115. Narodowy Program Zdrowia – historia, główne zadania
Historia
W odpowiedzi na strategię WHO: „Zdrowie dla wszystkich w 2000 roku” z inicjatywy ministerstwa zdrowia w 1990 roku opracowany został przez zespół ekspertów pierwszy Narodowy Program Zdrowa i w tym samym roku przyjęty do realizacji przez Komitet Społeczno-Ekonomiczny Rady Ministrów. W programie działań na rzecz poprawy zdrowia Polaków podjęto próbę włączenia wszystkich ministerstw i instytucji centralnych, organizacji pozarządowych oraz społeczności lokalnych.
NPZ wytyczył działania wokół następujących celów strategicznych:
· Zahamowanie i odwrócenie wzrostu tendencji w umieralności z powodu chorób układu krążenia i nowotworów złośliwych, zwłaszcza płuc.
· Zmniejszenie częstości występowania chorób związanych z niekorzystnym wpływem środowiska fizycznego i psychospołecznego
· Zmniejszenie występowania niepełnosprawności u osób przed 65 r.ż oraz redukcja jej uciążliwości dla niepełnosprawnych.
· Obniżenie umieralności z powodu urazów i zatruć
· Obniżenie umieralności niemowląt
· Wyeliminowanie chorób zakaźnych poddających się zapobieganiu
· Zmniejszenie rozpowszechnienia i intensywności próchnicy zębów u dzieci i młodzieży
W 1993 roku dokonano nowelizacji opartej na zasadzie, że każdy obywatel odpowiada za stan swego zdrowia, a państwo jest zobowiązane do stworzenie odpowiednich warunków sprzyjających zdrowiu oraz kształtowania zachowań prozdrowotnych ludzi. Wytyczono też nowe cele:
· Poprawa stanu świadomości i kultury zdrowotnej społeczeństwa (również aktywność fizyczna młodego pokolenia)
· Zmniejszenie narażenia osób i populacji na działanie szkodliwych czynników chemicznych, fizycznych, biologicznych i społecznych występujących w środowisku życia i pracy, w tym też w żywności i przedmiotach codziennego użytku.
· Zapewnienie poczucia bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli (przez przeciwdziałanie powstawaniu barier uniemożliwiających zaspokajanie potrzeb zdrowotnych)
Kolejna wersja opracowana na lata 1996-2005 i przyjęta przez Radę Ministrów we wrześniu 1996 roku stanowiła tzw. program otwarty, umożliwiający dokonywanie zmian bez konieczności nowelizacji dokumentu. Za główny cel strategiczny uznano poprawę zdrowia i związanej z nim jakości życia ludności.
Narodowy Program Zdrowia na lata 2007-2015
Program nawiązuje do Światowej Deklaracji Zdrowia przyjętej przez WHO w 1998, w której potwierdzono, że „zdrowie jest jednym z podstawowych praw jednostki ludzkiej”, do strategii „Zdrowie dla wszystkich w XXI wieku” określającej kierunki polityki zdrowotnej w regionie europejskim WHO, a także do opracowanej przez Komisję UE – Europejskiej Strategii Zdrowia.
Ogólnym celem programu jest poprawa zdrowia i jakości życia oraz zmieszenie różnic terytorialnych w stanie zdrowia populacji przez:
· Kształtowanie prozdrowotnego stylu życia
· Tworzenie sprzyjającego zdrowiu środowiska życia, pracy i nauki
· Aktywizowanie jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych
116. Cele strategiczne i operacyjne obecnie realizowanego Narodowego Programu Zdrowia (2007-2015)
Strategiczne cele Narodowego Programu Zdrowia (9)
Strategiczne cele 8
Cel 1. Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu chorób naczyniowo-sercowych, w tym urazów mózgu.
Konieczne są:
- Poprawa sposobu żywienia, ograniczenie otyłości i cukrzycy]
- Zwiększenie aktywności fizycznej
- Ograniczenie palenia tytoniu i spożycia alkoholu
- Wczesna diagnostyka
- Zwalczanie nadciśnienia tętniczego i migotania przedsionków serca
- Leczenie udarów mózgu za pomocą terapii trombolitycznej
- Edukacja społeczeństwa
Cel 2. Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu nowotworów złośliwych.
- Choroby nowotworowe są 2 co do częstości występowania przyczyną przedwczesnych zgonów w Polsce z uwagi na późne ich wykrywanie i małą skuteczność leczenia.
- Palenie tytoniu uznane za najważniejszy czynnik ryzyka wystąpienie chorób nowotworowych , głównie raka oskrzeli i płuc.
