Wirusy
Są to patogeny i żeby się namnażać muszą być w żywej komórce. Nie mają budowy komórkowej.
BUDOWA WIRUSÓW
- kwas nukleinowy (DNA lub RNA)
- osłonka białkowa - kapsyd
- osłonka
- cały wirus (cząsteczka) – WIRION
- samoreplikacja wewnątrzkomórkowa
KLASYFIKACJA WIRUSÓW
- budowa i sposób replikacji genomu
- miejsce replikacji w zakażonej komórce (jadro, cytoplazma)
- kształt winionu (typy symetrii)
- obecność lub brak osłonki lipoproteinowej
- żywiciel ( zwierzę, roślina, bakteria)
KSZTAŁT WIRUSÓW
- KULISTY (wielościenny)
- NITKOWY LUB PAŁECZKOWATY (symetria spiralna)
-ZŁOŻONY (bakteriofagi) – bakteriofag lambda – najpopularniejszy
PODZIAŁ WIRUSÓW NA PODSTAWIE BUDOWY GENOMU
1. DWUNICIOWE DNA
§ Poxirus – ospa prawdziwa
§ Paporaviruses– brodawczak
§ Adenovirus – zapalenie spojówek, zakażenia układu oddechowego
§ Herpesvirus – wirus opryszczki typu 1 (jamy ustnej), typu 2 (układu płciowego), ospy wietrznej, półpaśca, cytomegalii, mięsaka kaposziego (u chorych na HIV)
2. JEDNONICIOWE DNA – nić (+) Parvoviruses
3. DWUNICIOWE RNA – Reovirus (wirusy rota, powodują biegunki)
4. JEDNONICIOWE RNA (+) – Picornavirus (wirus Heinego-medina), Togavirus (różyczka)
5. JEDNONICIOWE RNA (-) – Rhabdoviros (wścieklizna)
6. JEDNONICIOWE RNA oraz przejściowo DNA – Retrowirus (HIV)
7. DWUNICIOWE DNA oraz przejściowo RNA – Hepadnavirus (zapalenie wątroby typu B)
Większość wirusowego RNA ulega replikacji w cytoplazmie, a DNA w jądrze.
RETROVIRUSY
Ø Mają nić RNA typu (+)
Ø Genom musi zostać przepisany na DNA, za pomocą wirusowego enzymu – odwrotnej transkryptazy
Ø Dwuniciowy DNA jest integrowany w przypadkowe miejsca do chromosomu przez wirusowy enzym – integrazę
Ø Zintegrowany wirusowy DNA ulega transkrypcji przez enzym komórkowy – polimerazę II – i dochodzi do produkcji nowych wirusowych genomów (jednoniciowe RNA+)
FAZY NAMNAŻANIA WIRUSÓW
o ABSORBCJA – wirus musi się przyczepić do komórki w której się namnaża
o PENETRACJA – wirus wnika do wnętrza
o ODPŁASZCZANIE – wirus zwierzęcy pozbawia się osłonki białkowej
o REPLIKACJA – białka wczesne, białka późne, kwas nukleinowy (osobno są syntezowane białka, a osobno kwas nukleinowy)
o Łączenie białka z kwasem nukleinowym
o Uwalnianie wirusów
o Dojrzewanie – czasami w trakcie uwalniania
PENETRACJA
· Wiropeksja – wchłonięcie
· Fuzja – zlanie się błony wirusa i błony cytoplazmatyczne
W JAKIM CELU HODUJEMY WIRUSY
v Diagnostyka zakażenia
v Badania naukowe
v Produkcja antygenów do diagnostyki serologicznej
METODY HODOWLI WIRUSÓW
Ø Zwierzęta doświadczalne
Ø Hodowle komórkowe
Ø Zarodki ptasie (kurze)
HODOWLE KOMÓRKOWE
Ø Komórki pobrane od ludzi lub zwierząt i hodowane na sztucznych pożywkach
Ø Monolayer (pojedyncza warstwa komórek przyklejona do szkła)
Ø Nie wszystkie komórki dają się hodować
Ø Typy hodowli : pierwotne i ciągłe
STWIERDZAMY CZY WIRUSY NAMNAŻAJĄ SIĘ W HODOWLI
Ø Efekt cytopatogenny
Ø Hemaglutynacja, hemadsorbcja
Ø Wykrycie wirusów metodą serologiczną
Ø Interferencja – jeśli jest jeden wirus w hodowli, to nie namnoży się drugi
LECZENIE ZAKAŻEŃ WIRUSOWYCH
Ø wirusy są niewrażliwe na antybiotyki
Ø istnieją specyficzne leki, działające na konkretne wirusy (HIV opryszczka grypa)
cookiemonsterka