II„ - Elementy zachowania:
· Składniki – wrodzone/nabyte o różnym stopniu złożoności, nie pełnią samodzielnej funkcji biologicznej,
· Elementarne rodzaje zachowania – wrodzone, obejmują zazwyczaj cały organizm, pełnią samodzielną rolę biologiczną.
· Toniczne reakcje przystosowawcze - Odruchy posturalne,
· Wywoływane głównie przez bodźce proprioceptywne,
· Mają często charakter odruchów tonicznych,
· Np. odruch homostroficzny u wija, ułożenie kończyn u ptaków podczas lotu itp.
Znieruchomienie:,
· Występuje u kręgowców i bezkręgowców,
· Szczególną formą jest tanatoza (udawanie martwego) występująca głównie u bezkręgowców.
Reakcje orientacyjne i startowe:
· Po zadziałaniu nowego bodźca występuje przerwanie dotychczasowej działalności,
· Pojawia się odruch celowniczy – zwrócenie głowy (telereceptorów) w stronę nowego bodźca,
· Gdy bodziec jest bardzo silny może pojawić się reakcja startowa (odruch wzdrygnięcia).
Odruchy ochronne:
· Odruchy cofania (retrakcyjne) i odruchy czyszczące (repulsyjne) - szybkie skurcze mięśni nie powodujących jednak ruchu osobnika,
o Retrakcyjne wywołane przez ból i wstręt,
o Repulsyjne przez słabe bodźce działające na powierzchnie błon śluzowych lub skóry (kichanie, drapanie się, otrząsanie, wicie się,).
Elementarne rodzaje zachowania się nie ukierunkowanego:
· Są one wywołane przez bodźce zewnętrzne, ale nie są względem nich ukierunkowane.
Nastie:
· nie powodują ruchu osobnika w przestrzeni (skurcz polegający na zamknięciu się całego ciała pod wpływem bodźca sensorycznego,
· głównie u organizmów o promienistej symetrii ciała (pierwotniaki, jamochłony).
Kinezy
· reakcje lokomocyjne np. u pierwotniaków i stawonogów, - znalezienia optymalnych warunków środowiska – preferendum etologicznego,.
· Podział ze względu na charakter ruchu – orto- i klinokinezy.
Elementarne rodzaje zachowania się ukierunkowanego
Tropizmy
· najczęściej u organizmów osiadłych, wydłużonych i giętkich – wygięcie osi ciała w stronę do lub od bodźca,
· rodzaju bodźca i kierunku względem bodźca. Traumatotropizm – zginanie ciała do rany.
Taksje:
· mechanizm reakcji prowadzących do przyjęcia i utrzymania właściwej pozycji ciała (kierunku ruchu),
· ruch zorientowany taktycznie - zachowanie taktycznne albo elazją, przywrócenie pozycji ciała względem bodźca - obrotem taktycznym.
· Taksje dzielimy na 3 grupy:
o Bazotaksje,
· Diataksja, tropotaksja, telotaksja:
o Menotaksje (reakcja kompasowa),
o Astrotaksje.
· Podział ze względu na sposób identyfikacji źródła bodźca:
o tropotaksja, telotaksja.
· Podział ze względu na rodzaj bodźca:
§ Fototropotaksja (karaluchy),
§ Fonotaksja (szarańczaki),
§ Skototaksja (bezkręgowce),
§ Kinetotaksja (żaby),
§ Reotaksja (ryby),
§ Anemotaksja (organizmy latające),
§ Geotropotaksja (człowiek).
Reakcja optokinetyczna:
· podążaniu głową lub oczami za poruszającym się spójnym ruchem obiektem – u człowieka oczopląs kinetyczny lub kolejowy,
· zasada reaferentacji.
Zachowanie się korekcyjne:
· Zachodzi bez udziału bodźców zewnętrznych, jest oparte na propriocepcji.
imi22