozluźnienie, wzmocnienie ( opór ), ( wanny, tank Hubbarda, baseny rehabilitacyjne i ogólne )*Gimnastyka poranna – wykonywanie ruchów we wszystkich stawach*Sport osób niepełnosprawnych – różne dyscypliny sportu*Inne rodzaje ćwiczeń 3.Badanie pacjenta dla potrzeb kinezyterapii:*Wywiad – rozmowa z chorym lub jego rodziną ( otoczeniem ) – ważny głównie w leczeniu zamkniętym. Pozwala ocenić powstanie choroby, jej przebieg, skutki fizyczne, psychiczne, społeczne i zawodowe oraz skuteczność dotychczasowego leczenia.*Pomiary linijne: pomiar miarą centymetrową:- długość bezwzględna – dł. Samego kośćca na tej samej kończynie- długość względna – wybrany punkt innej cz. Ciała a punkt na kończynie- pomiar deseczkami, np.w staniu – dł. Kończyny dolnejw siadzie – dł. Podudziaw leżeniu – dł. Uda ( 90°; 90° )- pomiary obwodów ( różnych cz. Ciała )*Badanie zakresu ruchu w stawach:- ruch czynny- ruch biernyZakres ruchu w stawie mierzy się goniometrem ( kątomierzem ):- oś obrotu w stawie - ramiona goniometru – w osi długości lu równolegle do segmentu ruchu- określenie pozycji zerowej- protokołowanie – zapis zakresu ruchów*Ocena siły mięśniowej:- testowanie mięśni wg Lovetta ( 0°, 1°, 2°, 3°, 4°, 5° ) – odpowiednie pozycje badania ( skala sześciostopniowa )- skala Kandalów ( 0 – 100%; 0; 5%; 10%; → 10 → 90%; 95%; 100% ) ( skala trzynastostopniowa )- skala Danielsa i Williamsa ( + i - ), np. 2+; -3; ( skala trzynastostopniowa )- dynamiczny pomiar siły ( sprężynowe, tensometryczne, monometry ), pozycje do badania + pomiar momentów siłSkala Danielsa i Williamsa Skala Kendalów0 0%1 5%-2 10%2 20%2+ 30%-3 40%3 50%3+ 60%-4 70%4 80%4+ 90%-5 95%5 100%Test Lovetta:0 – brak wyczuwalnego pod dotykiem napięcia mięśniowego1 - wyczuwalny skurcz mięśnia2 – wyraźny skurcz mięśnia, zdolność tego mięśnia do wykonania ruchu z odciążeniem3 – czynny ruch z pokonaniem ciężaru danego odcinka ciała4 – ruch czynny z pewnym oporem5 – ruch czynny z pełnym oporem odpowiednim dla danego pacjentaMożna skalę Lovetta odnieść do procentów:Skala Lovetta %0 0%1 10%2 25%3 50%4 75%5 100%*Ocena wydolności ogólnej: testy sprawności fizycznej na:- bieżni elektrycznej- cykloergometrzepomiary tętna, ciśnienia tętniczego, przemiany tlenowej, itp.*Badania czynnościowe:- ogólne: całej sylwetki, chodu pacjenta- miejscowe: ocena funkcji danego elementu narządu ruchu ( ręki, stopy )*Badania odruchów neurologicznych: np. odruchów ze ścięgien; raczej domena neurologów!*Inne rodzaje badań: np. koordynacji, specjalne badanie funkcji manualnej ręki.4.Metody kinezyterapii stosowane dawniej:- Schrebera – „gimnastyka pokojowa” – bez przyborów- Zandera – „mechanoterapia”- O’Ertela – „metoda chodzenia pod górę” w chorobach serca - Largiadera – ćwiczenia z ciężarkami na lince- Klappa – asymetryczne ćwiczenia w klęku podpartym w leczeniu skolioz- Kenny – metoda kocowania, prowadzenie ćwiczeń biernych i parafinoterapii w epidemii choroby Heinego – Medina - polio- Guthrie – Smith – ćwiczenia z odciążeniem, samowspomagane, sprężynowe- Rochera – ćwiczenia w kabinie z kraty ( ćw. Czynne w odciążeniu, ćw. czynne w odciążeniu z oporem )- Fay’a – metoda wzorców ruchowych w mózgowym porażeniu dziecięcym- Phelpsa - metoda rehabilitacji w mózgowym porażeniu dziecięcym ( stoły, krzesła )- Inne – np. Fromma: ćwiczenia bierne, ćwiczenia czynne z oporem terapeuty5.Metody kinezyterapii stosowane współcześnie:- PNF ( Kabata ) – ( Propriocetive Neuromuscular Facilitation – propriocetywne nerwowo-mięśniowe ułatwienie, torowanie ) metoda schematów i wzorców ruchu- Petö – metoda rehabilitacji w mózgowym porażeniu dziecięcym ( dzieci starsze – powyżej 3 roku życia )- Rood – metoda rehabilitacji w mózgowym porażeniu dziecięcym- Biofeedback – metoda biologicznego sprzężenia zwrotnego - Domana i Delcato – metoda rehabilitacji w mózgowym porażeniu dziecięcym- Terapii manualnej – metoda terapii manualnej Kaltenborna ( manipulacje, mobilizacje )- Vojty – metoda wczesnej rehabilitacji w mózgowym porażeniu dziecięcym- NDT Bobath SI– ( Neurodevelopmental Treatment Bobath Sensory Integration – terapia neurorozwojowa Bobath integracja sensomotoryczna ) metoda terapii neurorozwojowej ( głównie w mózgowym porażeniu dziecięcym )- Brunnström – metoda rehabilitacji w udarach mózgu- Brunkow – metoda rehabilitacji w uszkodzenia kręgosłupa- CPM – ciągły by ruch stawów- MC Kenziego – metoda dostyki i rehabilitacji chorych z bólami kręgosłupa- Johnstone – metoda rehabilitacji chorób po udarze mózgu – “splinty” – dmuchany mankiet- CL – Therapy – ( Constraint Induced Therapy – terapia ruchu wymuszonego Tauba )III MASAŻ LECZNICZYKlasyczna postać masażu to mechaniczny ucisk na tkanki organizmu.Działanie masażu klasycznego wpływa na:- trofikę tkanek- napięcie mięśniowe- miejscowe krążenie krwi i chłonkiSpecjalne techniki masażu mają wpływ bardziej złożony, obejmują mechanizmy odruchowe( przenoszenie się odruchu na inne części ciała ).1.Masaż klasyczny:- głaskanie- ugniatanie- rozcieranie- oklepywanie ( klepanie )- wstrząsy ( wibracje )2.Masaż okostnowy – ucisk okostnej ( odpowiednich powierzchni na kości ) wywołuje reakcje odruchowe w tkankach i narządach unerwionych przez ten sam segment rdzenia kręgowego; ucisk – opuszkiem kciuka palca wskazującego.3.Masaż łącznotkankowy – rozcieranie opuszkami palców III i IV miejsc wrażliwych w tkance łącznej. Rozróżnia się techniki:- skórną- podskórną- powięziową4.Masaż segmentarny – wykorzystanie istniejących powiązań pomiędzy określonymi obszarami skóry; tkanki podskórnej, tkanki łącznej i mięśniowej a naczyniami i narządami wewnętrznymi, które są unerwione przez te same odcinki rdzenia kręgowego;oddziaływanie na skórę → wpływa na tkanki położone w miejscach odległych.5.Masaż pneumatyczny – masaż przyrządowy – wspomaganie przepływu żylnego i limfatycznego; skład:- pompa- specjalne mankiety ( rękawy ) pneumatyczne 1-, 3-, 5-, i 10-komorowe zakładane na ręce i nogi.6.Masaż podwodny7.Masaż wirowy – ( kąpiel wirowa ) – wykonywany w specjalnych wannach:- agregat wstawiany do wanny ( USA )- agregat wmontowany w ścianę wanny ( wersja europejska )8.Masaż ciśnieniowy9.Masaż synkardialny10.Masaż wibracyjny11.Masaż izometryczny12.Inne rodzaje. FIZJOTERAPIAI. FIZYKOTERAPIA1. wodolecznictwo2. elektroterapia3. światłolecznictwo4. termoterapia5. balneoterapia6. ultradźwięki7. pole elektromagnetyczne8. terapia skojarzona9. inne działaniaII. KINEZYTARAPIA1. Kinezyterapia o działaniu miejscowym:Ćwiczenia:- bierne- czynno-bierne- samowspomagane- czynne w odciążeniu- czynne w odciążeniu z oporem- czynne wolne- czynne oporowe- prowadzone- inne formy działań:§ ćwiczenia redresyjne§ wyciągi redresyjne fizjoterapeutyczne§ ćwiczenia synergistyczne§ ćwiczenia oddechowe§ ćwiczenia relaksacyjne§ ćwiczenia w czynnościach dnia codziennego§ pionizacja i nauka chodzenia§ ergoterapia- inne rodzaje ćwiczeń2. Kinezyterapia o działaniu ogólnousprawniającym:Ćwiczenia:- ogólnokondycyjne- w wodzie- gimnastyki porannej- sport osób niepełnosprawnych- inne rodzaje ćwiczeń3. Badanie pacjenta dla potrzeb kinezyterapii:- wywiad- pomiary linijne – długości, obwody- badanie zakresów ruchów w stawach- ocena siły mięśniowej- ocena wydolności ogólnej- badanie czynnościowe:§ ogólne§ miejscowe- badanie odruchów neurologicznych- inne rodzaje badań4. Metody kinezyterapii stosowane dawniej:- Schrebera- Zandera- O’ Ertela- Largiadera- Klappa- Kenny- Guthrie – Smith- Rochera- Fay’a- Phelpsa- Inne5. Metody kinezyterapii stosowane obecnie:- PNF ( Kabata )- Petö- Rood- Biofeedback- Domana i Delcato- Terapii manualnej- Vojty- NDT Bobath- Brunnström- Brunkow- CPM- Mc Kenziego- Johnstone- Cl - TherapyIII. MASAŻ LECZNICZY1. Klasyczny2. Okostnowy3. Łącznotkankowy4. Segmentarny5. Pneumatyczny6. Podwodny7. Wirowy8. Ciśnieniowy9. Synkardialny10. Wibracyjny11. Izometryczny12. inne rodzaje
PW – stanie, RR luźno.1. Wydech ustami2. Wdech nosem 3 – 4 x
PW – j. w.1. Wydech przy skłonie głowy w przód2. Wdech przy skłonie głowy w tył 2 – 3 xUwagi: Wdech nosem, wydech ustami. Chory najpierw robi głęboki wydech.
Ćw. kończyny górnej PW – j. w.1. Zaciśnięcie pięś...
Zaa