014.pdf

odiopatycznej naturze, ∏agodnym przebiegu

idobrym rokowaniu. Pacjenci tacy mogliby sta-

nowiç przeciwwag´ dla grupy nastolatków

zm∏odzieƒczà padaczkà mioklonicznà. Gdy

wi´c taki kilkunastoletni pacjent trafia do gabi-

netu neurologicznego, nie warto dzieliç si´

z nim obawami zwiàzanymi z niepomyÊlnym

rokowaniem, natomiast nale˝y rozwa˝yç, bio-

ràc pod uwag´ rzadkie wyst´powanie napa-

dów, czy konieczne jest w∏àczanie leczenia far-

makologicznego.

remisji niemal stuprocento-

wo mogli spodziewaç si´

pacjenci z padaczkà rolan-

dycznà, szans´ takà zdecy-

dowanie rzadziej natomiast

dawa∏ zespó∏ Westa czy

m∏odzieƒcza padaczka mio-

kloniczna. Z dobrym roko-

waniem wiàza∏y si´ te˝ na

ogó∏ napady nieÊwiadomo-

Êci.Jako czynniki przepowia-

dajàce mniejsze prawdopo-

dobieƒstwo remisji okreÊlono

zwolnienie czynnoÊci bio-

elektrycznej w zapisie EEG,

dodatni wywiad rodzinny,

wkierunku padaczki, wyst´-

powanie napadów mioklo-

nicznych, stan padaczkowy

i du˝à cz´stoÊç napadów na

poczàtku choroby. Na uzyska-

nieremisji nie mia∏o wp∏ywu

wyst´powanie drgawek goràcz-

kowych oraz liczba napadów

przed postawieniem rozpoz-

nania.

Po osiàgni´ciu 2-letnie-

go okresu beznapadowego

u 24% pacjentów dosz∏o do

nawrotu. Napady powraca∏y

Êrednio w 6 miesi´cy od

2-letniej remisji, na ogó∏

podczas odstawiania lecze-

nia lub po jego ca∏kowitym

odstawieniu. Takie ryzyko

by∏o niewielkie w przypad-

kach idiopatycznych pada-

czek cz´Êciowych, du˝e

natomiast u chorych z m∏o-

dzieƒczà padaczkà mioklo-

nicznà. Cz´Êç pacjentów,

np. dzieci chorujàce od

wieku niemowl´cego, które

trudniej osiàga∏y remisj´, jeÊli jà uzyska∏y, rza-

dziej spotyka∏ nawrót choroby. Okaza∏o si´

te˝, ˝e u dzieci, które osiàgn´∏y 2-letni okres

remisji i nigdy nie otrzymywa∏y leków przeciw-

padaczkowych, napady bardzo rzadko po-

wraca∏y. Tu tak˝e, etiologia objawowa, wy-

stàpienie stanu padaczkowego i ogniskowe

zwolnienie rejestrowane w zapisie EEG sprzy-

ja∏y powrotowi napadów.

WZLOTY I UPADKI

O ustàpieniu napa-

dów padaczkowych ma-

rzy ka˝dy pacjent i ka˝dy lekarz prowadzàcy

˝yczy sobie spe∏nienia tych marzeƒ. Ró˝no-

rodnoÊç morfologii napadów i bogactwo

zespo∏ów padaczek dzieci´cych mogà spra-

wiaç, ˝e w∏aÊnie u dzieci mo˝liwe jest

wyró˝nienie czynników wp∏ywajàcych na

rokowanie. W teorii rozpoznanie zespo∏u pa-

daczkowego powinno, niczym przewodnik,

prowadziç nas dalej po w∏aÊciwym szlaku

leczenia i post´powania. W praktyce tymcza-

sem zdarzyç si´ mo˝e tak, ˝e o w∏aÊciwym

rozpoznaniu zespo∏u dowiemy si´ dopiero po

jakimÊ czasie obserwacji przebiegu choroby.

Troch´ paradoksalnie to w∏aÊnie rokowanie

zadecyduje o w∏aÊciwej diagnozie, a nie

odwrotnie. Jakie czynniki determinujà remisj´

oraz powrót napadów w padaczkach wieku

dzieci´cego, analizujà autorzy kolejnego arty-

ku∏u i przedstawiajà wyniki dotyczàce impo-

nujàco licznej grupy 613 dzieci z noworoz-

poznanà padaczkà [Epilepsia 2001; 42 (12):

1553-1562]. Po∏ow´ grupy stanowili ch∏opcy,

Êredni wiek zachorowania wynosi∏ 5 lat, a naj-

krótszy okres prowadzonej obserwacji – 2 lata.

