Pytania.doc

Objętość ejakulatu i koncentracja w mikrolitrze (mm3) i skąd pochodzi nasienie !! - PYTANIA

Buhaj: 5 - 8 ml ; 800 tys. – 2 mln ; składniki głównie z gr. pęcherzykowych i z baniek nasieniowodów, …,  prostata

Tryk: 0,8 – 1,2 ml (b. mało ale b. gęste) ; 2 mln – 4- 4,5 mln ; z gr. pęcherzykowych

Knur: 150 – 200 do 500 ml (najlepiej drugą frakcję pobierać – frakcję nasienną); 200 – 300 tys.; pęcherzyki nasienne, prostata, gr. opuszkowo-cewkowe

Ogier: 60 – 100 ml (ale mogą i 200 ml dać) ; 150 – 300 tys. ; bańki nasieniowodów (osioł i mól też)

Kogut: 0,2 – 0,5 ml (na swoją wagę wcale to nie jest taki mały ejakulat – dość spory) ; 3 mln - 7 mln

                                          Kaczor ma imponujący narząd kopulacyjny – w stosunku do swojej wielkości

Tryk: 0,7 – 2 ml

Kozioł: 0,2 – 2,5 ml ; z gr. pęcherzykowych

Pies: 2 -15 ml ; prostata

Kocur: 0,2 - 1,5 ml (dosłownie kropelka)

Osioł: 10 – 80 ml

Wielbłąd: 4 – 12 ml

Królik: 0,4 – 6 ml

ZESTAW 1

BUHAJ- Ocena przydatności do rozrodu Buhaj osiąga dojrzałość płciową (pełna stabilizację parametrów nasienia) około 18 miesiąca życia. Plemniki produkuje już około 9 miesiąca życia. Jądra zwiększają masę od 240 gramów ( w wieku 9 miesięcy) do 325 około roku i 400 gramów wieku dwóch lat. Po siódmym roku życia zaczyna się inwolucja i atrofia jąder. Od buhaja pobieranie nasienia do sztucznej pochwy, ewentualnie masaż baniek nasieniowodów per rectum lub przetoka nasieniowodów. Przy ocenianiu buhaja należy: *przeprowadzić dokładny wywiad, *wykonać badanie ogólne *zbadać stan narządu ruchu *badania w kierunku chorób zakaźnych (gruźlicy, brucelozy, białaczki bydła, otrętu, chlamydofilozy, leptospirozy) wykonać badanie szczegółowe narządów rozrodczych**worek mosznowy (wielkość, symetria, zmiany na skórze) **jądra (wielkość, symetria, kształt, położenie, konsystencja) **najądrza (głowa, trzon, ogon – wielkość,położenie, konsyst) i powrózki nasienne **gruczoły pęcherzykowe (wielkość, symetria, bolesność, konsystencja) **bańki nasieniowodów (jw) **prostata, **napletek **prącie, **uczoły opuszkowo-cewkowe są u buhaja niemacalne, poza zasięgiem ręki. **U młodych byczków – stulejka – cecha dyskwalifikująca- zwężenie napletka uniemożliwiające jego zsuwanie poza żołądź. **wadą wrodzoną dyskwalifikującą jest też przykurcz mm wciągaczy prącia  Badanie w kier chorób wenerycznych- rzęsistek, mątwik płodowy, otręt, wirus BVD, mykoplazmy, ureoplazmy Ocena libido- Etapy aktu płciowego u buhaja: pobudzenie płciowe – excitatio sexualis, *wzwód prącia – erectio penis *wspięcie z ufiksowaniem, *odruch szukania, *wprowadzenie prącia, *odruchy kopulacyjne, *zejście z partnera. ocena nasienia  *ocena wstępna. *badanie szczegółowe mikroskopowe *badania dodatkowe. ocena końcowa – przydatny, wątpliwie przydatny (ponowne badanie), nieprzydatny, **Objętość ejakulatu buhaja – 2-8 ml, *Barwa ejakulatu – biała, kremowa (gdy brązowa, czerwona, zielono-żółta – patologia), *Konsystencja – śmietanowata, mleczna, wodnista niedopuszczalna, *Zapach – bezwonny  *pH – 6,6 – 6,8, *W 1 ml nasienia znajduje się 0.6-1.2mln plemników  *Parametry- odsetek plemników o ruchu postępowym-60-70%, rodzaj ruchu – oscylacyjny, zegarowy, ruch masy +++ (+); ze zmianami morfologicznymi do 25%, Osocze byka zawiera 400-600mg% fruktozy, kwas cytrynowy 620-800mg%, nie zawiera ergotioneiny.

