Wywiad z pacjentem
1. Podstawowe informacje o chorym:
Pacjentka Janina, wiek 74 lata, wdowa – straciła męża 30 lat temu. Zamieszkała w Nowym Sączu, w dwupokojowym mieszkaniu, we własnej kamienicy. Miała trójkę dzieci. Jeden syn wraz z rodzina mieszka w Nowym Sączu. Drugi syn mieszka we Wrocławiu wraz z rodziną. Natomiast córka zmarła w 1998 roku na czerniaka złośliwego. Oprócz dzieci posiada troje wnucząt: dwie wnuczki i najmłodszego – wnuczka. Do każdego członków rodziny ma bardzo dobry stosunek, jednak jej ulubieńcem, jak można było wywnioskować z rozmowy, jest wnuczek – Tomek. Sytuacja finansowa – dobra.
2. Kontakt z chorym:
Pacjentka bardzo chętnie podeszła do rozmowy. Właściwie to ona „rozładowała” sytuację pierwszego kontaktu, gdyż od razu bez pytania zaczęła opowiadać o swojej chorobie i o tym, dlaczego się znalazła w szpitalu. Cały czas się uśmiechała i nie wykazywała zdenerwowania. Z dużym zaangażowaniem starała się nam przekazać jak najwięcej informacji o swojej chorobie i zabiegach, jakie miała przeprowadzane. Wydawało się, że bardziej była przygotowana na opowiadanie o swojej chorobie i jej objawach i chyba lekko zaskoczona była w momencie, kiedy temat rozmowy zszedł na zupełnie inne tory i kiedy nie była zbyt wiele pytana o objawy, leczenie, tylko o rzeczy „bardziej ludzkie”. Przez prawie cały czas rozmowy była zadowolona i bardzo pogodna, uśmiechnięta, żartowała, oprócz momentu, kiedy został poruszony temat jej zmarłej córki. Za pierwszym razem przy mówieniu o tym, że już nie ma jednej córki od razu zmieniła temat na bardziej dla niej sympatyczny i tylko zaznaczyła, ze córka już umarła. Natomiast przy kolejnym poruszeniu tematu zmarłej córki widać było, że ciężko jej o tym mówić, ale mimo to odpowiedziała na nasze pytania. Dało się odczuć, ze nadal jest jej bardzo ciężko zaakceptować i pogodzić się z na pewno przedwczesną śmiercią córki, co zresztą również zaznaczyła sama pacjentka (mówiąc, że jak córka odeszła to ona musiała się wyprowadzić z mieszkania, w którym mieszkała jej córka, bo nie mogła tam przebywać, zresztą do tej pory rzadko bardzo tam bywa). Zresztą podobnie zmieniał się jej wyraz twarzy jak wspominała o wnuczce zmarłej córki i raczej jak mogła to unikała wspominania o niej, gdyż za pewne wtedy odżywała pamięć o córce. Na sam koniec opowieści o córce dodała, ze „nie należy w życiu niczego planować, bo i tak zawsze jest inaczej, dlatego trzeba żyć tak bez planowania, bo i tak co ma być to będzie.” Można przypuszczać, że to jej zachowanie świadczy o tym że ta żałoba po córce nie była przez pacjentkę dokończona, dlatego niechętnie poruszała ten temat i stosuje mechanizm obronny ucieczki w celu nie przypominania sobie o śmierci córki. Można by się zastanowić czy ten zastosowany przez nią mechanizm obronny ma dla niej wartość adaptacyjną. Według mnie w tym przypadku nie, dlatego że dopóki nie przeżyje w sposób prawidłowy żałoby i nie dokona konfrontacji ze stratą córki nie będzie w takim wypadku mogła rozmawiać na ten temat. Jeszcze odnosząc się do przytoczonego przeze mnie cytatu to może on świadczyć o tym, że pacjentka ma naturę depresyjną, a to jak mówi niby o tym, że jest pogodzona ze wszystkim wskazuje jednak że nie do końca akceptuje sytuację.
3. Jak czuje się w szpitalu:
Pacjentka bardzo pozytywnie wypowiadała się na temat personelu szpitala zarówno pielęgniarek jak i lekarzy. Podkreślała, że wszyscy są bardzo mili i zawsze uśmiechnięci i zaznaczała, że zawsze mówią „Dzień dobry” na powitanie. Podobnie mówiła o innych pacjentach – paniach leżących na tej samej sali. Aczkolwiek nie wspominała zbyt wiele na temat innych pacjentów. Wiedziała, na co chorują pozostałe panie z sali. W trakcie opowiadania o szpitalu padło z jej ust jedno stwierdzenie: „wszyscy pacjenci są tutaj równi, bo każdego łączy jedno cierpienie, a w cierpieniu wszyscy są równi i nikt nie może się wywyższać.”
Jej pobyt w tym szpitalu nie był zbyt długi, gdyż przebywała w nim od 5 dni, natomiast była przygotowana na pobyt jednodniowy (tylko na przeprowadzenie zabiegu chemioterapii, 12 z kolei).
Rodzina ją odwiedza, ale z uwagi na to, że pacjentka nie jest z Krakowa te odwiedziny nie są zbyt częste, ale bardzo oczekiwane ze strony pacjentki.
4. Przebieg choroby:
ü Pacjentka rozmowę zaczęła od opowiadania, dlaczego się znalazła w szpitalu. Wspomniała, że dopiero w tym roku zaczęły się jej problemy ze zdrowiem, gdyż wcześniej nie leczyła się na nic. Ogólnie pacjentka jest zorientowana w tym, co się z nią dzieje, aczkolwiek są to informacje tylko ogólne. Opowiadała tylko o objawach, jakie wystąpiły na początku choroby i potem w trakcie jej trwania, ale w sposób taki, który wskazywałby na to, że nie zasięgała za wiele informacji na temat choroby, na którą cierpi. Orientowała się natomiast na temat skutków zabiegów chemioterapii, wspominając przy tym, że całkiem nieźle to znosi, ku jej oczywiście zadowoleniu. W ten sposób pacjentka podbudowuje własną osobę, jakby staje się przez to silniejsza, ponieważ ona lepiej znosi zabiegi wykonywane od innych czyli jest od innych mocniejsza. Pacjentka tym samym stosuje „porównanie w dół” w celu wykazania własnej mocy i siły i w celu podbudowania własnej osoby, gdyż takie stwierdzenia i obserwacje pozwalają jej dostrzec, że są ludzie słabsi od niej a ona w tym porównaniu wychodzi „lepiej”, mocniej, silniej. Na temat choroby nie rozmawia z lekarzem osobiście, tylko wysyła rodzinę. Tu natomiast pacjentka zastosowała mechanizm obronny unikania konfrontacji z tym co się z nią dzieje. Prawdopodobnie dzięki temu czuje się bezpieczniejsza, broni się przed tym, żeby osobiście dowiedzieć się o chorobie. A już same informacje o tym co dolega pacjentce zostają potem przefiltrowane przez jej rodzinę.
ü Ponieważ pacjentka wspomniała, ze jest samotna od 30 lat, więc sama choroba nie zmieniło jej życia, ani nie wpłynęła znacząco na stan samopoczucia psychicznego. Ogólnie pacjentka wydaje się być osobą z dużym poczuciem humoru, optymistycznie nastawioną do świata i ludzi, z nadzieją na to, ze będzie lepiej i nie stwarza wrażenia, że jest to zadowolenie udawane. Raczej z jej zachowania można wywnioskować, że pogodziła się z rolą chorej i zaakceptowała chorobę.
5. Stosunek do choroby:
Pacjentka na temat swej choroby wie tyle ile chce wiedzieć. Nie potrafi może za bardzo precyzyjnie nazwać tego, co jej dolega, aczkolwiek ma pełną świadomość podjętego leczenia i czemu ono ma służyć. Reaguje z uśmiechem na chorobę, mówiąc, że po tylu latach „nie chorowania” w końcu trzeba było zachorować. Sprawia wrażenie, że pogodziła się całkowicie z chorobą i zaakceptowała ten stan. Aczkolwiek trzeba dodać, że w swoim stosunku do choroby pacjenta stosuje mechanizmy obronne. Mianowicie to, że nie chce do końca wiedzieć wszystkiego o chorobie i te informacje przechodzą przez swojego rodzaju filtr (rodzina) świadczy o tym, że stosuje ona mechanizm ucieczki od informacji, co jest dla niej według mnie korzystne. Następnie mówiąc z uśmiechem o chorobie stosuje mechanizm reakcji upozorowanej. I na koniec należy dodać, że z tym, iż już musiała zachorować używa mechanizmu racjonalizacji. Należy jednak zaznaczyć, że od momentu, kiedy zaczęła opowiadać o swojej rodzinie, już w ogóle nie wracała do tematu choroby, bardziej skupiając się na swoich bliskich niż na sobie. To że nie zasięga informacji na temat choroby z innych źródeł i nie „dokształca się” w tym temacie może również przemawiać za zastosowaniem mechanizmu obronnego unikania. Dzięki temu pacjentka może czuć się bezpieczniejsza i bardziej zadowolona. Można również przypuszczać, że ta ucieczka od informacji o chorobie jest niejako pomocna w zaakceptowaniu przez pacjentkę samego faktu choroby.
6. Trudne doświadczenia życiowe:
Jak było wspomniane nie miała wcześniejszych „doświadczeń z chorobami”. Natomiast, jeśli chodzi o trudne sytuacje życiowe to wspomniała o dwóch.
Pierwszą sytuacją ciężką dla niej była na pewno śmierć współmałżonka. Ale ten problem tylko został przez nią zaznaczony.
Natomiast drugą ciężką sytuacją była śmierć córki, która, tak jak było już wspomniane, miała miejsce 5 lat temu. I z tą sytuacją do tej pory pacjentka nie może się pogodzić, co widać w sposobie mówienia o tej sprawie. Właściwie nie za bardzo chętnie o tym wspomina, raczej nie poruszyłaby sama tego tematu gdyby nie to, że zostało jej postawione odnośnie tego tematu pytanie. Stosuje element ucieczki od problemowego tematu, gdyż zmienia tok rozmowy na przyjemniejszy dla niej, a jeśli już o tym mówi, to w sposób bardzo lakoniczny, ściśle odpowiadając na pytania, bez wybiegania informacjami. Również trudno jest jej opowiadać o wnuczce. W trakcie całej rozmowy jak mogła, to starała się odwrócić naszą uwagę od zmarłej córki i jej dziecka, cały czas skupiając się na swoim wnuczku, który niewątpliwie dostarcza jej wiele radości. Takie dwie różne postawy co do śmierci męża i córki świadczą o tym, że w przypadku męża kobieta przepracowała żałobę natomiast fakt niepowodzenia się ze śmiercią córki świadczy o tym, że w tym przypadku mamy do czynienia jeszcze z niedokończoną żałobą.
7. Sytuacja życiowa pacjenta:
Stan rodzinny - wspomniane wcześniej. Sytuacja zawodowa – pacjentka niepracująca.
8. System wartości chorego:
Należy przypuszczać, że dla chorej największe znaczenie ma rodzina, gdyż to właśnie rozmowa o niej i informacje o niej zajęły większą część rozmowy. Z wielkim zaangażowaniem opowiadała o swoich dzieciach i wnukach, a przede wszystkim wnuczku. Dało się zauważyć, że jest bardzo dumna ze swojego najmłodszego wnuczka, jest jej oczkiem w głowie i dostarcza jej wiele radości i pociechy. Zawsze jak o nim mówiła to na jej twarzy widniał uśmiech. Natomiast to, co już wcześniej było przytoczone, raczej starała się unikać rozmów o zmarłej córce
9. System wsparcia:
Ponieważ rodzina ma dla chorej największe znaczeni to ona też dostarcza chorej największego wsparcia. Nie tylko jest to wsparcie czysto fizyczne, czyli opieka podczas choroby ( o czym chora zaznaczyła), ale również, a może nawet przede wszystkim wsparcie psychiczne. Wspominała tu o synu, który ma znajomych lekarzy, którzy jej bardzo pomogli, skierowali na odpowiednie leczenie i właściwie rozpoczęli terapie. Niewątpliwie wielkiej satysfakcji i radości dostarcza pacjentce wnuczek (co już wielokrotnie zostało zaznaczane), o którym opowiadała z wielkim zaangażowaniem i dumą, a z tematu nie z bardzo dla pacjentki przyjemnego zawsze schodziła na temat wnuczka i wtedy zacierała nieprzyjemny dla niej temat.
10. Podsumowanie:
Pacjentka ogólnie jest postrzegana przeze mnie jako osoba optymistyczna. Sprawia wrażenie pogodzonej z chorobą i według mnie nie jest to przez nią udawane. Stosuje jeden z mechanizmów obronnych ucieczki i unikania problemu jakim niewątpliwie w jej życiu jest choroba. Manifestuje się to tym, że np. nie zasięga osobiście informacji na temat choroby, nie szuka również informacji dotyczących jej choroby pismach czy książkach. Zastosowanie tej formy konfrontacji z chorobą nie przeszkadza pacjentce w stosowaniu leczenia i przestrzegania zaleceń lekarskich, a na pewno korzystnie wpływa na stan psychiczny pacjentki. Chora stosuje również unikanie jeśli chodzi o wspomnienia o śmierci córki. Raczej niechętnie rozmawia na ten temat, starannie omija wszystko co mogłoby doprowadzić do zwrócenia uwagi na to przykre wydarzenie. Stara się też nie wspominać o rzeczach czy osobach, które od razu przywołują obraz zmarłej córki (niechętnie mówi o wnuczce). Wyraża się to tym, iż każde przypomnienie córki niemalże natychmiast jest zastępowane przez temat przyjemny – wnuczek. Ponieważ pacjentka za każdym razem rozmów o córce „schodziła” z tematu, raczej nie należy w takim wypadku po raz kolejny przywoływać bolesnych dla niej wspomnień.
Niewątpliwie wielkim powodem do dumy i radości jest wnuczek, o którym pacjentka może niemal cały czas opowiadać ( co zresztą było już wielokrotnie wspominane). Prawdopodobnie podbudowuje ją to, sprawia jej wiele nieskrywanej satysfakcji. Z dumą wypowiada się też o synu, który wiele osiągnął (jest dobrze sytuowany). Świadczy to prawdopodobnie o tym, że pozycja społeczna rodziny jest dla pacjentki powodem do dumy, podbudowuje ją i wskazuje jakie wartości mają dla niej znaczenie. Należy zaznaczyć, że pacjentka od momentu, kiedy zaczęła opowieści o rodzinie bardzo rzadko lub nawet w ogóle bez naszych pytań nie powracała do problemu choroby. Być może przez to, że dużo rozmawiała o tym co jest dla niej pocieszeniem i co sprawia jej satysfakcję, powodowało u niej zapomnienie o problemie, zagłuszenie go, może nie wymazanie z pamięci, ale na pewno pozwalało choć na moment na zepchnięcie choroby na dalszy plan, gdyż na pewno cały czas choroba i to co z nią związane, jej konsekwencje przewijają i przewijały się w myślach pacjentki.
- 8 -
pajro