- Polska na ostatnim miejscu w Europie, jeśli chodzi o dostępność leczenia onkologicznego
Do poprawy konieczne jest:
- Zmniejszenie rozpowszechnienia palenie tytoniu
- Poprawa sposobu żywienia (dieta bogata w warzywa, rośliny strączkowe i przetwory zbożowe)
- Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych (szczególnie regularne badania mammograficzne i cytologiczne oraz szczepienie przeciw wirusom brodawczaka)
Cel 3. Zmniejszenie częstości urazów powstałych w wyniku wypadków i ograniczenie ich skutków
· Oczekuje się, ze kary dla kierowców będących pod wpływem alkoholu i środków psychotropowych zmniejszą liczbę ofiar śmiertelnych w wyniku wypadków o 20%, a liczba urazów powstałych w szkole na skutek lepszego nadzoru zmniejszy się o 50%.
Cel 4. Poprawa zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
- zaburzenia psychiczne, zwykłe typy depresji i zaburzeń polekowych.
Cel 5. Zmniejszenie przedwczesnej zachorowalności i ograniczenie negatywnych skutków schorzeń układu kostno – stawowego..
-Podejmowane działania powinny dotyczyć zwiększenia dostępności do usług rehabilitacyjnych oraz zapobiegania niepełnosprawności z powodu chorób reumatycznych.
Cel 6. Zapobieganie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu przewlekłych chorób układu oddechowego.
· Zmniejszenie rozpowszechnienia palenia tytoniu
· Zmniejszenie narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku życia i pracy
· Usprawnienie wczesnej diagnostyki zmian płucnych i zapewnienie czynnej opieki
Cel 7. Zwiększenie skuteczności zapobiegania chorobom zakaźnym i zakażeniom
· Zmniejszenia liczby zatruć pokarmowych i zakażeń żołądkowo-jelitowych
· Zmniejszenie zapadalności na choroby zakaźne szczególnie na wirusowe zapalenie wątroby typu, zmniejszenie liczby zakażeń HIV oraz zakażeń przenoszonych drogą płciową.
· Znaczne obniżenie liczby zakażeń szpitalnych
Cel 8. Zmniejszenie różnic społecznych i terytorialnych w stanie zdrowia
Operacyjne cele Narodowego Programu zdrowia
Cel 1. Zmniejszenie rozpowszechnienia palenia tytoniu
Cel 2. Zmniejszenie i zmiana struktury spożycia alkoholu oraz zmniejszenie szkód zdrowotnych spowodowanych alk.
Cel 3. Poprawa sposobu żywienia ludności, jakości zdrowotnej żywności oraz zmniejszenie występowania otyłości.
Cel 4. Zwiększenie aktywności fizycznej ludzi
Cel 5. Ograniczenie używania substancji psychoaktywnych i związanych z tym szkód zdrowotnych
Cel 6. Zmniejszenie narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku życia i pracy oraz ograniczenie ich skutków zdrowotnych a także poprawa stanu sanitarnego kraju
Cel 7. Poprawa opieki zdrowotnej nad matką, noworodkiem i małym dzieckiem
Cel 8. Wspieranie rozwoju i zdrowia fizycznego i psychospołecznego oraz zapobieganie najczęstszym problemom zdrowotnym i społecznym dzieci i młodzieży.
Cel 9. Tworzenie warunków do zdrowego i aktywnego życia osób starszych
Cel 10. Tworzenie warunków do aktywnego życia osób niepełnosprawnych
Cel 11. Intensyfikacja zapobiegania próchnicy u dzieci i młodzieży
Cel 12. Aktywizacja jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych na rzecz zdrowia społeczeństwa.
Cel 13. Poprawa jakości świadczeń zdrowotnych w zakresie skuteczności, bezpieczeństwa i akceptowalności społecznej, w tym przestrzeganie praw pacjenta.
Cel 14. Usprawnianie wczesnej diagnostyki i czynnej opieki nad osobami zagrożonymi chorobami układu krążenia, udarami mózgowymi, nowotworami, powikłaniami cukrzycy, chorobami układu oddechowego oraz chorobami
reumatycznymi, szczególnie przez działania podstawowej opieki zdrowotnej
Cel 15. Zwiększenie i optymalne wykorzystanie systemu ochrony zdrowia i infrastruktury samorządowej do promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej
117.Ewolucja priorytetów z zakresu promocji zdrowia w deklaracjach z Jakarty, Adelajdy i Sundsvall, podstawowe narzędzia promocji zdrowia.
1.Druga Międzynarodowa Konferencja Promocji Zdrowia
Odbyła się w dniach 5-9 kwietnia 1989 roku w Adelajdzie (Australia)
Tematyka konferencji:
- związek między równością w zdrowiu a dostępem do świadczeń zdrowotnych
- stworzenie rzeczywistej odpowiedzialności rządów poszczególnych krajów za zdrowie obywateli
Podczas konferencji uzgodniono wspólne stanowisko, które zawarto w tzw. Rekomendacjach .
