Bee.pdf

Anna Bando

Paulina Bukowska

Magdalena Nakonowska

Edukacja dorosłych IV Rok

Teoria psychiczno-moralnego rozwoju człowieka dorosłego

Według Helen Bee

Nim rozpoczniemy omawianie psychiczno-moralnego rozwoju człowieka dorosłego,

określimy miejsce, jakie zajmuje ta teoria w zapoczątkowanej przez K. R. Poppera

procedurze teoretycznej .

Owa procedura to nic innego jak myślowe „zgadywanie świata” przejawiane w

konstruowaniu jego projekcji, oparte o intelekt.

Powstałe w ten sposób teorie Malewski nazywa „wymyślonymi” i wyróŜnia dwa ich

rodzaje:

1) Teorie skonstruowane według reguły, procedury hipotetyczno-dedukcyjnej

( których przykładem są teorie zaksjomatyzowane);

2) Teorie eklektyczne.

Cechą wspólną tych teorii jest to, Ŝe są one wytworem działalności umysłowej.

Teoria Helen Bee naleŜy do zbudowanych hierarchicznie teorii zaksjomatyzowanych,

składających się z aksjomatów a takŜe innych twierdzeń. Owe twierdzenia zajmują

pozycje niŜsze, natomiast aksjomaty sytuują się na szczycie tej hierarchii. „Są to a

priori przyjęte twierdzenia, sformułowane w języku wysoce abstrakcyjnych pojęć.

WyraŜające najbardziej ogólne intuicyjnie wiarygodne przekonania o istocie dziedziny

teorii.” 1

M. Malewski, Teorie andragogiczne , Wrocław 1998, s. 87

W naukach społecznych teorie zaksjomatyzowane nie są liczne. Jedną z nich, która

odniosła sukces jest Teoria Potrzeb Maslowa. Innym przykładem moŜe być właśnie

Teoria Psychiczno-moralnego rozwoju człowieka zaproponowana przez Helen Bee.

Teorie rozwoju człowieka stanowią podstawę, swoistą domenę psychologii. To tez są

szczególnie waŜne dla andragogów z perspektywy wspomagania indywidualnego

rozwoju człowieka dorosłego.

Jak wiadomo – andragogika jest wiedzą interdyscyplinarną, tak więc korzysta z

innych dziedzin nauki – równieŜ z psychologii. Koncepcje teoretyczne omawianych

wcześniej Levinsona, Eriksona, są najczęściej wykorzystywane przez andragogów,

mimo, Ŝe nie są teoriami andragogicznymi ( w sensie – stworzonymi przez

andragogów). To samo moŜna powiedzieć o teorii Helen Bee.

Nie jest to teoria andragogiczna, jednak dla nas waŜne jest to, Ŝe podkreśla ona rolę

czynników podmiotowych; Rozwój traktuje jako sekwencję zmian kreowanych przez

nas samych, zmian o charakterze moralnym.

Teoria zakłada równieŜ, Ŝe edukacja otwiera przed nami „pole” moŜliwości,

pozwalających nam odnaleźć sens i cel ludzkiego Ŝycia.

Równie waŜne jest to, Ŝe owa teoria moŜe być uŜyteczna dla badaczy problematyki

samokształcenia.

Bee przeanalizowała istniejące juŜ psychologiczne teorie rozwoju i doszła do

wniosku, Ŝe moŜna je umieścić na dwóch krzyŜujących się skalach ci ą gło ś ci i

zmiany.

Ci ą gło ść i zmiana stanowią szkielet, główne elementy rozwoju. Ich przejawy z

łatwością moŜna zauwaŜyć we własnym rozwoju. Z dnia na dzień i z roku na rok

traktujemy siebie jako te sama osobę, jednocześnie zauwaŜamy następujące w nas

zmiany. W wieku 25 i 45 lat nie jesteśmy juŜ tymi samymi osobami, którymi byliśmy w

wieku lat 12. Większość dorosłych, w środkowym czy w podeszłym okresie

dorosłości, wolałaby nie stawać się na powrót młodzieńcami. Motywem jest mądrość,

doświadczenie jakie zdobyli od tamtego czasu i w konsekwencji niemoŜność Ŝycia

bez tej wiedzy – jak widać ciągłość i zmiana współistnieją ze sobą, jest to jedna z

podstawowych prawd dotyczących rozwoju.

