Patogeneza
Patogeneza – wywód choroby:
« ma ważne znaczenie dla poznania mechanizmów powstawania i przebiegu procesów chorobowych
« ułatwia m.in. ustalenie miejsca pierwotnego działania czynnika chorobotwórczego
Brama wejścia – zazwyczaj są to naturalne otwory ciała, również uszkodzona skóra
« wniknięcie czynnika chorobotwórczego do organizmu świadczy o osłabieniu lub zniesieniu odporności
« nie uszkodzona skóra oraz błony śluzowe naturalnych otworów ciała stanowią szczelną mechaniczną barierę ochronną organizmu
« barierę skórną łatwo pokonują owady kłujące, inne pasożyty zewnętrzne, oraz zmiany chorobowe
« działanie obronne polega również na wydzielaniu przez błony śluzowe śluzu, wydalanie śliny, łez oraz moczu i kału
« wspomagają również takie odruchy obronne jak:
ü kaszel
ü kichanie
ü wymioty
ü ruch rzęsek nabłonka oddechowego
ü przyspieszona i wzmożona perystaltyka jelit
Drogi szerzenia się procesu chorobowego na przykładzie nowotworu:
s przez ciągłość tkanek
û jedna przylega do drugiej
û przy procesie nowotworzeni rozrasta się i obejmuje inne tkanki
û np. nowotwór wątroby
s przez styczność
û jeżeli obok wątroby przebiega naczynie – też zostanie zaatakowane
s przez samowszczepienie
û proces rozprzestrzeniania się w jamie brzusznej
û komórki nowotworowe przedostają się do jamy otrzewnej
û rozpoczyna się ognisko wtórne zakażenia - kolejny nowotwór
s przez przerzuty
û komórki nowotworowe wędrują razem z krwią do płuc, mózgu – tworzą nowe nowotwory
Charakter odczynu chorobowego:
« wielkość odczynu wynika ze zdolności organizmu do obrony oraz siły, miejsca, czasu i aktywności działania czynników chorobotwórczych
« może być miejscowy lub ogólny o przebiegu ostrym, podostrym lub przewlekłym
« reakcja może być gwałtowna lub łagodna
Postacie choroby:
« ze względu na przebieg, czas trwania i objawy kliniczne dzielimy na:
s nadostre – trwają kilka godzin
s ostre – trwają do kilku dni
s podostre – trwają do 1 miesiąca
s przewlekłe – nawet parę lat
Nagły początek choroby:
« jest typowy dla zatruć substancjami chemicznymi
« działania czynników fizycznych – np. udar słoneczny
« niektóre czynniki biologiczne są charakterystyczne dla ostrych stanów, np.:
s wąglik
s różyca świń
s ospa owiec
s cholera drobiu
s rzekomy pomór kur
Powolny przebieg choroby:
« obserwujemy stopniowe narastanie objawów klinicznych
Subkliniczny przebieg choroby:
« utajony przebieg
« nieznaczne, nietypowe i trudne do rozpoznania objawy
W rozwoju choroby możemy wyodrębnić 3 okresy:
« okres zwiastunowy
s faza wylęgania choroby
û najczęściej bezobjawowa
û obejmuje czas od zadziałania czynnika chorobotwórczego do wystąpienia pierwszych objawów klinicznych
s faza narastania choroby
û charakteryzuje się ujawnieniem różnych, nieswoistych objawów chorobotwórczych
ü gorączka
ü biegunka
ü zaparcia
û nie jest charakterystyczna dla choroby, ale ją zwiastuje
ü podwyższona i narastająca temperatura
ü przyspieszenie oddechu i tętna
ü dreszcze
ü brak apetytu
ü osowienie
ü pokładanie się
û nie można rozpoznać czy choroba jest zakaźna czy nie
û okres trwania różny – od kilku godzin do kilku lat
« okres szczytu
s faza ujawniania się choroby
û ujawniają się objawy charakterystyczne dla jakiejś choroby
û proces chorobowy dotyczy zazwyczaj jednego narządu np.
ü układ oddechowy – kaszel
ü zaburzenia w krążeniu krwi
s faza uogólnienia
û faza pełnego rozprzestrzeniania się procesu chorobowego w organizmie
û występuje wiele zaburzeń czynnościowych i morfologicznych – wtedy najczęściej występują pełne objawy chorobowe
« okres zejścia
s to końcowy etap, który może przebiegać w sposób:
û pomyślny – wyzdrowienie
û niepomyślny – śmierć – szybko lub wolno w zależności od efektów/choroby
Wyzdrowienie (sanatio)
s całkowite
û tylko wtedy, gdy nie doszło do nieodwracalnych zmian w tym organizmie
û zwierzę odzyskuje pełną sprawność fizjologiczną i produkcyjną
s niecałkowite
û w bliżej nieokreślonym czasie nawroty choroby o niepomyślnym rokowaniu (recidiva) lub
û ujawnienie się innych chorób powodujących komplikacje
û po wyzdrowieniu tym mogą występować:
ü zaostrzenia choroby
ü zmniejszanie się objawów choroby
Powyższy podział to choroba pełnoobjawowa- nie zawsze- może być tylko 1 okres i zaraz zejście!!!
Choroba przewlekła mimo pozytywnego zakończenia pozostawia ślady, które uniemożliwiają 100% powrót do zdrowia!!
Śmierć (mors)
« następuje najczęściej w skutek ustania czynności ważnych dla życia narządów i układów, tzw. przedsionków śmierci:
s serce
s mózg
s płuca
s nerki
s wątroba
« to zatrzymanie niemal wszystkich czynności życiowych organizmu
« tkanki żyjące po śmierci: włosy i paznokcie – rosną dalej póki starczy im tlenu
...
maciekn45