Tematyka zajęć i listy lektur
przedmiotów teoretycznoliterackich
na kierunku
KULTUROZNAWSTWO
Wprowadzenie do wiedzy o literaturze
I rok
Tematyka zajęć
Wiedza o literaturze: nauka o literaturze a krytyka literacka
Ontologiczna budowa dzieła literackiego
Dzieło literackie a tekst
Filologia jako przejaw troski o tożsamość i dostępność dzieł literackich
Dzieło literackie w literaturze: aluzja literacka a intertekstualność
Poznawanie dzieła literackiego: konkretyzacja estetyczna a analiza, interpretacja i wartościowanie dzieła literackiego
Wartości w dziele literackim a wartość dzieła literackiego
Literatura w kulturze: kulturowa geneza dzieła i funkcje dzieła literackiego
Lista lektur
R. Ingarden, Człowiek i jego rzeczywistość, [w:] tenże, Książeczka o człowieku, Kraków 2006 (lub inne wydania).
R. Ingarden, Dwuwymiarowa budowa dzieła literackiego; Schematyczność dzieła literackiego; Dzieło literackie i jego konkretyzacje, [w:] tenże, Szkice z filozofii literatury; Łódź 1947 i Kraków 2000; także jako Z teorii dzieła literackiego w antologii: Problemy teorii literatury, [seria 1], wyb. dok. H. Markiewicz, Wrocław 1967 (lub inne wydania); także w antologii: Teorie literatury XX wieku, pod red A. Burzyńskiej i M. P. Markowskiego, Kraków 2006.
S. Sawicki, Problematyka aksjologiczna w badaniach literackich, [w:] Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze, pod red. S. Sawickiego i A. Tyszczyka, Lublin 1992; przedr. w: tenże, Wartość – sacrum – Norwid, Lublin 1994.
J. Sławiński, Analiza, interpretacja i wartościowanie dzieła literackiego, [w:] Problemy metodologiczne współczesnego literaturoznawstwa, pod red. H. Markiewicza i J. Sławińskiego, Kraków 1976; także w: tenże, Próby teoretycznoliterackie, Warszawa 1992 (lub inne wydania).
A. Stoff, Przemiany funkcji literatury w świecie współczesnym a jej zobowiązania wobec człowieka, [w:] U progu trzeciego tysiąclecia, pod red. A. Białeckiej i J. J. Jadackiego, Warszawa 2001.
Poetyka dzieła literackiego
II rok
Kompozycja dzieła literackiego
Morfologia dzieła literackiego (motyw, konwencja literacka, świat przedstawiony, obraz poetycki)
Świat przedstawiony (zdarzenie, wątek, fabuła, postać literacka)
Podmiot mówiący w epice i liryce (narrator i narracja, podmiot liryczny, relacje osobowe w literackiej komunikacji)
Czas i przestrzeń w dziele literackim (czas przedstawiony, czas narracji i czas akcji, przestrzeń przedstawiona)
Język poetycki i styl dzieła literackiego (organizacja warstwy językowo-brzmieniowej dzieła, styl i stylizacja, tropy stylistyczne i figury retoryczne, metafora i jej odmiany, symbol i alegoria).
Literackie formy podawcze wobec gatunków mowy
Opowiadanie i opis
Dialog i monolog
Komunikacja literacka oraz problemy recepcji dzieła (odbiorca wirtualny dzieła, konkretyzacja, świadectwa i style odbioru)
Oralność a piśmienność (problemy poetyki literatury ustnej)
M. Głowiński, Świadectwa i style odbioru, „Teksty” 1975 nr 3; lub w: tenże, Style odbioru,
Kraków 1977; także w: Problemy teorii literatury, seria 3, Wrocław 1988.
J. Mukařovský, Dialog a monolog, przeł. J. Mayen, [w:] tenże, Wśród znaków i struktur,
Warszawa 1970.
A. Okopień-Sławińska, Rola konwencji w procesie historycznoliterackim, w t. zbior.: Proces
historyczny w literaturze i sztuce, pod red. M. Janion i A. Piorunowej, Warszawa 1967.
