edyp.docx

1. Edyp czuł się spełnionym władcą Teb. Na to stanowisko w pełni zasłużył, dostał je w prezencie od losu. Czuł, że godnie je sprawuje.

2. Był człowiekiem szczęśliwym. Radość dawał Edypowi związek z Jokastą, której rękę otrzymał przypadkowo, niespodziewanie. Przepełniała go radość, gdy widział swoich synów: Polinejkesa i Eteoklesa; to jak dorastają i stają się prawymi, mężnymi, godnymi następcami tronu.

3. Edyp był bardzo uczuciowy. Kochał bowiem swoje córki: Ismenę i Antygonę. Nawet w momencie, kiedy to okaleczony, prosi Kreona o wygnanie z miasta, pamięta o swoich córkach. Zwraca sie do Kreona: cyt., „Lecz o te biedaczki, sieroce dziewczęta (...) o te sie troskaj” Martwi sie o nie i mówi do nich: cyt. ”Choć was nie widzę, zapłaczę nad wami, bo mi sie roi wasza przyszłość cała, którą na świecie wam pędzić wypadnie”.

4. Był on troskliwym władcą. Lud go szanował, a także kochał za to, pokonał złego sfinksa cyt.: ”któryś nam najdroższym”

Gdy dowiedział sie o nieszczęściach spadających na Teby stracił spokój ducha. Czuł się odpowiedzialny za swoje miasto, co nie pozwalało mu pozostać bezczynnym. Cyt: „moja dusza za mnie, za was jęczy, za miasto całe, wiedzcie, ze łzy ronię”. Edyp żył sprawami kraju. Nie był głuchy na to co sie dzieje.

5. Był wiec człowiekiem czynu. Wysłał Kreona do wyroczni Delfickiej, aby dowiedzieć się co jest przyczyną tragicznych wydarzeń.

6. Władca jest konsekwentny w swoim postępowaniu. Gdy dowiaduje się, że przyczyną nieszczęść spadających na Teby jest niepomszczone zabójstwo, postanawia wytropić mordercę i surowo go ukarać, aby położyć kres nieurodzajowi.

7. Edyp potrafi być mściwy. Rzuca klątwę na prowodyra nieszczęść: cyt. „I tak złoczyńcy klnę, aby on w życiu, czy ma wspólników, czy sam w ukryciu, nędzy pogardy doświadczył i sromu”. Nie wie, że przeklina siebie.

8. Łatwo unosi sie złością, jest niecierpliwy i jak każdy król nie znosi sprzeciwu. To oblicze Edypa objawia się podczas jego rozmowy z Tyrezjaszem, a nastepnie z Kreonem. W przyplywie gniewu oskarza ich o spisek; grozi konsekwencjami. W tej sytuacji Kreon nazywa go nierozwaznym. Cyt: „Bo ci rozwagi brak”

9. Edyp jest bardzo pewny siebie, nie jest w stanie nawet pomyslec, ze to on jest winny. Nie przyjmuje do siebie slów wrózbity: cyt. „którego szukasz, ty jestes morderca”

10. Jest jednak zdolny do krytycznego myslenia, analizowania faktów i dostrzegania pewnych powiazan. Potrafi zlozyc wszystkie fakty, wydarzenia w jedna logiczna calosc.

11. Edyp jest szczery w stosunku do swojej zony. Otwiera przed nia serce opowiadajac o swoim dzicinstwie.

12. Jest uczciwy, docieka prawdy, az w koncu przyznaje sie do tego, ze jest ojcobójca i kazirodca. Cyt: „Zylem z kim nie przystalo i swoich zabilem”

13. Byl sprawiedliwy, nawet dla samego siebie. Wyznaczyl sobie sroga kare mimo iz mógl pozostac wladca Teb, nikt by mu tego nie zabronil. Jedynie jego moralnosc mu na to nie pozwalala. Wydlubal sobie oczy broszka Jokasty i poprosil Kreona o wygnanie, tym samym skazujac sie na straszliwe cierpienia i tulaczke.

14. Los Edypa jest przykladem ironii tragicznej. Dostal on wyzwanie od losu „zabijesz ojca i pohanbisz matke”. Myslal, ze te próbe przeszedl godnie. Zrobil bowiem wszystko co mógl aby (jak mu sie wydawalo) uniknac spelnienia sie przepowiedni. Okazalo sie jednak, ze losu nie da sie oszukac, bo nieswiadomie spelnil przepowiednie wyroczni.Glównym bohaterem i tytulowa postacia tragedii antycznej Sofoklesa jest król Edyp.