Dwuletni okres remisji wystàpi∏ u trzech

czwartych ca∏ej grupy. Nie b´dzie zaskaku-

jàcà informacja, ˝e remisja najcz´Êciej wy-

st´powa∏a w przypadkach zespo∏ów idio-

patycznych, zarówno cz´Êciowych, jak

i uogólnionych, a najrzadziej w padaczkach

objawowych i uogólnionych kryptogennych.

Remisja cz´Êciej dotyczy∏a dzieci, których

padaczka zacz´∏a si´ mi´dzy 5. a 9. rokiem

˝ycia. Najrzadziej na 2-letni okres bez napa-

dów mog∏y liczyç dzieci, które zacz´∏y choro-

waç w pierwszym roku ˝ycia. Osiàgni´cia

Epi zody towarzyskie

Po dwóch latach two-

rzenia dla „Gazety o Pa-

daczce” doczekaliÊmy

si´ wreszcie korespon-

dencji przes∏anej do na-

szej rubryki poÊwi´conej ˝yciu towarzyskiemu

i rozrywkowemu. Dr RYSZARD KRAWIEC,

specjalista neurologii i radiologii z Mi´dzyrze-

cza ofiarowa∏ nam swój utwór wierszem,

poÊwi´cony lekom skàdinàd znanej nam firmy.

Oto ten wiersz:

Konkurs Jubileuszowy

Jedzà, pijà, troch´ palà,

Grupa do dyskusji skora:

Wszyscy DEPAKIN¢ chwalà,

Na GABITRIL przyjdzie pora!

1. Najcz´stsza przyczyna indukcji napadów padaczkowych

przez leki to:

zbyt wysokie dawki leku

zbyt niskie dawki leku

W zwiàzku z jubileuszem Depakiny

proponujemy Paƒstwu wspólnà zabaw´.

W trzech kolejnych numerach „Gazety

o padaczce” drukowaç b´dziemy kupony

konkursowe z pytaniami dotyczàcymi

Depakiny.

Dla tych z Paƒstwa, którzy zbiorà ko-

lejne kupony i po zaznaczeniu w∏aÊciwych

odpowiedzi przeÊlà je na adres Sanofi-

-Synthelabo, przygotowaliÊmy atrakcyjne

jubileuszowe niespodzianki.

Odpowiedzi na pytania nale˝y szukaç

wewnàtrz wydania „Gazety o padaczce”.

SANOFI siad∏ u koƒca sto∏a,

SYNTHELABO do spó∏ki zaprasza.

MYOLASTAN podaç! – wo∏a.

Same hity! Dobra nasza!

niew∏aÊciwy wybór leku

politerapia

2. Niew∏aÊciwie zastosowane leki przeciwpadaczkowe: kar-

bamazepina, fenytoina lub wigabatryna mogà u niektórych

pacjentów wywo∏aç napady:

nieÊwiadomoÊci

Gdy Twardowska ma depresj´,

A Twardowski smutnà min´,

Proszà Mefistofelesa:

Daj nam czarcie BIOXETIN¢!

cz´Êciowe z∏o˝one

miokloniczne i atoniczne

nieÊwiadomoÊci, miokloniczne i atoniczne

3. Kwas walproinowy jest zalecany w przypadkach, w któ-

rych ustalenie rodzaju zespo∏u padaczkowego nie jest

mo˝liwe gdy˝:

Diabe∏ dreszcze ma na skórze,

Dr˝y jak listek, jest mu s∏abo,

Bo w niebie, a nie na ¸ysej Górze

Sà leki Sanofi-Synthelabo!

nie stwarza ryzyka zaostrzeƒ, a ma szeroki zakres dzia∏ania

jest induktorem napadów padaczkowych, a ma szeroki

zakres dzia∏ania

ma form´ o przed∏u˝onym dzia∏aniu

lek mo˝na podawaç raz dziennie

Kupon Konkursowy nr 2

Wydawca: Sanofi-Synthelabo Sp. z o.o.

Redakcja: Redaguje zespó∏

Adres redakcji: Gazeta o padaczce, Sanofi-Synthelabo Sp. z o.o.

ul. Domaniewska 41, 02-672 W-wa, tel. (0-22) 606 03 80, fax (0-22) 606 03 94

www.padaczka.net

www.padaczka.net

GAZETA

o padaczce

ISSN 1509 - 4782

Rozwiàzywanie problemów w codziennej praktyce

Nr 14

marzec / kwiecieƒ 2002

Szanowni Paƒstwo!

Ju˝ po raz trzeci mamy przyjemnoÊç z∏o˝yç Wam, wszystkim

naszym czytelnikom, najlepsze ˝yczenia z okazji zbli˝ajàcych

si´ Âwiàt Wielkiej Nocy. Mamy nadziej´, ˝e to Âwi´to Zmar-

twychwstania i budzenia si´ wiosnà nowego ˝ycia pozwoli i Paƒ-

stwu odnaleêç w sobie nadziej´ i si∏y do dalszej pracy. Nadziej´,

˝e kiedyÊ b´dzie lepiej, ˝e zaniedbywane rodziny nacieszà si´

wreszcie naszym towarzystwem, ˝e codzienne troski nie b´dà

przes∏aniaç radoÊci, które przynosi uprawianie zawodu leka-

rza. A póki co odpocznijmy wszyscy przy obficie zastawionym

Êniadaniowym stole, pójdêmy na wiosenny spacer i poÊwi´çmy

chwil´ na planowanie zbli˝ajàcych si´ wakacji.

˚yczymy wszystkim Paƒstwu wszelkiej pomyÊlnoÊci.

Redakcja

ANDRZEJ KOZIK

nie jest znana. Choç trudno zgodziç si´

z ocenà Elgera, który uwa˝a, ˝e zjawisko to

dotyczy 10-30% chorych, przypadki takie

obserwuj´ doÊç cz´sto. Gdy pozostajà nie-

rozpoznane, sà przyczynà powstania zjawi-

ska „b∏´dnego ko∏a": pogorszenie po leku

– zwi´kszenie jego dawki – dalsze pogorsze-

nie – dodanie kolejnego leku itd.

Przyczyny indukcji napadów przez leki

przeciwpadaczkowe mogà byç dwojakie:

1. Niemo˝liwe do przewidzenia encefa-

lopatie polekowe czy reakcje paradoksalne,

polegajàce na tym, ˝e dobrze dobrany do

rodzaju napadów i padaczki lek zwi´ksza

cz´stotliwoÊç napadów. Obserwowano np.

niemo˝liwe do przewidzenia zwi´kszenie

cz´stotliwoÊci napadów cz´Êciowych po

zastosowaniu karbamazepiny czy wigaba-

tryny, a tak˝e napadów nieÊwiadomoÊci po

zastosowaniu kwasu walproinowego czy

etosuksymidu. Reakcje paradoksalne zda-

rzajà si´ jednak rzadko i nie one decydujà

o randze problemu. Warto pami´taç, ˝e re-

akcje te wyst´pujà krótko (zwykle w ciàgu

1-2 tygodni) po wprowadzeniu leku.

2. Najcz´stszà grup´ przyczyn indukcji

napadów sà b∏´dy lekarskie polegajàce na

niew∏aÊciwym wyborze leku.

Pogorszenia wynikajàce z b∏´dnego dobra-

nia leku dotyczà g∏ównie chorych z padaczka-

mi uogólnionymi, zarówno idiopatycznymi, jak

i kryptogennymi i objawowymi. Wyjàtek stano-

wi tu etosuksymid (ESM), który mo˝e nasilaç

napady cz´Êciowe.

U chorych z padaczkami uogólnionymi

karbamazepina (CBZ) mo˝e wywo∏ywaç lub

nasilaç wyst´powanie zarówno typowych, jak

i atypowych napadów nieÊwiadomoÊci. Napa-

dy absence mogà tak˝e wywo∏ywaç: fenyto-

ina (PHT), wigabatryna (VGB), fenobarbital

(PB) i gabapentyna (GBP). CBZ i PHT mogà

tak˝e wywo∏ywaç napady atoniczne i mio-

kloniczne. CBZ bywa powodem wystàpienia

uniemowlàt napadów zgi´ciowych, zaÊ

u dzieci starszych (tutaj tak˝e PB) – padaczki

ciàg∏ych wy∏adowaƒ zespo∏ów iglicy-fali we

Ênie wolnofalowym (zwanej niekiedy bioelek-

trycznym stanem padaczkowym). Zestawie-

nie leków wywo∏ujàcych napady wskutek

niew∏aÊciwego wyboru leku przedstawiono

w Tabeli.

