RENESANS: to epoka w dziejach kultury eruropejskiej w XV i XVIw., powstała we Włoszech charakteryzujaca się odrodzeniem kult.antycznej. CECHY RENESANSU: - odrodz. się kult. antycznej - humanizm - mecenat nad sztuka - pisanie w jez. narodowych - styl w archit. podobny do antyku - odejście od tematyki sakralnej w sztuce - nowe dziedziny nauki - krytyka kościoła - reformacja religijna - działalność wielkich humanistów REFORMACJA: jest to szereg reform w kościele katolickim w XV i XVIw., który doprowadził do rozpadu kościoła i powstania wyznań protestanckich. GENEZA: - nadmierne bogactwo kościoła - fiskalizm kościoła - upadek moralny duchowieństwa wielka schizma 1378-1447 - krytyka kościoła ze strony humanistów LUTERANIZM:(31.X.1517) - Witemberga F.Melanchton,T.Muntzer,A.Karltstadt ++zasady: - biblia jedyne źródło wiary - sekularyzacja dóbr kościelnych - komunia pod 2-a postaciami - ograniczenie liczby sakramentów do 3 - do zbawienia potrzebna tylko wiara - nieuznawanie istnienia czyśćca KALWINIZM: - zasada 3-ch cnót: wstrzemiężliwośc, pobożność i sprawiedl. - predystynacja: los człowieka jest z góry określony - propagowanie pracy i zysku - jako religia w Szkocji w 1552r. ANABAPTYZM: Jan z Leidy, Jan Mathys (Munster) - religia mistyczna - iluminizm: bezpośr. kontakt z Bogiem - odrzucanie Bilbli - socjalizm utopijny (all lud. te samo prawa) ANTYTRYNITARZE: Michał Servet: 1540-Sztrasburg: - racjonalistyczna: oparta na rozumie - głosili hasła pokojowe - Raków(PL) założyli drukarnie i kościół ANGLIKANIZM:HenrykVIII 1509-47 - GENEZA: - brak rozwodu - akt supremacji 1534 król ogłosił się głową kościoła - sekularyzacja w majątkach zakonnych (nacisk T.Cranmera) 1534 KONTRREFORMACJA - działania kościoła katolickiego w celu zniszczenia wyznań protestanckich ---instytucje zwalczające wyz.protestanckie:--- - św. Inkwizycja -1231 zwalcz.ruchów heretyck. 1542 -odnowiona przez papieża Pawła III - Index ksiąg zakazanych –1559 SOBÓR TRYDENCKI: 1545-63: - zakaz kumulacji urzędów - zniesienie annatów - zreformowano kurię papieską - zmiany w liturgii i w mszale - utworzenie szkół dla duchownych - tłumaczenie biblii 1592 – Wulgata Stanisław Hozjusz - doprowadził nowinki do Polski 1540 - stworz. Zak. Jezuitów: Ignacy Loyola: Piotr Skarga - spowiednik króla Zygmunta III 1578 - Grzgorz XIII zmiany w kalendarzu.
ewa.01