Tego mitycznego bohatera poznajemy, jako dobrego króla, pelnego prawdziwie ojcowskiej milosci do swojego ludu, troszczacego sie i o dobro panstwa i jego obywateli, w tej szczególnej chwili, gdy nad królestwem zawisla klatwa bogów. Teby nawiedzaja nieszczescia i zarazy. Edyp potrafil przedkladac interesy i dobro panstwa ponad wlasne sprawy. To do niego, przerazeni i zrozpaczeni Tebanczycy przychodza, z prosba o ratunek:, „jesli nie tobie zaufac, to – komuz. Dzisiaj wiec znowu blagamy cie: Pomóz! Zbawca raz jeszcze okaz sie krainy, co cie za dawne uwielbila czyny; znowu do cichej przystani nas prowadz, jak niegdys wiodles przy gwiazdach szczesliwych”. Wladca Teb nie pozostaje nieczuly na los swego ludu:, „wiem biedne dziatki! Nienowe o dzieje! Na równi z wami, lecz srozej boleje. Kazdy z was placze jedynie nad soba. Ja – nad pospólna i wlasna zaloba”, „bardziej mnie neka cierpienie ludu niz wlasna udreka”.

Po dwudziestu latach szczesliwego panowania, klatwa, która dotkniety zostal caly ród Labdakidów, nie da o sobie zapomniec. W miare rozwoju wydarzen Sofokles ukaze nam Edypa, jako czlowieka naznaczonego nieszczesciem, czlowieka, któremu przyjdzie sie zmierzyc z nieodgadnionymi prawami losu. Nie pomoga mu w tym, ani jego energia, poczucie sprawiedliwosci, smialosc, czy zdecydowanie w postepowaniu. Nie pomoze mu takze jego madrosc i spryt, które kiedys pomogly mu rozwiazac zagadke Sfinksa i ocalic Teby.

Edyp, jako przybrane dziecko wladców Koryntu – Polybosa i Merope, chcial wyjasnic tajemnice swego pochodzenia. W tym celu udal sie do wyroczni delfickiej, gdzie uslyszal, ze stanie sie zabójca ojca i poslubi matke. Otrzymawszy, tak straszna przepowiednie nie wrócil do Koryntu, tylko udal sie na tulaczke. Podjal wiec takie kroki, które mialy go uchronic przed tragedia. Postapil zatem logicznie, odwaznie i bezkompromisowo. Postapil, jak kazde dziecko, które kocha swoich rodziców. Wszystko jednak to, co mialo uchronic go przed tragedia, wszystko to wlasnie ja sprowadzilo. To wlasnie podczas tulaczej wedrówki napotkal Lajosa, którego zabil. Nie wiedzial, ze z ta chwila wypelnila sie pierwsza czesc delfickiej przewodni. Gdy ozenil sie z Jokasta i przejal królestwo Teb, wypelnil druga jej czesc.

W dramacie Sofoklesa, obserwujemy, jak kazdy krok, jaki czyni glówny bohater, by odkryc zabójce Lajosa, zbliza go, o czym nie wie, do zdemaskowania i ukarania samego siebie:, „ja zas przysiegam zgodnie z boga wola pomscic zmarlego. Niechaj sprawcy czynu – wielu lub jeden – nedzna smiercia zgina! Klne takze siebie! Jesli za ma wiedza w domu mym goszcza i za stolem siedza, aby to samo mnie, co ich spotkalo”. W tych slowach, Edyp ukazuje sie nam, jako czlowiek praworzadny, sprawiedliwy, ale i rzadny zemsty. Oglaszajac to oredzie, przeciwko zabójcy Lajosa, nieswiadomie przeklal i skazal samego siebie. Jak sie pózniej okaze, nie byly to tylko slowa. Gdy wieszcz Terezjasz ujawni prawde, król za swa zbrodnie surowo sie ukaze.

Innymi cechami charakteru wladcy Teb sa porywczosc i gwaltownosc. Jego nadpobudliwosc mozemy zaobserwowac chociazby podczas rozmowy z Terezjaszem. Edyp, co prawda zdaje sobie sprawe z gwaltownosci swego charakteru, ale równoczesnie uwaza, ze w tej konkretnej sytuacji jego wybuch i gwaltownosc sa w pelni uzasadnione:, „a któz by nie dal sie poniesc gniewowi, widzac, jak wlasnym pomiatasz ty krajem?”. Rozmowa z Terezjaszem ukazuje nam jeszcze jedna negatywna ceche charakteru króla – pyche:, „kto w nieprzebytej nocy, jak ty brodzi, ni mnie, ni komu innemu zaszkodzi”, „czys wrózbe kiedy wyglosil prawdziwa? Kiedy u wrót tych gadajace dziwo leglo, zagadke czys rozwiazal? Powiedz! Zrobic to musial przygodny wedrowiec! (….) Lecz w kim sie pomoc znalazla? W Edypie, który bez ptaków, o wlasnym dowcipie, dal dziwu rady”.

Jakze innym, ukazal nam Sofokles Edypa, gdy wieszcz Terezjasz odkryl przed wladca prawde przeszlosci. Poczatkowo bohater przyjal postawe, ze najlepsza obrona jest atak:, „im szybszy atak, tym szybsza obrona. Kto tu ubiegnie wroga, ten pokona”. Z tych slów...