FARMAKOLOGIA
Leki- syntetyczne, półsyntetyczne,pochodzenia roślinnego, zwierzęcego, mineralnego
Surowica- gotowe przeciwciała
Szczepionka- bakterie wytwarzające przeciwciała
DROGI PODAWANIA LEKÓW
p.o – doustnie
s.l – pod język
p.r – doodbytniczo
i.v – dożylnie
i.a – dotętniczo
i.m – domięśniowo
s.c – pod skórnie
Grupa receptorów ADRENERGICZNE alfa i beta
Ø adrenomimetyk – pobudzające receptory adrenergiczne
Ø adrenolityk – hamujące receptory adrenergiczne
Receptory cholinoergiczne – acetocholina (ACH)
Ø cholinomimetyk – pobudzający receptory cholinoergiczne
Ø cholinolityk – hamujący receptory cholinoergiczne
ANALGEZJIA – działanie przeciw bólowe
SADACJA- uspokojenie
PRZEMIANA LEKÓW
Dezintegracja –rozpad leku w drobne cząsteczki
Rozpuszczenie – przejście substancji w roztwór wodny
Dystrybucja – przejście leku do krwi
Metabolizm – łączenie się z receptorami, organami (w wątrobie)
Wydalanie – po przez mocz, kał, pot, mleko matki, ślinę, powietrzu wydychanym
AGONISTA – lek pobudzający receptory ( morfina dawk. 5-10 mg. i.v, dolargan, fentanol)
ANTAGONISTA – lek blokujące receptory ( naloksen)
NALOKSON ( naloksonum), NARCAN – antagonista receptorów opiatowych (odblokowuje heroinę) dawk. 1-4 ampułki
DEPRESJA OŚRODKA ODDECHOWEGO – leki narkotykowe
SYNERGIZM – współdziałanie
Ø ADDYCYJNY – sumowanie
Ø HIPERADDYCYJNE – potencjalizacji, zwielokrotnienie
NEUROLEPTOANALGEZJIA (NLA) – metoda używana do znacznego uspokojenia pacjenta ( FENACTIL + FENTANYL)
TOLERANCJA – przyzwyczajenie sie do danego leku np. tolerancja na morfinę (pacjent potrzebuje coraz większe dawki żeby znieść ten sam ból)
Jałowe - brak bakterii i form przetrwalnikowych
Odkażanie – maksymalne zlikwidowanie bakterii, tkanek żywych ( skóra, błona śluzowa)
Dezynfekcja – j.w , przedmiotów ,
Sanityzacja – działanie zmniejszające ilość bakteri do przyjętych norm.
Bakteriostatycznie - hamuje rozwijanie się drobnoustrojów
Bakteriobójczo – zabijanie bakterii
Szczepy oporne – uodpornione bakterie na środki dezinfekujące.
GRUPY SRODKÓW ODKAŻAJĄCYCH
KWASY I ZASADY
Ø Kwas borowy – (acidum boricum) używany do odkażania skóry i błon śluzowych ma właściwości przeciwzapalne, ściągające, wysuszające. Altacet, Aphtin, Dentosept, Betadrin
Ø Kwas salicylowy – (Acidum salicylium) działa keratolitycznie powuduje złuszczanie zrogowaciałego naskórka
ŚRODKI UTLENIAJĄCE
Ø Nadtlenek wodoru – ( H2o2) roztwór wodny 3% (woda utleniona) perhydrol roztwór wodny 30% ,woda utleniona ma zastosowanie odkażanie skóry i małych ran
Ø Nadmanganian potasu - roztwór wodny 0,01% jest w użyciu, większe stężenie działa drażniąco na skórę, działa bakteriobójczo i grzybobójczo, można stosować na skórę i na rany.
CHLOROWCE
Ø Jodyna- steżenie 7-10%, odkażanie nie uszkodzonej skóry, na rany działa drażniąco
Ø Jodofory – (jodopowidon) szybko działający ok. 30 sek. odkażanie skóry. Betadine, Polseptol
Ø Chloraminy – Chloramina-T 10% roztwór służy do mycia powierzchni i narzędzi
ALKOHOLE ( wnikają do tkanek) 70% najskuteczniejszy, odkażanie skóry nie naruszonej.
ALDECHYDY
Ø Adechyd mrówkowy – (40% roztwór wodny Formalina)
METALE CIĘŻKIE I SOLE
Ø Srebro – (azotan srebra) działa bakteriobójczo, zabija bakterie gram ujemne Argosulfan
DETERGENTY ( ŚRODKI POWIERZCHNIOWO CZYNNE)
Ø Anionowe
Ø Kationowe środki bakteriobójcze- środek bezalkonium – odkażanie skóry , błon śluzowych rąk, 1% roztwór Sterinol
BARWNIKI
Ø Fiolet krystaliczny – 0.01-2% odkażanie skóry błon śluzowych,
Ø Etakrydyna – ( Rivanol) środek trwały skuteczny używany do opatrunków, skóra błony śluzowe, używany przy pobieraniu krwi na zawartość alkoholu.