R. Petsch, Czas i przestrzeń w opowiadaniu, [w:] Teoria form narracyjnych w niemieckim
kręgu językowym. Antologia, wybór tekstów, oprac. i przekład R. Handke, Kraków
1980.
S. Sawicki, Między autorem a podmiotem mówiącym, „Pamiętnik Literacki” 1977, z. 2; także w: tenże, Poetyka – interpretacja – sacrum, Warszawa 1981.
J. Sławiński, Wokół teorii języka poetyckiego. „Twórczość” 1961, nr 12, także w: Problemy
teorii literatury, [seria 1], wyb. dok., H. Markiewicz, Wrocław 1967 oraz w: tenże,
Dzieło. Język. Tradycja, Warszawa 1974.
F. Stanzel, Typowe formy powieści, [w:] Teoria form narracyjnych w niemieckim kręgu
językowym. Antologia, wybór tekstów, oprac. i przekład R. Handke, Kraków 1980.
A. Stoff, O pojęciu kompozycji dzieła literackiego, [w:] Kompozycja dzieła literackiego, pod red. A. Stoffa, Toruń 2004
A. Stoff, Imago hominis. Postać w dziele literackim, [w:] A. Stoff, Zagłoba sum!,
Toruń 2006.
Teoria literatury
Tematyka wykładu
Teoria literatury w nauce o literaturze
Teoria literatury wobec tradycji badań literackich: kierunki badań a przedmiot teorii literatury i charakter właściwej jej wiedzy
Sposoby definiowania dzieła literackiego; kryteria poprawności definicji; niezbędność definicji a skutki ich wielości i odmienności
Dzieło literackie jako fakt pochodnieosobowy
Dzieło literackie jako fakt semantyczny
Dzieło literackie jako fakt kulturowy
Dzieło literackie a rzeczywistość: zakresy problemowe
Autor i pojęcie twórczości; dzieło literackie jako przedmiot intencjonalny
Sposób istnienia dzieła literackiego
Zasada analogii w tworzeniu i rozumieniu dzieła; wzorce przedstawiania świata w literaturze
Literatura jako forma poznania
Literatura a filozofia
Literatura a religia
Literatura a sztuka
Arystoteles, Poetyka, przekł. i oprac. H. Podbielski, Wrocław 1983 (BN seria II, nr 209). Ze Wstępu fragmenty dotyczące „mimesis’ i „katharsis”; Z Poetyki rozdz.: I, IV, IX, XIV, XXIII, XXIV.
Eric D. Hirsch, Interpretacja obiektywna, przeł. P. Graff, „Pamiętnik Literacki” 1977, z. 3.
R. Ingarden, O dziele literackim. Badania z pogranicza ontologii, teorii języka i filozofii literatury, przeł. M. Turowicz, Warszawa 1961, 1988. Stąd:
– § 25 Charakter quasi-sądów przysługujący zdaniom orzekającym w dziele literackim;
– § 47 Czy warstwa przedmiotowa spełnia w ogóle jakąś funkcje w dziele sztuki literackiej, § 48 Jakości metafizyczne, § 49 Jakości metafizyczne w dziele sztuki literackiej;
– § 55 Sens następstwa części dzieła literackiego;
– § 64 „Życie” dzieła literackiego w jego konkretyzacjach i jego przemiany jako następstwo różnic między nimi zachodzących.
M. A. Krąpiec, O filozofię kultury; Intencjonalny charakter kultury, [w:] tenże, Odzyskać świat realny, Lublin 1999.
A. Stoff, Literatura i czas, [w:] Polonistyka toruńska Uniwersytetowi w 50. rocznicę utworzenia UMK: Literaturoznawstwo, pod red. J. Kryszaka, Toruń 1966 (oraz nadbitka).
W. Stróżewski, Dialektyka twórczości, Kraków 1983 (i wyd. nast.): rozdz. 1.1: „Twórczość” i pojęcia pokrewne oraz 4.2.1: Zasadnicze pytania dialektyki twórczości.
KulturaniaK