Podstawowym êród∏em pope∏nianych

b∏´dów terapeutycznych jest brak zwy-

czaju dok∏adnego diagnozowania rodzaju

padaczki i zespo∏u padaczkowego, czyli

b∏àd diagnostyczny. Do najcz´stszych po-

my∏ek diagnostycznych nale˝y rozpoznawa-

nie padaczek z napadami nieÊwiadomoÊci

jako ogniskowych oraz brak dostatecznej umie-

j´tnoÊci rozpoznawania padaczki mioklonicz-

nej m∏odzieƒczej i padaczki napadów tonicz-

no-klonicznych okresu budzenia. Rocznie

trafia do mnie kilkunastu chorych z nierozpo-

znanà, cz´sto êle leczonà padaczkà mioklo-

nicznà m∏odzieƒczà. Efektem jest nie tylko

brak kontroli napadów, ale wr´cz stymulowa-

nie ich wyst´powania niew∏aÊciwym lecze-

niem. Przypadki takie nale˝y traktowaç jako

b∏àd w sztuce lekarskiej. Innym powodem

indukowania napadów mo˝e byç przedawko-

wanie leków. Przypadki takie opisano u cho-

rych z toksycznymi st´˝eniami PHT i CBZ.

Patomechanizm zwi´kszenia cz´stoÊci

napadów wskutek stosowania niektórych le-

ków przeciwpadaczkowych pozostaje niejas-

ny. Niedostatek wiedzy na ten temat jest zro-

zumia∏y, gdy˝ prowadzenie na ludziach badaƒ

eksperymentalnych majàcych w swych za∏o-

˝eniach indukowanie napadów by∏oby skraj-

nie nieetyczne. W tej sytuacji zdani jesteÊmy

na mniej lub bardziej przypadkowe obserwa-

cje kliniczne.

G∏ównymi czynnikami predysponujàcy-

mi do wystàpienia napadów indukowanych

sà: m∏ody wiek chorych, napady polimor-

ficzne, politerapia, niedorozwój umys∏owy.

U chorych, u których wyst´pujà wszystkie

te czynniki, mo˝liwe jest na przyk∏ad wystà-

pienie rzekomego, jatrogennego zespo∏u

Lennoxa-Gastaut.

G∏ównymi czynnikami pozwalajàcymi na

unikni´cie indukcji napadów sà znajomoÊç

diagnostyki ró˝nicowej padaczek i ich zespo-

∏ów oraz umiej´tnoÊç prowadzenia procesu

terapeutycznego. W przypadkach, w których

ustalenie rodzaju zespo∏u padaczkowego nie

jest mo˝liwe, Dulac proponuje stosowanie

jako leku z wyboru kwasu walproinowego,

który nie indukuje napadów padaczkowych,

ama szeroki zakres dzia∏ania. W niektórych

NAPADY PADACZKOWE INDUKOWANE LEKAMI

PRZECIWPADACZKOWYMI

Okresy pogorszeƒ nie sà niczym niezwy-

k∏ym u cz´Êci chorych na padaczk´. Gdy

wystàpià, lekarze zwykle rozwa˝ajà takie

przyczyny, jak: naturalny przebieg choroby,

nieregularne przyjmowanie przez chorego

leków (ang. noncompliance ), wp∏yw infekcji

czy niedoboru snu. Tymczasem w cz´Êci przy-

padków za pogorszenie przebiegu choroby

odpowiedzialne mogà byç leki przeciwpada-

czkowe.

Cz´stoÊç wyst´powania napadów indu-

kowanych lekami przeciwpadaczkowymi (LPP)

W tym

numerze:

Napady padaczkowe

indukowane lekami

Zapomniany Êwi´ty

Kolejne zespo∏y

padaczkowe

spoza klasyfikacji

Konkurs!

Tabela. Napady wynikajàce z niew∏aÊciwego wyboru leku

Zagadka z epi kryzà

Rodzaj napadów

Lek wywo∏ujàcy napady

CBZ

PHT

Do izby przyj´ç zg∏osi-

li si´ m∏odzi rodzice z pó∏-

torarocznà córeczkà i re-

lacjonowali, co dzia∏o si´

dwie godziny wczeÊniej.

Ma∏a le˝a∏a spokojnie w ∏ó˝eczku i nie zdradza-

∏a ˝adnych oznak choroby. Kiedy mama próbo-

wa∏a zmieniç jej pieluszk´, dziecko nagle wy-

pr´˝y∏o si´, przez moment jakby nie mog∏o

oddychaç, po czym nastàpi∏y drgawki ca∏ego

cia∏a. Przera˝eni rodzice zupe∏nie nie wiedzieli,

co majà zrobiç. Na szcz´Êcie ca∏e zdarzenie

zakoƒczy∏o si´ równie nagle, jak si´ zacz´∏o,

trwa∏o nieca∏à minut´. Potem dziecko wydawa∏o

si´ apatyczne i rozpalone. Po zmierzeniu tem-

peratury okaza∏o si´, ˝e wynosi ona 38,4°C.

Rodzice podali dziecku czopek z paracetamolu.

W izbie przyj´ç dziewczynka by∏o w dobrym sta-

nie ogólnym, temperatura cia∏a by∏a prawid∏owa,

w badaniu pediatrycznym i neurologicznym nie

stwierdzono wyraênych odchyleƒ od stanu pra-

wid∏owego. Matka pacjentki powiedzia∏a, ˝e kil-

kakrotnie ju˝ u ma∏ej wystàpi∏o zaka˝enie dróg

moczowych, wi´c i tym razem goràczka mog∏a

byç z tym zwiàzana. Poza tym dziewczynka

dotàd nie chorowa∏a i rozwija∏a si´ prawid∏owo.

Rodzice nie zetkn´li si´ wczeÊniej z problemem

drgawek i nie przypominali sobie, aby w ich

rodzinach ktoÊ cierpia∏ na padaczk´.

1/ Jakie wst´pne rozpoznanie postawimy

w tym przypadku?

2/ Czy mo˝na mówiç o ryzyku wystàpienia

padaczki u opisanego dziecka?

NieÊwiadomoÊci

VGB

GBP

Cz´Êciowe z∏o˝one

ESM

CBZ

Miokloniczne i atoniczne

VGB

PHT

przypadkach (encefalopatie polekowe, reak-

cje paradoksalne) indukcji napadów uniknàç

nie mo˝na. Zadaniem lekarza jest jednak ich

szybkie rozpoznanie i wdro˝enie odpowied-

niego post´powania. Rycina przedstawia

opracowany przez autora niniejszego opraco-

wania algorytm post´powania w przypadku

podejrzenia napadów indukowanych lekami

przeciwpadaczkowymi.

Rycina. Algorytm post´powania przy podejrzeniu napadów indukowanych lekami

Podejrzenie napadów indukowanych LPP

Rewizja klasyfikacji typu napadów

i padaczki

Czy stosowany lek jest w∏aÊciwy?

Tak

Nie

Oznaczenie st´˝enia leku

Indukcja napadów wskutek

z∏ego wyboru leku?

Odwróç gazet´!

W zakresie

terapeutycznym

Toksyczne

Zmiana leczenia

Analiza EEG i obja-

wów klinicznych

Napady wskutek

zatrucia?

Encefalopatia

polekowa?

Zmniejszenie dawki

LPP

Tak

Nie

Podejrzenie reakcji

paradoksalnej

Bezwzgl´dne

odstawienie leku

Próba odstawienia

leku

Wybrane piÊmiennictwo:

12. S ALKE -K ELLERMANN A., B AIER H., R AMBECK B. I WSP .

Lancet 1993; 342: 185.

13. S HIELDS W.D., S ASLOW E. Neurology 1983; 33: 1487-1489.

14. S NEAD O.C., H ORSEY L.C. N Engl J Med 1985; 313: 916

-921.

15. S O E.L., R UGGLES K.H., C ASCINO G.D. I WSP . Ann Neurol

1994; 35: 743-746.

16. T ALWAR D., A RORA M.S., S HER P.K. Epilepsia 1994; 35:

1154-1159.

17. T ASSINARI C.A., D RAVET C H ., R OGER J. I WSP . Epilepsia

1972; 13: 421-435.

18. T ODOROV AB., L ENN N.J., G ABOR A.J. Arch Neurol 1978;

35: 389-391.

19. W EAVER D.F., C AMFIELD P., F ROSER A. Neurology 1988;

38: 755-759.

1. B AUER J. Acta Neurol Scand 1996; 94: 367-377.

2. B RODIE M.J., J OHNSON F.N. Rev Contemp Pharmacother

1997; 8: 87-122.

3. D HUNA A., P ASCUAL -L EONE A., T AWLAR D. Epilepsia 1991;

32: 275-278.

4. E LGER C H .: Aggravation of focal epilepsies. 22 nd Interna-

tional Epilepsy Congress, Dublin, Sanofi Satellite Sympo-

sium, 1997 (Abstract).

5. G RANT S.M., H EEL R.C. Drugs 1991; 41: 889-926.

6. G UERRINI R.: Aggravation of epilepsy in children. 22 nd

International Epilepsy Congress, Dublin, Sanofi Satellite

Symposium, 1997 (Abstract).

7. K OZIK A. Epileptologia 1998; 1: 51-60.

8. L EVY L.L., F ENICHEL G.M.. Neurology 1965; 15: 716-722.

9. L ORTIE A., C HIRON C., M UMFORD J., D ULAC O. Neurology

1993; supl. 5: S24-S27.

10. M EISTRUP -L ARSEN K.I., H ERMANN S., P ERMIT H. Acta

Neurol Scand 1979; 60: 500-555.

11. R OGERS D., B IRD J., E ARNES P. Seizure 1993; 2: 155-156.

Dr n. med. Andrzej Kozik. Pracuje w Oddziale

Neurologii Dzieci´cej, Centrum Medycyny Ratun-

kowej DolnoÊlàskiego Szpitala Specjalistycznego

im. T. Marciniaka we Wroc∏awiu. Autor licznych

prac z zakresu epileptologii.

Epi tafia

Epi centrum wiadomoÊci

Wielkim lekarzom i wielkim chorym przesz∏oÊci

Padaczki dzieci´ce przyciàgajà uwag´ epi-

leptologów, choçby z racji cz´stoÊci wyst´po-

wania w tej grupie wiekowej. Chcàc wyraziç

sympati´ dla ma∏ych pacjentów i ich lekarzy,

postanowiliÊmy nasz przeglàd prasy poÊwi´ciç

tej problematyce.

Uwszystkich pierwszy spontaniczny napad

wystàpi∏ mi´dzy 11 a 17 rokiem ˝ycia, a czas

trwania choroby do momentu wzi´cia udzia∏u

w badaniu nie by∏ krótszy ni˝ 3 lata. U 11

pacjentów pierwszy napad by∏ jedynym i ˝aden

chory nie mia∏ wi´cej ni˝ 3 napady od poczàt-

ku choroby. Cz´stotliwoÊç napadów by∏a wi´c

bardzo ma∏a. Napady mia∏y symptomatologi´

cz´Êciowych, najcz´Êciej czuciowo-ruchowych

lub zwrotnych, o czasie trwania 1-3 minut.

Ponad po∏owa pacjentów (57%) mia∏a tak˝e

napady wtórnie uogólnione. Nieco cz´Êciej

wyst´powa∏y w ciàgu dnia i cz´sto towarzyszy∏

im ponapadowy sen. U wszystkich pacjentów

stwierdzano nieobcià˝ony wywiad oko∏opo-

rodowy, normalnie przebiegajàcy rozwój oraz

prawid∏owy wynik badania neurologicznego

i badaƒ neuroobrazowych. Trzy osoby

mia∏y drgawki goràczkowe w dzieciƒstwie,

aw13 przypadkach ujawniono wyst´powanie

padaczki w rodzinie, co pasowa∏o do charak-

terystyki zespo∏ów idiopatycznych. Wynik

obserwacji wskazywa∏ na powtarzalnoÊç

w ca∏ej grupie dwóch wzorów zapisu EEG.

Napadom czuciowo-ruchowym na ogó∏ towa-

rzyszy∏y zmiany ogniskowe w postaci fal theta

w okolicy centralno-ciemieniowej. Napady

zwrotne zwykle ∏àczy∏y si´ z wyst´powaniem

ogniskowych iglic lub fal ostrych w tylnych

odprowadzeniach. U znacznej cz´Êci pacjen-

tów zapisy EEG wykonane w czuwaniu by∏y

prawid∏owe, dopiero sen powodowa∏ wyst´po-

wanie zmian napadowych.

Tak wyglàda krótka charakterystyka 37-

osobowej grupy chorych z rozpoczynajàcà si´

w wieku m∏odzieƒczym padaczkà cz´Êciowà

Âwi´ty Cyriak

Wielu Êwi´tych uzdra-

wia∏o chorych na padaczk´,

zazwyczaj wyp´dzajàc z nich

z∏ego ducha. Jednym ze

Êwi´tych egzorcystów jest

Êwi´ty Cyriak m´czennik,

którego Êwi´to obchodzimy

„Nie wyjd´, dopóki dziekan Cyriak nie przyb´-

dzie”. Âwi´ty przyby∏ zatem, wyp´dzi∏ z∏ego

ducha z cia∏a chorej, uzdrowi∏ jà, a nast´pnie

ochrzci∏. Zyska∏ sobie tym ∏ask´ cesarza i jego

˝ony oraz wielkà s∏aw´. S∏awa uzdrowiciela

dotar∏a nawet do cesarza Persji, który poprosi∏

Cyriaka, by przyby∏ i uzdrowi∏ i jego córk´,

tak˝e op´tanà przez sza-

tana. Âwi´ty pop∏ynà∏ do

Babilonu i wyp´dzi∏ z∏ego

ducha z cia∏a ksi´˝niczki,

– jak podaje Z∏ota le-

genda , by∏ to z resztà

ten sam szatan, który

raz wyp´dzony przez

Cyriaka z cia∏a Arthemii

zaw´drowa∏ a˝ do Persji,

a mia∏ jakoweÊ szczegól-

ne upodobanie do ksi´˝-

niczek. Niestety, wkrótce

po powrocie Êw. Cyriaka

do Rzymu zmar∏ cesarz

Dioklecjan, wiele mu za-

wdzi´czajàcy. Nast´pca

Dioklecjana, jak to cz´sto

si´ zdarza, skaza∏ cudo-

twórc´ na Êmierç w tortu-

rach, bardzo skrupulatnie

opisanych przez hagio-

grafa.

Pewnie niewiele osób

pami´ta∏oby o Êw. Cyria-

ku, gdyby nie przedsta-

wiajàcy go wspania∏y

obraz ze skrzyd∏a O∏tarza

Hellera, dzie∏a wielkiego

niemieckiego malarza

Matthiasa Grüenewalda

(1480-1528).

Na obrazie pot´˝nie

zbudowany Êwi´ty w orna-

cie trzyma w lewej r´ce

ksi´g´ z formu∏à egzorcy-

zmu: „Auctoritate Domini

Nostri, Jesu Christi, exor-

ceo te per ista tria nomi-

na” („Pot´gà Pana Nasze-

go, Jezusa Chrystusa,

przep´dzam ci´ przez te

trzy imiona”). Kl´czàca

uego stóp dziewczynka

ma owini´tà wokó∏ szyi

stu∏´, a Êwi´ty naciska

palcem jej podbródek.

Nie wiemy, czy jest to

Arthemia, czy anonimo-

wa perska ksi´˝niczka.

Prawdopodobnie chora

jest przedstawiona w trak-

cie napadu, wskazuje na

to dystoniczne ustawienie d∏oni, uniesione

w gór´ ga∏ki oczne, bladoÊç twarzy, odgi´ta

ku ty∏owi g∏owa. Jednak tak samo odgi´tà

g∏ow´ ma wiele cierpiàcych postaci malowa-

nych przez Grünewalda, m.in. Maria z jego

najwi´kszego dzie∏a, o∏tarza z Isenheim.

Czy zatem jest to typowy dla tego artysty spo-

sób przedstawiania osób w sytuacjach kraƒ-

cowych, czy te˝ Grünewald zaobserwowa∏

kiedyÊ przebieg napadu padaczkowego i u∏o-

˝enie cia∏a chorego przetworzy∏ w swoim

malarstwie w uniwersalnà figur´ cierpienia?

Pewnie nigdy si´ tego nie dowiemy.

NA SKRZYD¸ACH

M¸ODOÂCI

Tylko dwa zespo∏y

padaczkowe akceptuje

Mi´dzynarodowa Liga Przeciwpadaczkowa

jako reprezentujàce w klasyfikacji idiopatyczne

padaczki cz´Êciowe: mowa o ∏agodnej padacz-

ce z iglicami w okolicy centralno-skroniowej

oraz ∏agodnej padaczce dzieci´cej z wy∏ado-

waniami w okolicy potylicznej. Oba te zespo∏y

o dobrym rokowaniu dotyczà wieku dzieci´ce-

go. O istnieniu natomiast padaczek o ∏agodnym

przebiegu wÊród m∏odzie˝y, wielu neurologów

mo˝e wypowiedzieç si´ z powàtpiewaniem.

Pierwszy w ˝yciu nie prowokowany napad

u nastolatka, niektórzy epileptolodzy sk∏onni

b´dà traktowaç raczej jako poczàtek padaczki

kryptogennej, ani˝eli idiopatycznej i myÊleç

oniepomyÊlnym rokowaniu. JeÊli prawdà jest,

˝e wyjàtek potwierdza regu∏´, to zajmujàcy si´

padaczkà w∏oscy neurolodzy znaleêli ich nie-

ma∏o. Z nieukrywanym zadowoleniem konsta-

tujà oni, ˝e ∏agodne idiopatyczne padaczki

cz´Êciowe wieku m∏odzieƒczego naprawd´ ist-

niejà [Epilepsia, 42(12): 1549-1552, 2001].

Na dowód tego prezentujà grup´ 37 m∏odych

pacjentów (22 ch∏opców i 15 dziewczàt) obser-

wowanych w pi´ciu w∏oskich oÊrodkach.

Matthias Grınewald Âw. Cyriak, skrzyd∏o o∏tarza Hellera. Frankfurt n. Menem

Kiedy klasyczny lek – bloker kana∏u sodowego zawodzi,

mo˝e warto dodaç lek o zupe∏nie innym mechanizmie dzia∏ania.

12 stycznia. Jedynym w∏aÊciwie êród∏em infor-

macji o jego ˝yciu jest trzynastowieczna

„Z∏ota legenda" Jakuba de Voragine, Êrednio-

wieczna skarbnica wiedzy hagiograficznej.

Âwi´ty Cyriak by∏ duchownym uwi´zionym

w czasach przeÊladowaƒ chrzeÊcijan. Kiedy

mia∏ zostaç skazany, pojawi∏o si´ nad nim

cudowne Êwiat∏o, które sprawi∏o, ˝e nawrócili

si´ nawet jego s´dziowie. S∏awa Cyriaka

musia∏a byç wielka, skoro, jak podaje

„Z∏ota legenda", sam szatan który op´ta∏ cia∏o

Arthemii, córki cesarza Dioklecjana i wywo∏y-

wa∏ u niej ataki, mia∏ przemówiç przez nià:

Gabitril jest wybiórczym inhibitorem wychwytu GABA,

dzia∏a zatem w inny sposób ni˝ blokery kana∏u sodowego.

Badania udowodni∏y wysokà skutecznoÊç Gabitrilu w terapii dodanej.

Nast´pnym razem, gdy pacjent potrzebuje terapii dodanej,

warto dodaç coÊ rzeczywiÊcie innego.

Jest wiele leków przeciwpadaczkowych…

…jeden selektywny inhibitor wychwytu GABA

Sk∏ad: Tabletki powlekane zawierajà substancj´ czynnà: odpowiednio 5 mg, 10 mg lub 15 mg tiagabiny (w postaci chlorowodorku). Wskazania: Leczenie skojarzone z innymi leka-

mi przeciwpadaczkowymi napadów cz´Êciowych lub cz´Êciowych wtórnie uogólnionych, które nie poddawa∏y si´ leczeniu po zastosowaniu innych leków przeciwpadaczkowych.

Przeciwwskazania: Nie stosowaç w nadwra˝liwoÊci na tiagabin´, ci´˝kiej niewydolnoÊci wàtroby, w napadach uogólnionych, szczególnie w padaczce idiopatycznej z napadami typu

absence, w zespo∏ach specyficznych np. Lennoxa-Gastauta, u dzieci do lat 12. Ârodki ostro˝noÊci: Przy odstawianiu leku zalecane jest stopniowe zmniejszanie dawki w ciàgu

2-3 tygodni. Ostro˝noÊç nakazuje nie stosowaç tiagabiny w okresie cià˝y i karmienia piersià. Tiagabina mo˝e wp∏ynàç na zdolnoÊç prowadzenia pojazdów i obs∏ugiwania urzàdzeƒ

mechanicznych. Interakcje: Fenytoina, karbamazepina, fenobarbital i prymidon, indukujàc enzymy wàtrobowe, przyspieszajà metabolizm tiagabiny. Dawkowanie: Podawaç doust-

nie, razem z posi∏kami, trzy razy dziennie. Zazwyczaj dawka poczàtkowa wynosi 7,5-15 mg/dob´, zwi´kszana co tydzieƒ o 5-15 mg/dob´. Dawka podtrzymujàca wynosi zwykle

30-50 mg/dob´ u chorych przyjmujàcych leki indukujàce enzymy wàtrobowe. Dawki do 70 mg/dob´ sà dobrze tolerowane. U chorych nie przyjmujàcych leków indukujàcych enzymy

wàtrobowe dawk´ podtrzymujàcà nale˝y wst´pnie zmniejszyç do 15-30 mg/dob´. W przypadku upoÊledzenia czynnoÊci wàtroby, dawk´ nale˝y zmniejszyç. Przedawkowanie:

Zaleca si´ leczenie objawowe. Dzia∏ania niepo˝àdane: Sà ∏agodne lub umiarkowanie nasilone. Wi´kszoÊç dzia∏aƒ niepo˝àdanych pojawia si´ w okresie leczenia poczàtkowego

izwykle przemija. Najcz´Êciej obserwowanymi dzia∏aniami niepo˝àdanymi sà: zawroty g∏owy, uczucie zm´czenia i nadmierna sennoÊç. Rzadziej wyst´pujà: niepokój, dr˝enia,

zaburzenia koncentracji, biegunka, obni˝enie nastroju i labilnoÊç emocjonalna oraz wybroczyny. Opakowanie: 1 opakowanie zawiera 100 tabletek po 5 mg, 10 mg lub 15 mg

tiagabiny. Tabletki preparatu Gabitril sà podzielne. Informacji udziela: Sanofi~Synthelabo Sp. z o.o.; ul. Domaniewska 41, 02-672 Warszawa; tel. (022) 606 03 80, fax (022) 606 03 94.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: