1. Najwcześniejsi rolnicy w Egipcie. Problem neolityzacji.
VI/V tys aC. Rol z zew. (BW, zach Sahara i śr Nil [na pł od Chartumu]) + lokalne tradycje, k. Fajum A, Merimde, Omari. BW (Syro-Palestyna)-> Fajum A i Marimde (w tech. SiO2, cer i rol [psz, len, k/o (możliwie z zach)]), el-Omari (pośrednictwo Merimde v niezależne), też na pd do Badari. Wpływy z zach na GEg, mniej na Deltę, wcześniejsza hodowla bydła, neolit sah-sudański; widoczny w Moerienie (ostatnia faza neolitu fajumskiego, 4,2-3,6), związki antropologiczne z GEg.
Fajum A: k.VI – poł V, brak gr, sezonowe obozy (największe na Komie W [3,4ha; 6 poz zasiedlenia bez konstrukcji mieszkalnych; paleniska koncentrują się w centrum, jamy zasobowe na zboże] i K), pszenica, jęczmień, len, bydło, o/k (z Azji), świnie, psy, rybołówstwo, polowanie, łowiectwo, zbieractwo (ślimak). Lokalny kamień, krótkie wióry, cer czer i czar, w obu wygładzana, bez dek, ozdoby (strusie jaja, muszle, amazonit)
Merimde (Beni-Salame) 1 poł V, 5 warstw, otwory po słupach, płytkie owalne zagłębienia, paleniska, cer (syltu bez domieszek, grube ścianki, mało form, polerowana i gładzona), Hs figurka i przedstawienia byka; wsch związki, hodowla o/k, świnia, bydło, pies; pszenica, jęczmień, sorgo, wyka; polowania, łowiectwo i zbieractwo. Wędrująca osada, gr (intra v ekstra?, głównie f i dzieci; płytkie, owalne, boczny skurczony, na pd i wsch, dary)
Omari (el-) 9 faz, pszenica, jęczmień, bob, groch, len, bydło, o/k, świnie, rybołówstwo, zbieractwo (owoce i małże), polowania, gr (intra v ekstra?) cer (czer i br, polerowana i gładzona, sylt + glina kopalna, domieszka org i min, mnogość form – podobne do Palestyny)
Tasa-Badari Tasa: cer (sz-czar i br-czer, formy proste [workowate i półkuliste], brczar puchary z białym wypełnieniem ornamentu rytego), palety z CaCO3 lub alabaster. Badari: pł GEg (Matmar - Qau) i pd GEg (Armant, Hierakon., Elkab), wąwozy (Wadi Hammamat), wybrzeże MCzer (Ras Shamra) – duży zasięg v półkoczowniczy charakter. Pszenica, jęczmień, k, bydło, o; polowania. Ryty naskalne z Pus Wsch. Pół stałe osady z jamami wyłożonymi matami, szałasy, paleniska, zasieki, gr (ubogie, ekstra, początek podziału społ., twarz na zach). Ubrania tkane i skórzane, ozdoby, 3 fig f, fig zwierząt i łodzi (3), cer (sylt z piaskiem v org w dużych, dek ryta i malowana hematytem, wygładzanie i polerowanie, „marszczona” [rippling]), naczynia bazaltowe, Cu, glazura. Kontrowersje genetyczne (Palestyna, Sah-sud)
Nagada I amrańska 4000-3500 rejon Nagada-Mahasna, poza zasięgiem Badari; Hu, Nagada, El-Amra, koegzystencja z Badari; rozwój rol i hodowli, łowiectwo i rybołówstwo uzupełniają; początkowo podobna do Badari, cm (skurczony boczny lewy na pd głowa, twarz zach; owalna jama, niewiele bogatych [np. Hierakonpolis – duże i prosto, Abydos]; bez podziałów, w odzieży, cz w matach, początek trumien koszykowatych; pojedyncze, rzadko więcej; cz ćwiartowane v wtórny pochówek; stypy); osady: Hemamija (9 okr chat, wkopane w podłoże, w cz paleniska, reszta może spichlerzami), Chattara (niska terasa; ntys m2 – 3ha, do 1m gł; glina i dołki posłupowe, paleniska, cegła suszona), Hierakonpolis (29 zespołów piec + prost dom, ściany pokryte mułem i cegłami, słupy pod dach, zeriba wejściem); cer (sylt, bez koła, wypał w palenisku, znaki garncarskie przed wypałem [np. czerwona korona na naczyniu Black-topped]); stożkowate gł maczug [twardy kamień v CaCO3 v glina; później też łódkowate], noże romboidalne i Fish-tail (oba t. łamane przed włożeniem, polerowane, cermonialne), modele łodzi, palety romboidalne i zoo (ryba, ptak, żółw), grzebienie z dek rękojeścią, szpile, bransolety, naczynka z k.słoniowej i kości, naczynia kam (cylindryczne, ze stopką i imadłami; małe moździerzowe), groty strzał (wklęsła podstawa), drapacze, wiertniki, skrobacze, przekłuwacze, zbrojniki do sierpów, siekiery, ciosła, glazurowany steatyt, więcej Cu, gliniane przęśliki; rozwój handlu dalekiego, „centra” administracyjne (Nagada, Herakonpolis)
2. Kultura dolnoegipska. Periodyzacja i znaczenie.
Heliopolis, Maadi, Tell El-Fara’in – Buto, Tell Ibrahim Awad, Tell es Iswid, Farcha; 3 fazy: Maadi (+ gr z Wadi Digla, f Ia z Buto; rol [jęczmień, pszenica, len, wyka] i hodowla [bydło, owce, kozy, świnie, psy, osioł; budynki (t.1: podziemne, owalne -> osadnicy z Lewantu; t.2: owalne naziemne, plecionkowe, paleniska kam na zew i wkopane naczynia zasobowe; t.3 prost v owalne ograniczone rowkami między słupami na zeribę -> zagroda)]); cm (ekstra, też nieuchwytny; dzieci intra; owalne, skurczone w matach, na pd głowa, twarz bez znaczenia; ubogie v puste; zoo [psy, kozy, jagnięta]); cer (sylt, importy z pd i wsch), podobnie krzemienie (palest zbrojniki z równoległymi żebrami i duże drapacze; lokalne groty strzał [wklęsła podstawa] i zbrojniki; pd sztylety, Fish-tail [bez retuszu na jednej stronie], palety romb, stożkowate głowice, grzebienie [k.słoniowa]; lokalne kamienne o formie pal i pd), gliniana gł męska z długim nosem; ważna Cu (ozdoby i narzędzia, bryłki, sztabki o wadze 825g), brak kam siekierek, 4 Cu; 2 faza (Maadi, Wadi Digla, Heliopolis, Buto), 3 faza (Buto); w Wadi rygorystyczne normy pochówku (skurczone pd, wsch, ubogo, zadaszone; też kozy, psy [bez specjalnego traktowania], noworodki na osadzie, stypy i paleniska); w Buto ślady ekspansji Nagady (w.II, w.IIIa faktoria GEg; ślady spalenizny, bez eksterminacji), kontakty z Syrią i Mezo (cer cwiek)
3. Kultura Nagada i powstanie państwa egipskiego.
II górzeńska 3500-3200 Ekspansja na pł i pd (ziemie Gr A), unifikacja Eg, zajmowanie nowych ziemi i zabezpieczanie szlaków, st. w rejonie Nagada-Matmar (cm B,G,T - arystokracji), Hierakonpolis, Gerza, Abusir El-Melek, Minszat Abu Omar (400 gr, IIc-d v d2); gr (1 v 2 v n; skurczone na lewym, na pd gł, twarz na zach, więcej w matach v tkaninach, dzieci w naczyniach, później w trumnach z wikliny, gliny, dr -> jamy prostokątne; osobiste dary przy ciele, reszta w niszach v dodatkowych pomieszczeniach; gr wykładane gliną, dr v cegłą, coraz większe; dziedzicznośc statusu); gr U-127 w Abydos (IId, rękojeśc noża z scena ludzi, Au przedmioty), U-547 (cz. CaCO3 berła heka); budowle (słabo znane, modele [prost, szersze na dole, drzwi z dr nadprożem]), cer (2 nowe typy: R i L -> D [bardzo ważna, geo, rośl, zoo, Hs] i W [importy pal i naśladownictwa]), naczynia kam (miękkie i twarde), palety (tarczowate i zoo), maczugi gruszkowate, Cu, Ag, Au, lepsze krzemienie (też wiórowe, ripple-flake, dalej Fish-tail [V-kształtne]), ozdoby (bycze głowy, różne materiały), fig Hs, specjaliści, z wodzostwa do hierarchicznej struktury; początek miast – siedzib elit (Nagada, Hierakonpolis [stone Mount – fundamenty; gr 100 z malowidłem], Abydos); handel z Nubią i Palestyną
Nagada III 3150 – 2700, dyn. Tynickie; This k. Abydos (groby 1 króli, drugie koło Memfis), kamień z Palermo, groby z Abydos i Sakkary, I: Narmer; Aha wojny z Nubią i Libią, handel z Palestyna; Dżer jak poprzednik + Synaj, grób Ozyrysa (otoczony poddanymi), plakietka z Syriuszem; Dżet dużo stel; Den dobrobyt, regencja Merneith, wojna azjatycka, trzecie imię, buduje twierdzę, obchody święta Atuma i Apisa, spis powszechny, Adżib: naczynia kam jako pamiątki ważnych wydarzeń, imię Setha i Horusa; Semerchet usuwa pamięc po porzedniku; Kaa; II: przeniesienie stolicy do Memfis, pochówki w Sakkarze; Hotepsechemui, Nebre (gr pod dromosem Unisa, z pieczęcią cylindryczną), Nineczer (jak poprzednik;), Peribsen (pod patronatem Setha), Neferkare, Chasechemui (zwycięstwo nad pł; 2 posągi siedzącego w płaszczu sed, wcześniej jako Chasechem; pieczęc Nineczera; kam budowle [Hierakonpolis, El-Kab, Abydos]); „ruchome” naczynia kamienne; dziedziczna władza, 3 imiona królewskie (horusowe, nysut-bity, nebty); wezyr – czaty; pisarze (Hemaka kanclerzem DEg za Dena; od Peribsena kanclerz GEg); podział na nomy (zasadniczo od Dżosera, wcześniej emblematy)
4. Grób królewski okresu archaicznego.
Cm B, Umm el-Qaab w Abydos, połączony z predyn cm U. Gr wyrabowane, niemożliwa rekonstrukcja zwyczajów ani całych gr.
Dynastia 0 założenie B1/B2: Iry-Hor, 2 oddzielne komory, B1 wyłożona murem o grubości 1 cegły, w B2 1,5 grubości, ściany tynkowane i b farbą. Wyposażenie: podpory mebli jak nogi byka, fr przedmiotów z k. słoniowej, Cu, odciski pieczęci, fr cer (cz. z rytym v mal imieniem). B7 i B9: Ka, na pd ścianie B7 fr b i czar farby. Wyposażenie obu: fr noża SiO2, fr cer (z imieniem w serechu bez sokoła)
Dynastia I Narmer: pdzach od powyższych, B17 i B18 (naprawiane ściany – 2-4 rzędów cegieł + dr), ściany tynkowane i malowane na b, w B18 murek poprzeczny 1m od muru działowego, w B17 otwory 2 posłupowe. Wyposażenie: pieczęcie i fr dr skrzyni z jeńcami. Aha: 3 komory (B19, 15, 10) na pd od Narmera, na wsch gr świty; ściany ceglane i otwory po słupach na dach, na nich belki wspornikowe, ściany wykładane dr, ślady pożaru w B 15 i 19. Dżer: „Ozyrysa” zach od Aha, 318 towarzyszących; kwadratowy, wyłożony ceg murem, mury podporowe komory gr, dach jak u Aha, podłoga z piasku, ceg i dr, pożar. Stella z serechem, plakietki z napisami z dr i k.sł., dr skrzynki i naczynia, pionki, cer, groty z kryształu, Cu narzędzia, zmumifikowane ramię z 4 bransoletkami (jedna z serachami). Dżet: zach, 174 towarzyszących, mury wspierające, dach jak poprzednio, podłoga: muł z gipsem, belki w mokry, podłoga dr na nich. Merytneit: zach, 41 tow, ceglane ściany, 2 rząd murów, przestrzeń pomiędzy podzielona 4 murkami – magazyny z zapieczętowanymi dzbanami, w kom gr pilastry. Stela w kom, podłoga z desek. Den: el charakterystyczne, spalony, restauracja za Amasisa z XXVI, prostokąt, gruby mur z cegieł, klatka schodowa (18 stopni, dr drzwi, 12+, odcisk pieczęci z imionami od Narmera do Dena), ceglane ściany wyłożone dr, dr kom, ceg suszone na podłodze, w kom z granitu, dach jak dawniej. Od zew w pdzach rogu aneks bez połączenia, w nim schody na wsch, później na pł do niszy z ceg podłogą i 3 granitowymi (sz i 2 czer) bazami pod dr kolumny stropu i posąg w niszy – serdab. Odciski pieczęci i tabliczki z hebanu i k.sł z wydarzeniami. Andżib: mniejszy, klatka schodowa, 64 towarzyszy. Semerchet: 1 kom, bez klatki, 68 tow przylegających, wspólny nasyp, kom z dr. Qa’a: modyfikacja orientacji (płzach), kom, 6 pomieszczeń po 2 str schodów, 3 rzędy pomieszczeń dookoła kom, rząd wzdłuż ściany płwsch, 26 tow na zew przylegają, 9 faz. Różne teorie o nadbudowach: nasyp z murem, 3stopniowe mastaby, płaski kopiec z murem.
5. Kanon postaci ludzkiej w sztuce Starego Państwa.
Kompozycja pasowa, perspektywa odrzutowana, transpozycja 3D na płaskim, też przestrzenne; z dawnych schematów, przedstawienie w najszerszych rozmiarach (tułów 3kątnie z przodu, ramiona widoczne, głowa i nogi z profilu. 18 rzędów kratek + 1 na włosy. Od włosów do nasady szyi 2, od szyi do kolan 10, do stóp 6,; siedzący w 15. Oko frontalnie, widoczne obie ręce i palce, piersi u f z profilu, biodra i nogi profilowo. Profil prawy; jeśli ręka wyciągnięta to lewa, prawa opuszczona, nago dzieci, jeńcy i żebracy. Pozycja krocząca v siedząca, bezczasowa młodość, hieratyczność, portrety syntetyczne, u siedzących ręce na udach. Dostojnicy lokalni otyli, ale naturalistycznie, pisarz siedząco z przyborami v kroczący, kubizm, pracujący w sposób podkreślający wykonywaną czynność.
6. Rozwój grobu w Starym Państwie
Królewskie: Od III piramidy, Dżoser kam, naśladownictwo ceg, otoczony murem (CaCO3, 10 m h, nisze, 14 ślepych bram), wejście w pdwsch, korytarz, przedsionek, sala procesyjna z kol (podparte), w zach końcu westybul (strop na 8 kol parami), dziedziniec, „gr pd” (CaCO3, licowane, kaplica, komory pod [pokryte kafelkami, w jednej po3 ślepe wrota z reliefem i inks o heb sed]), od zach dziedzińca 3 tarasy (galerie pod nimi z cer), od wsch budowle otaczające mniejszy dziedziniec do heb sed (wejście przez korytarz z sali procesyjnej, 2 rzędy modeli kaplic ze sklepieniami i półkol w fasadach), dom pł i pd (od wsch strony piramidy, jak kaplice predynastyczne), św gr (pł od piramidy), piramida w centrum (n etapów: szyb z komorą gr wyłożoną granitem, mastaba [jądro kamienne, licówka CaCO3], na wsch 11 szybów w skale [dla rodziny, piramida powiększana w celu przykrycia ich], nadbudowa do 4 i 6 mastab), gzyms (torus i cavetto), kol (4 t: wiązka trzcin; z kanelurami; górnoegipskie [cylindryczne, niezachowane kap] i papirusowe), ornamenty (hekeron [wiązki pap], z filarów dżed, z ureuszy), filar ozyriacki; inne piramidy III: Sechemchet, Neferkare, 4xNN, warstwy nie poziomo, ale pochyło do środka; IV dyn: Snofru (3 piramidy Medum [może Huny, 8 stopni obudowanych skośnymi ścianami, wejście 38 m wyżej do komory (strop wspornikowy, fałszywe sklepienie), dolna św, aleja, górna św, piramida satelitarna] i 2xDahszur [pd (złamana, romboidalna, wejście od pł i zach) i pł (3 komory)], bez pochówku); Cheops (strony świata, diorytowy piramidon, korytarz do komory, następny w górę i poziomo do Komory Królowej [CaCO3 ściany, strop namiotowy, szyby wentylacyjne], Wielka Galeria, korytarz granitowy do Komory Króla [granitowa, 5 komór nad nią, ostatnia z namiotowym stropem]; otoczona murem, 3 satelitarne, św gr, rampa i dolna św [nie odkopana], komory na barkę); Dżedefre (na występie skalnym, zrujnowana); Chefren (lic granitowa i CaCO3, 2 wejście nad pierwszym, połączone pasaże w korytarz, komora gr; św dolna, rampa), Mykerinos (granit i CaCO3, 3x zmieniany projekt, sklepienie pozorne w łuk); Szepseskaf i Chentkawes mastaby, V i VI: zwielokrotniony namiotowy, mniejsze, wejście od pł, korytarz i komora w skale: Weserkaf, Sahure, Dżedkare-Isesi, Wenis (Teksty Piramid); Merenre, królowe w smukłych.
Dostojników: mastaby, w III z cegły suszonej, całe v tylko ściany (pionowe v nachylone) z niszami i występami w ścianach zew, całość otoczona murem, w części nisza na posąg i kaplica przed nią, później przeniesiona do wewnątrz, podziemia kute w skale, schody v szyby do komór z pł końca blokowane kamieniem. W IV kamień + wypełnisko gruzem, brak dek zew, przed pd końcem kapliczka (pro, sala ofiar, ślepe wrota), ale raczej wewnątrz, V i VI labirynty pomieszczeń, dek wnętrz mal v relief polichromowany, sceny życia i majątek, w IV zanik schodów->szyb, w kom nisza kanopska na organa, od V serdaby, dziedzińce, portyki przed, kol wew. Groby skalne w kamieniołomach Gizy, kaplica w skale, szyb do komory, później też w innych miejscach np. Elefantyna
7. Architektura sakralna Starego państwa
Św. gr i kultowe. U Dżosera: na pł od piramidy, labirynt korytarzy otaczające 2 dziedzińce. Za IV św. dolne, z przystanią na barkę, rampa/kryptoportyk, św. górna; Dahszur (Snofru) CaCO3 z ceg murem, symetryczna, sala z reliefami, pomieszczenia po obu stronach, dziedziniec, 6 kaplic z portykiem na podwójnym szeregu prostokątnych filarów, posągi w kapl, rampa do górnej – mała kapl otwarta w wsch i zach, alabastrowy stół ofiarny przed zach wyjściem, 2 stele po bokach, otoczona ceg murem; Chefren: molo nad kanałem, 2 wejścia do dolnej (CaCO3, granitowa licówka, naroża przycięte w L, cz. ścian wycięta w skale, z wejść przedsionki do poprzecznej sali, westybul, sala jak odwrócone T z 16 a2 granitowymi filarami, alabastrowa posadzka, wokół ściany posągi oświetlane przez okienka pod pułapem, wejście do 3 kaplic na pd, nad nimi 3 następne, od pł rampa do górnej, wyjście na zew; Weserkaf: kap na wsch od piramidy, św od pd, bazaltowa nawierzchnia rampy, bazaltowy dziedziniec św z portykami z granitowymi filarami, reliefy na ścianach, Sahure: monolitowe granitowe kolumny palmowy, u Neferirkare lotosowe, za Wenisa kanoniczna forma św gr: dziedziniec wew otoczony kol z granitu i kwarcytu, posadzki z alabastru, ściany z CaCO3. Mało kult., znane z zapisów, św. solarna Niuserre w Abu Gurab k. Abusir: budowla przy przystani z portykiem na kol i salą procesyjną na osi, aleja do portalu głównej: dziedziniec, magazyny, obelisk z CaCO3 na cokole o skośnych ścianach, wew ściany pokryte reliefami, wsch od obelisku ołtarz z alabastru, na pd od muru św ceg przedstawienie łodzi
8. Stare Państwo. Rozkwit i upadek.
Niepewne początki III: Nebka, Dżoser, Sechemchet (v Dżoserti), Sanacht, Nebka(re), Huni, ; zmiany w tytulaturze (imię własne = Au Horusa, nysut-bity=imieniem horusowym; rozwój budownictwa kamiennego, opowieść o głodzie, nekropola w Zauijet el-Aryan, IV: Mejdum i Dahszur, od Cheopsa w Giza; Snofru, Cheops, Dżedefre (syn Re, Abu Roasz),Chefren, Baefre, Mykerinos, Szepeskaf, Dżedefptah; V: Userkaf, Neferirkare, Szepseskare, Neferefre, Niuserre, Menkauhor, Izezi, Unis; wzrost znaczenia dygnitarzy; VI: brak dziedzica, wzrost znaczenia nomarchów, dobre relacje z sąsiadami, stopniowe wycofanie z polityki zagranicznej, k wpływów w Nubii, długie panowanie Pepi II, Teti, Userkare, Pepi I, Merenre I, Pepi II, Merenre II, Nitokris,
9. Historia Średniego Państwa
Mentuhotep II kończy zjednoczenie, oaza Dachla refugium politycznym, stolica w Tebach, stanowisko gubernatora Pł, restauracja urzędów, budownictwo, wyprawy do Libii, na Synaj, próby przywrócenia wpływów w Nubii – nadzór; później Mentuhotep III – kontynuacja programu ojca, umocnienie pozycji we wsch Delcie, umocnienia przed Azjatami, ekspedycja do Punt, eksploatacja Wadi Hammamat, stabilizacja w Dolnej Nubii; Mentuhotep IV. XII: Amenemhat I: Mury Księcia w Wadi Tumilat, stolica w Iczitawi, podział ziemi pod podatki, pobór do wojska, koregencja Sezostrisa – zbrojne ramię, wyprawy do Nubii, wali na Synaju, dyplomacja z Byblos i Egeą, zamordowany Amenemhat, kontynuacja polityki ojca: Nubia do III; podobnie za następców, apogeum za SIII, walki w Nubii i Syro-Palestynie, zagospodarowanie Fajum głównie za AIII, 3 ministrowie do pomocy wezyrowi, pokój, pomyślność, budowle, AIV w Fajum, Nefrusobek i koniec.
10. Architektura egipska Średniego Państwa
Groby królewskie: XI: Mentuhotep Nebhepetre w Deir El-Bahari, połączenie 2 typów: dolna św nad kanałem, aleja procesyjna (mur i drzewa – sykomory i tamaryszki) dziedziniec z portykiem, rampa, taras, portyk, mastaba/piramida, na dziedzińcu szyb do cenotafu, za wew dziedzińcem sala z 88 8bocznymi kol, sank z ołtarzem i niszą, pasaż z wew dziedzińca do kom gr, gr rodziny pod posadzkami, piaskowiec i CaCO3, granit; Mentuhotep-Sanchkare planuje podobną; XII: piramidy z ceglanym rdzeniem; Amenemhat I (ze starszych, na sztucznej terasie, wejście od pł) i Sezostris I (8 murów szkieletu i mury przyporowe, wejście od pł maskowane kapliczką) w Liszt, Amenemhat II i Sezostris III (cenotaf w Abydos [dziedziniec z murem i kaplicą/św]) w Dahszur, Amnemhat III w Dahszur (cenotaf) i Hawara, Sezostris II w el-Lahun (system korytarzy, wejście za zew murem od pdwsch). Groby prywatne: nekropola Deir el-Bahari, sąsiedztwo królewskich za XI, XII w każdym nomie, kute w skale k. Elefantyny, Kau, Deir Rifa, Sjut, Meir, Beni Hassan; XI: saff (dziedziniec z portykiem, bez dek), korytarzowe (dziedziniec, portyk, 2 ciągi schodów, taras, portyk, sala kolumnowa, kaplica z ołtarzem, nisze na posągi, ślepe wrota, 3 mniejsze kaplice i pasaże do komór) XII: niszowe (kaplica z niszą, dek), rzędowe (Beni Hassan, malowidła w 12, kolumny poligonalne); Świątynie: grobowe i kultowe, źle zachowane (ceg), św. w Kasr el Sagha (nieregularne bloki, polerowane od wew, prostokąt z wejściem na dłuższym, 7 kapl, torus i cavetto nad nimi), Medinet Madi (dla Renenutet, AIII i IV, z piaskowca, portyk na kol pap, między antami, poprzeczna sala, 3 kapl, regularne ciosy), kiosk SI (Teby, b CaCO3, podium, schody, bez ścian, filary z murkami, torus i cavetto od zew,); Domy: domki dusz, mur, dziedziniec, dom z tarasem, drzewa, portyk, niekiedy piętro, ceg, płaskie stropy, osiedle w el-Lahun (2 dzielnice, wsch szerszy i zach wąski i gęsty); Twierdze: 17 nubijskich, I-II Katarakty, 5 przy I, Kuban i Ikkur, Aniba, Buhen (kwatera główna i centrum adm), podwójne w Mirgissa, Dabnarti, Dorgonarti, Semna i Kumna; ceg, skarpy, sucha fosa, baszty, bramy,
11. Portret królewski w Średnim Państwie.
XI: posąg z cenotafu, nadnaturalny, mal piaskowiec, zabandażowany, siedzący, geometryzacja, XII: SI-III, AIII, sfinksy i ozyriaki, kolosy; 4 szkoły za SI (Liszt idealistyczne, Tanis konwencjonalne, Memfis realistyczne, Teby), SII realizm, bez bródki, brwi łukowate, prawa ręka na nodze pionowo, szkoły w Delcie i Memfis, SIII pesymistyczny, Memfis, doświadczenie władcy; AIII: 4 szkoły: Fajum (idea.), Teby (pes), Delta (kolosy), Tanis (sfinks, stylizowane)
12....
Eatarhunt