HYDROKSYCHYNOLINY – działają bakteriobójczo, pierwotniakobójczo (HRONHINALDIN)
CHLORHEKSYDYNA – skóra, błony śluzowej, ran, roztwory wodne 4-5%, Manusan, Hibitan, Berpanten
TLENEK ETYLENU – wyjaławianie narzędzi które nie mogą być wyjaławiane w wysokiej temperaturze, wilgoci, ciśnieniu.
LEKI W CHOROBACH UKŁADU KRĄŻENIA
Choroba nadciśnieniowa
Przełom nadciśnieniowy – stan nagły dochodzi do nagłej zwyszki ciśnienia tętniczego powyżej 139/89,
Leki moczopendne ( diuretyki) – powodują zwiększenie wydalania moczu po przez zwiększenie wydalania sodu z organizmu, rozszeżenie łożyska naczyniowego
Diuretyki pentlowe
FUROSEMID – tabletki 40mg, ampułki 20mg działa przez zwiększenie wydalania moczu, powoduje rozszeżenie naczyń żylnych, działanie szybkie ok. 5min.
o Wskazania: nadciśnienie tętnicze, obrzęk płuc, obrzęk mózgu, ostra niewydolność krążenia z obrzękami, leczenie zatruć , przewlekła ostra niewydolność nerek.
o Przeciwwskazania: hipokalemia, niskie ciśnienie tętnicze krwi, zatrucie glikozydami naparstnicy, niedrożność dróg moczowych ciąża i okres karmienia,
o Działanie niepożądane : hipokalemia.
o Dawkowanie: obrzęk płuc - 2 ampułki ( 40 mg i.v.), niewydolność nerek – do 1000-2000 mg/dobę i.v. we wlewie , nadciśnienie tętnicze , niewydolność prawo- i lewokomorowa serca 40-60 mg i.v./p.o.
Tiazydy – Hydrochlorotiazyd, tialorid
Leki oszczędzające potas - Spirinolakton
Beta -blokery – leki beta adrenolityczne
Ø nieselektywne –blokują wszystkie receptory Beta
Ø selektywne- blokują receptory Beta1
Działanie – zwolnienie akcji serca, rozszeżenie naczyń krwionośnych , spadek ciśnienia
Beta - bloker nie selektywny
PROPRANOLOL – (tab. 10mg, ampułki 1mg.)
o Wskazania: naćiśnienie tętnicze, nie które tachyarytmie,
o Przeciwwskazania: astma oskrzelowa, skurcz oskrzeli, blok przedsionkowo-komorowy 2 lub 3 stopnia, wstrząs kardiogenny, niskie ciśnienie krwi, bradykardia,
o Działanie niepożądane: bradykardia, skurcz oskrzeli, blok przedsionkowo-komorowy, hipotonia ,
o Dawkowanie : 1-3 mg powoli pod kontrolą EKG,
Beta - bloker selektywny
ATENANOLOL, METOPROLOL ( Metocard tab. 10mg, Betaloc amp.)- nie działaja na oskrzela można podawać z problemami oskrzeli dawka do 5mg
Blokery kanałów wapniowych –
spada ciśnienia krwi, spowolnienie akcji serca, mogą spowodować zaburzenia akcji serca,
NIFEDYPINA ( Cordafed) – 1 tab. pod język,
o Działanie niepożądane: prześpieszenie akcji serca, uczucie gorąca, kołatanie serca
o Wskazanie: nadciśnienie,
NITRENDYPINA – 10-20 mg tab.
o Wskazania: nadciśnienie ,
WERAPAMIL ( Jsoptil) – amp. 5 mg.
o Wskazania: dławica piersiowa, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca ( napadowy częstoskurcz komorowy), migotanie przedsionków z szybką akcją komór,
o Przeciwskazania: hipotonia, wstrząs, bradykardia blok przedsionkowo-komorowy, zespół WPW,
o Działania nieporządane: bradykardia, hipotonia, blok przedsionkowo-komorowy, asystolia, bóle i zawroty głowy, ginekomastria.
o Dawkowanie:Jsoptil 5 – 10 mg powoki kontrola EKG
Inhibitory konwertazy angiotensyny
KAPTOPRYL – tab. 12,5-25-50 mg
o Wskazania: nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca
o Przeciwwskazania: ciąża, zwężenie tętnic nerkowych, obrzęk naczynioruchowy.
o Działanie nieporządane: hipotonia, tachykardia, bóle głowy, kaszel
o Dawkowanie: 1 tab pod język, max. 150 mg.
Blokery receptora angiotensyny
COZAAR- (LOSARTAN)
Alfaadrenolityki
Działanie:Rozszeżenie naczyń krwionośnych i spadek ciśnienia tętniczego krwi
EBRANFIL (URAPIDYL)- amp. 25 mg
Skutecznie obniża ciśnienie tętnicze, powli powoduje spadek ciśnienia
o Wskazania: nadciśnienie tętnicze, przełom nadciśnieniowy
o Przeciwwskazania: zwężenie aorty
o Działania niepożądane: ból głowy, hipotonia, niepokój , ucisk w klp
o ...
ratownictwoobozowa