Z ustaleń tych wynikają priorytetowe zadania promocji zdrowia:
- popieranie działań na rzecz zdrowia kobiet
- popieranie jakości żywności i żywienia
- ograniczenie zużycia tytoniu i alkoholu
- tworzenie środowisk wspierających zdrowie
Wyznaczeniu tych obszarów, towarzyszyło założenie, że jedynie tworzenie odpowiedniej centralnej polityki rządowej mogłoby przynieść realne i wymierne wyniki w promocji zdrowia
Uczestnicy Konferencji zwrócili również uwagę na główne dylematy i trudności napotykane w procesie tworzenia polityki zdrowia publicznego, zaliczając do nich:
− określenie granic zdrowia publicznego
− zachowanie równowagi we współdziałaniu na różnych poziomach
− uwzględnienie współzależności celów przy określeniu poszczególnych zadań
− uwzględnienie ryzyka przy tworzeniu koalicji
− tworzenie przywództwa w promocji zdrowia
Konferencja w Adelajdzie wskazała też na konieczność włączenia całego społeczeństwa do działań na rzecz zdrowia oraz potrzebę zmiany sposobu myślenia o zdrowiu i promocji zdrowia. Konieczne jest postrzeganie zdrowia w perspektywie ekologicznej jako wyraz troski o zdrowia naszej planety.
Trzecia Międzynarodowa Konferencja Promocji Zdrowia
Odbyła się w Sundsvall (Szwecja) w dniach 9-15 czerwca 1991 roku.
Organizatorzy:
− kraje Skandynawskie,
− WHO,
− Program Ochrony Środowiska ONZ
W Konferencji wzięło udział 318 uczestników z 81 krajów
Główny temat obrad:
− Tworzenie środowisk wspierających zdrowie
Środowisko wspierające zdrowie –zespół czynników determinujących dostęp do środków niezbędnych do życia oraz wszystkie możliwe wpływy w tym zakresie.
Wytypowanie problemy wymagające natychmiastowej zmiany:
− edukacja
− żywność i żywienie
− mieszkanie i sąsiedztwo
− praca i zatrudnienie
− wsparcie i opieka społeczna
− źródła energii i transport
Sundsvalska piramida wsparcia społecznego – półotwarta piramida, która obrazuje ścisłą zależność między w/w problemami
− podstawy piramidy tworzą 4 obszary: żywność i żywienie, mieszkanie i sąsiedztwo, transport oraz praca
− edukacja i wsparcie i opieka społeczna są czynnikami wpływającymi na pozostałe obszary problemowe
− edukacja jako podstawowe prawo człowieka i kluczowym elementem warunkującym zmiany polityczne, ekonomiczne i społeczne, które są niezbędne do pozyskania zdrowia dla wszystkich
− edukacja pełni rolę scalającą, utrzymującą społeczeństwo we wspólnocie
− wsparcie społeczne i opieka społeczna przedstawiają normy, wartości i stosunki społeczne, które zapewniają poczucie bezpieczeństwa i zaufania, a te sprzyjają solidarności społecznej.
Na konferencji poruszono temat ludzi żyjących w ubóstwie i ludzi pozbawionych praw, bez dostępu do opieki zdrowotnej, w środowisku silnie zdegradowanym
W działanie zaangażowane powinny być wszystkie sektory mające wpływ na tworzenie środowiska wspierającego zdrowie.
Konferencja w Sundsvall wykazała, że zagadnienia dotyczące zdrowia, środowiska i rozwoju człowieka nie mogą być oddzielane, bowiem rozwój oznacza poprawę jakości życia i zdrowia przy równoczesnym zachowaniu właściwego środowiska życia.
Zaapelowano również do społeczności międzynarodowej o ustanowienie nowych mechanizmów odpowiedzialności za zdrowie mieszkańców globu
Czwarta Międzynarodowa Konferencja Zdrowia Publicznego
Odbyła się w Dżakarcie w dniach 21-25 czerwca 1997 roku
− Indonezja (po raz pierwszy w kraju rozwijającym się) pod hasłem „Nowi gracze dla nowej ery”
Cel Konferencji:
− ocena osiągnięć promocji zdrowia na przestrzeni ostatnich lat (od stworzenia globalnej strategii „Zdrowie dla wszystkich” Ałma-Ata1977 r. i proklamacji Karty Ottawskiej w 1986 roku)
− wyjaśniono i uszczegółowiono znaczenie kluczowych strategii promocji zdrowia obejmujących między innymi politykę zdrowia publicznego i wyznaczenie priorytetów Adelajda) oraz politykę tworzenia środowisk wspierających zdrowie (Sundsvalld) z akcentem położonym na edukację społeczeństwa
...
ekorkosz