2. Wady anatom. i czynnościowe wrodzonych narządów rozrodczych, często OGIER Ocena przydatności do rozrodu: Należy sprawdzić - dane ogólne (dotychczasowa płodność); - ogólny stan zdrowia; stan układu ruchu - specyficzne badanie i ocena funkcji rozrodczych. Dojrzałość płciowa ogiera (pełna stabilizacja cech nasienia) ok. 2,5 – 4 lata. Najlepsze parametry jakościowe nasienia w wieku 4 – 5 lat, w miesiącach od grudnia do czerwca. Ogierek po urodzeniu może nie mieć jąder w worku mosznowym, powinny one zstąpić do 10 dnia po urodzeniu. Po porodzie jadra są bardzo małe – ważą ok. 5 – 20 gramów. Intensywny wzrost jąder następuje między 12 a 18 miesiącem życia. U ogiera nasienie pobiera się zawsze do sztucznej pochwy. Badanie narządów rozrodczych ogiera: **Badanie jąder- czy nie jest wnętrem, konsyst(tęga i elastyczna ok.), symetria, badanie najądrza, czy nie ma skrętu jądra, przepukliny mosznowej, omacywanie skóry moszny. W jądrach można wykryć zmany o chrakt hypoplastycznym, hipertroficznym, zapalnym lub nowotworowym, USG. Maksymalny rozmiar jądra występuje u ogierów w wieku 7 -17 lat.  Optymalna długość jądra – 9,5 cm, szerokość – 5,5 cm. Odchylenia od tych wymiarów u poszczególnych osobników są niewielkie. **Prącie- błona śluzowa prącia, napletek, oglądanie ujścia cewki, pobieranie próbek w kierunku Taylorella equigenitalis Z zachyłka podcewkowego;, Z cewki; Z jamy napletka. **per rectum, można wykonać badanie USG- gruczoł krokowy, pęcherzykowe, bańki nasieniowodu Badanie odruchów płciowych- Kolejno: 1)ogier wącha klacz, 2)wyciąga szyję i wywija wargę górną do góry (odróch Flehmen), 3)wzwód, 4)dotyka lewym barkiem i to wyzwala odruch wspięcia 5)wspięcie, 6)odruch szukania szpary sromowej, 7)wprowadzenie prącia 8)5-10 ruchów kopulacyjnych i ejakulacja- 5-7 wyrzutów nasienia, w czasie ejaklacji wzwód żałędzi prącia. 9)moment odrętwienia. 10) libido L3-L4 Cechy nasienia ogiera: -sezonowość jakości nasienia, najlepsze grudzień-maj. *nasienie wyrzucane porcjami – do 8 wyrzutów – I wyrzut to głównie przepłukująca wydzielina, kolejne frakcje najbogatsze, potem coraz  rzadsze – w początkowych frakcjach 500 tyś/mm3, w dalszych f200 – 300 tyś/mm3. *Odsetek plemników w ruchu postępowym u ogiera – 50 – 60% to już jest dobrze. Ogiery powinny mieć corocznie przeprowadzaną ocenę jakości nasienia. *Konie ras prymitywnych (koniki polskie, araby) dają lepsze, gęstsze nasienie niż pozostałe. *Objętość: 20 – 120 ml; *Konsystencja: wodnisto-mleczna, do mlecznej; *pH: 7,0 – 7,5; *Odsetek plemników ruchliwych: 60 – 90%; ) *Odsetek plamników o ruchu postępowym: 30 – 60%; *Odsetek plemników żywych: 70 – 90%; *Koncentracja: 100 – 350 x10 do 6/ mm3; *Ogólna liczba plemników w ejakulacie 5 – 15 mld; *Odsetek plemników morfologicznie prawidłowych: 60 – 90% ,*Główka położona abaksjalnie  Zaburzenia płodności Etiologia zaburzeń rozrodu u ogierów: **Wady anatomiczne i czynnościowe narządów rozrodczych, często wrodzone i dziedziczne (np. wnętrostwo), powinny prowadzić do eliminacji ogierów z rozrodu; **Zmiany chorobowe w narządach rozrodczych, nabyte na skutek zadziałania czynników patologicznych (u ogierów obserwuje się szczególna podatność na czynniki patogenne, które mogą zaburzać płodność tego gatunku); **Zmiany atroficzne narządów rozrodczych u starych osobników (a ogiery użytkuje się bardzo długo). Zaburzenia odruchów płciowych u ogiera: ważny problem; zaburzenia endokrynowe, choroby narządów rozrodczych, schorzenia ogólne, brutalne postępowanie ze zwierzęciem; - pozorne zaburzenia popedu mogą wystąpić u ogierów młodych i przemijać. **Leczenie: Przy podłożu endokrynologicznym analogi GnRH – Biogonadyl (HCG), nie ma pewności sukcesu. -*Zaburzenia erekcji – opaska uciskowa na trzon prącia; -*Zaburzenia ejakulacji – pozorowane odruchy oddawania nasienia, niepełna ejakulacja, urospermia. Przyczyny – dysregulacja na tle nerwowym. Próby leczenia β-blokerami, np. Suacron.  Wady wrodzone: Wnętrostwo –kryptorchismus /Skręcenie jąder/ Niedorozwój jąder i najądrzy (hipoplazja) oraz braki odcinkowe (aplasia segmentalis ductus Wolffi)/, niedorozwój narządu kopulacyjnego – rzadko u koni;/ Choroby prącia- Balanitis – zapalenie błony śluzowej po kopulacji;/ Posthitis (silna sekrecja, zak bakt, obrzęk) /paraphimosis/ Wypadnięcie prącia;/ Krwiak prącia;/ Skaleczenie prącia;/ Nowotwory prącia. Wady dodatkowych gruczołów płciowych: aplasia segmentalis ductus Wolffi – u ogierów rzadka; Zapalenie jąder i najądrzy: - dosyć często u ogierów;/  pogorszenie jakości nasienia/ zmiany zwyrodnieniowe i zanikowe jąder. **Czynniki etiologiczne- β-hemolityczne paciorkowce; hemolityczne gronkowce; Actinobacillus; Salmonella abortus equi - wirus arteritis; wirus otrętu (EHV – 3); wirus anemii zakaźnej.  Nowotwory jąder u ogierów: - u starszych osobników; - głównie nasieniaki – seminoma, ale też inne. choroby przenoszone z nasieniem ogiera: Bakteryjne: **Taylorella equigenitalis – zakaźne zapalenie macicy (CEM); **Zapalenia pochwy i macicy – paciorkowce, gronkowce, Pseudomonas, E. coli, Salmonella AE, Klebsiella;  Wirusowe: **Otręt – EHV – 3; **EAV – togawirus; Grzybicze – różne – zapalenia łożyska i macicy.

Zakażenia płciowe

Zakaźne zapal. macicy – Taylorella equigenitalis

Niespecyficzne zap. nieżytowe pochwy i macicy – beta hemolityczne kaogulazo + Staph., Pseudomonas aeruginisa, Klebsiella pneumonia, E. coli var. haemolytica, Salmonella ab. equi

Otręt – EHV- 3

Zapal. łożyska i błony śluzowej ……

3. Głowne metody synchronizacji ruji i kontroli cyklu rujowego opieraja się na:

·           Skracanie czynności ciałka żółtego poprzez wywołanie luteoliny (prostaglandyny)

·           Wydłuzanie czynności ciałka żółtego lub zastąpienie funkcji ciałka żółtego przez zastosowanie progesteronu lub syntetycznych analogów progestagenów

Główne metody stosowania prostaglandyny PGF2α lub jej

analogów

Progesteron i jego syntetyczne pochodne:

·           Hamują ruję i owulację

·           Oddziałują na sekrecję LH, redukując prawdopodobnie częstotliwość jego wyrzutów do krwi. Wstrzymuje w ten sposób wystąpienie rui i owulacji oraz dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych.

·           Dopochwowy preparat uwalniający progesteron tzw. PRID (skręcona taśma pokryta syntetycznym związkiem progesteronu)

·           Po wprowadzeniu wkładki progesteron jest absorbowany w sposób ciągły i na jednakowym poziomie

·           Stosuje się przez 12 dni

·           Po usunięciu spirali około 90% zwierząt wykazuje ruje ok. 2-3 dni

·           Inseminacje przeprowadza się 56h po usunięciu PRID

·           Dodatkowa iniekcji GnRH w 36h po zastosowaniu PRID pozwala na uzyskanie bardziej precyzyjnej kontroli rui i owulacji

Inna metoda:

·           Wprowadzenie wkładu dopochwowego zawierającego 3mg progesteronu/10 dni

·           Oraz dodatkowa iniekcja 250mg progesteronu i 7,5 mg waleriano-estradiolu w pierwszym dniu stosowania

·           Zwierze unasiennia się w 48 i 72h po usunięciu wkładu

·           Nowszą wersja PRID jest CIDR-B zawiera 1,9g progesteronu (w kształcie motylka- bardziej przylega do ścian pochwy)

Silikonowe implanty z nowym środkiem prosegtagennym (Norgestomed)

·           Wprowadza się pod skórę małżowiny usznej na 9 dni

·           Po usunięciu ruja 24-48h

·           Dodatkowe zastosowanie PGF2alfa na 24h przed usunięciem implantu powoduje zwiększenie stopnia synchronizacji wylewu przedowulacyjnego LH i wyższa płodność po pojedynczej inseminacji

4. OPISZ TECHNIKĘ PRZYŻYCIOWEGO POZYSKIWANIA OOCYTÓW OD BYDŁA ( OPU)

Metoda OPU, ang. ovum pick up, czyli przyżyciowe, wielokrotne uzyskiwanie oocytów z jajnika tej samej krowy pod kontrolą USG. Sprzęt:

a)musi  współdziałać  z konkretnym USG

b)głowica sektorowa USG

c)prowadnica igły

d)igła 4 cm, średnica ok. 1 mm

e)pompa podciśnieniowa do zasysania płynu pęcherzykowego

f)pojemnik na płyn

Przygotowanie do zabiegu:

                a)znieczulenie nadoponowe

                b)środki uspokajające

                c)środki zwiotczające

Ma to na celu uspokojenie, zniesienie czucia w obrębie sromu i krocza oraz unieruchomienie zwierzęcia (zabieg wymaga precyzji).

Komórki jajowe (niedojrzałe) pobierane są z pęcherzyków jajnikowych przez odessanie za pomocą pompy, co wykonujemy pod kontrolą USG. Głowica USG jest przyłożona do ściany pochwy, a płyn pęcherzykowy z oocytami wędruje do pojemnika. Następnie komórki jajowe dojrzewają w laboratorium w ciągu 24 godzin, są zapładniane i hodowane przez kolejne 7 dni. Potem są mrożone.

5. Cel:     Metody zapłodnienia in vitro polegają na ułatwieniu pokonywania bariery jaka stanowi dla plemników  osłonka przejrzysta. Niektóre z metod pozwalaja na bezpośrednie  wprowadzenie wyselekcjonowanego plemnika do wnętrza cytoplazmy komórki jajowej lub pod osłonkę przejrzystą do przestrzeni podotoczkowej, ułatwiając dodatkowo proces fuzji gamet.

Metody:

1.       Częściowe nadtrawienie  osłonki przejrzystej na drodze enzymatycznej ( trypsyna, pronaza) lub usunięcie osłonki przejrzystejà nie jest ona konieczna do uzyskania zapłodnienia in vitro u bydła

2.       Przerwanie ciągłości lub nawiercenie otworu w oslonce przejrz. Poprzez rozpuszczenie jej roztworem o niskiej kwasowości. Otwór w osłonce ...