Uporządkowanie takie wskazuje na fragmentaryczność wspomnianych wcześniej

teorii rozwojowych. W ten sposób Bee uzasadniła jak konieczne jest tworzenie

nowych, głębszych, bardziej uniwersalnych teorii.

Helen Bee rozwój człowieka rozumie jako całoŜyciowy proces. Przebiega on w

psychicznie zdefiniowanej przestrzeni społecznej. Rozwój człowieka przedstawia,

jako sekwencję następujących po sobie stadiów.

ISTADIUM–NIEMOWLECTWO

Dominują w nim dwa pierwiastki. Indywidualność i nadbudowane nad

indywidualnością „ja” społeczne. Składa się ono z wartości, norm, aspiracji i wzorów

postaw środowiska społeczno – kulturowego, w którym jednostka dorasta i rozwija

się. Te dwa pierwiastki – indywidualność i „ja” społeczne moŜna traktować jako dwa

bieguny pomiędzy, którymi przebiega proces osiągania dorosłości.

IISTADIUM–DZIECIŃSTWO

W tym stadium „ja” społeczne dyktuje rozwój jednostki. Przyjmowanie wartości, norm,

poglądów i zasad najbardziej istotnych pod względem społecznym i kulturowym,

prowadzi do przyjmowania przez nas wymagań jakie stawia nam społeczeństwo.

Proces takiej „niewoli społecznej” tak nazywa Helen Bee odreagowujemy w okresie

dorastania. WyraŜa się on buntem.

IIISTADIUM–INTEGRACJA„WOLNEJOSOBY”

Jednostka uzyskuje indywidualnie rozumiane poczucie własnej wolności. W ramach

danej przestrzeni społecznej samorealizuje się i wyraŜa.

IV STADIUM – nazywane jest przez K. Wilbera „transosobowe”, J. Fowler,

nazywa „uniwersalizacją wiary”, L. Kolberg „moralne uzasadnienie” H. Bee za K.

Wilberem nazywa, to stadium„transosobowejświadomości” lub potocznie

stadium„przebudzeniasię” .

Dzięki wyjściu poza obszar własnego „ja” człowiek uzyskuje zdolność do empatii,

wglądu w stany psychiczne drugiego człowieka, rozumie doświadczenia innych,

potrafi się z nimi identyfikować. Charakterystyczne dla tego stadium jest krytyczne

podejście do własnej osoby, które jest przejściem do stadium „oczyszczenia”.

VSTADIUM–OCZYSZCZENIE

Jednostka skupia się na doskonaleniu, doskonalenie przybiera róŜne formy :

- wyrzeczenia

- kontemplacji

- surowa dyscyplina

VISTADIUM–ILUMINACJA

Człowiek odkrywa sens własnej egzystencji. Dla kaŜdego z nas jest on inny,

poniewaŜ posiadamy odmienne systemy wartości.

Mogą je stanowić: Dobro, Piękno, Natura, Bóg, Miłość itd.

VIISTADIUM–„CIEMNASTRONADUSZY”

W tym stadium zwracamy się ponownie ku własnemu „ja” po to, by pozbawić się

egoistycznych identyfikacji (jak nazywa je H. Bee), utoŜsamianych z osobowością

wyizolowaną.

VIIISTADIUM–ZJEDNOCZENIE

Etap ostatni jest formą harmonijnej jedności człowieka ze światem, zespoleniem się z

rzeczywistością i innymi ludźmi.

Teoria

(duchowego)

rozwoju

człowieka

dorosłego

Bee

opiera

się

dwuwymiarowym mechanizmie osobowościowej zmiany.

I. Wymiar: „JA–INNI”

odegoistycznego„JA”

poprzezIDENTYFIKACJĘZRODZINĄ

aŜpoBYT.

II. Wymiar: „POZIOMDECENTRACJIPERSPEKTYWY”

Tj. mój sposób postrzegania: mnie, innych oraz świata ale z perspektywy

otoczenia oraz odmiennych wartości.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: