· punkt izoelektrycznypH roztworu, w którym związki będące jednocześnie kwasami i zasadami (np. aminokwasy) w jednakowym stopniu ulegają dysocjacji kwasowej (odłączają proton) co i zasadowej (przyłączają proton); tworzy się wówczas elektrycznie obojętny jon obojnaczy (-COO- i -NH3+)
· podstawienie elektrofilowetyp reakcji chemicznej ( SE ) , kiedy czynnik "atakujący" ma duże powinowactwo do elektronów i w "atakowanej" cząsteczce szuka miejsc z ładunkiem ujemnym (np. nitrowanie, gdzie czynnikiem aktywnym jest dodatni jon nitroniowy NO2+)
· podstawienie nukleofilowetyp reakcji chemicznej ( SN ), kiedy czynnik "atakujący" ma charakter anionu i w "atakowanej" cząsteczce szuka miejsc z ładunkiem dodatnim (np. zasadowa hydroliza t-butylu (CH3)3C(+)–Br(-) gdzie czynnikiem aktywnym jest grupa –OH o ładunku ujemnym)
· kofeinaalkaloid występujący w ziarnach kawy (~1%) lub liściach herbaty (~3%), pobudza centralny układ nerwowy. Filiżanka mocnej kawy lub herbaty zawiera od 100 do 300 mg kofeiny (teiny)
· cytrynowy kwasorganiczny kwas trójkarboksylowy, m.in. stosowany w przemyśle spożywczym i w farmacji, jako zakwaszacz do tabletek musujących w celu wytworzenia CO2 (saturacji) w reakcji z kwaśnym węglanem sodu
· laktamypierścieniowe związki utworzone przez cyklizację (poprzez odciągnięcie cząsteczki wody) lub aminokwasów. W kwasach i zasadach łatwo hydrolizują odtwarzając wyjściowy aminokwas.
· laktonywewnętrzne, pierścieniowe estry g lub d hydroksykwasów. Powstają łatwo podczas ogrzewania odpowiedniego hydroksykwasu, równie łatwo hydrolizują w wodzie, bardzo łatwo w zasadowych roztworach.
Typ izomerii
Grupa
Uwagi
strukturalna
metameria
związki o różnym charakterze chemicznym, należące do różnych grup (np. alkohol CH3CH2OH i eter CH3OCH3); także związki nienasycone o różnym położeniu wiązań nienasyconych (np. penten-1 i penten-2)
łańcuchowa
izomery różnią się kształtem łańcucha, np. n -pentan i izo -pentan
podstawienia (położenia)
izomery różniące się miejscem podstawienia atomu innego niż węgiel lub innej grupy funkcyjnej
tautomeria
zjawisko izomerii, polegające na istnieniu w równowadze dwóch form danego związku, powstających przez przemieszczenie się pojedynczego atomu w obrębie cząsteczki; np. keton–enol R1-CH2-CO-R2 «R1-CH=C(OH)-R2
przestrzenna
geometryczna (cis-trans )
występuje w przypadku związków nienasyconych, etylenowych, gdy po przeciwnych stronach wiązania ma minimum dwa różne podstawniki; występuje również w związkach pierścieniowych, wówczas podstawniki mogą być po tej samej lub po różnych stronach płaszczyzny pierścienia.
syn -anti
analogicznie jak cis -trans , tylko w odniesieniu do podwójnego wiązania C=N– lub –N=N–
optyczna
ilość izomerów ogólnie 2n, gdzie n - ilość atomów węgla asymetrycznych w cząsteczce. Możliwe formy mezo. Lustrzane odbicia to enancjomery, pozostałe to diastereoizomery
· mezomeriazjawisko istnienia danego związku (cząsteczki) w wielu nietrwałych, zmieniających się, przechodzących jedna w drugą strukturach elektronowych (postaciach mezomerycznych). Istnienie mezomerii zapisujemy kilkoma wzorami strukturalnymi łączonymi podwójną strzałką (tzw. formy graniczne):
· przegrupowaniereakcja chemiczna w wyniku której zmienia się budowa cząsteczki (inny wzór strukturalny) nie ulega natomiast zmianie jej skład pierwiastkowy (identyczny wzór sumaryczny), np. przegrupowanie pinakolinowe:
· diastereoizomeriazjawisko występowania danego związku w odmianach izomerycznych o różnej skręcalności optycznej, nie będących jednak swymi odbiciami lustrzanymi (enancjomerami). Występuje wśród związków o dwóch i więcej centrach asymetrii (węglach asymetrycznych).
· enancjomerydwie odmiany cząsteczek tej samej substancji, będące w budowie przestrzennej swoimi lustrzanymi odbiciami. Izomery optyczne skręcające płaszczyznę światła spolaryzowanego w identyczny sposób ale w przeciwnych kierunkach
· enolizacjaprzejście formy ketonowej ketonu, lub częściej dwuketonu lub ketonokwasów, w formę enolową - nienasyconego alkoholu
· mutarotacjazjawisko zmiany w czasie skręcalności roztworów np. glukozy’
· inwersja sacharozyhydroliza sacharozy, w wyniku której powstają równomolowe ilości glukozy i fruktozy, tzw. cukier inwertowany. Ponieważ skręcalność właściwa sacharozy wynosi +66,5°, zaś po hydrolizie otrzymujemy fruktozę, która o wiele silniej skręca w lewo płaszczyznę polaryzacji (-133,5°) niż otrzymana równocześnie glukoza w prawo (+ 52,3°), cały roztwór po hydrolizie ma przeciwny (inwersja ) znak skręcalności niż wyjściowy roztwór sacharozy. Zobacz też mutarotacja
KWASY KARBOKSYLOWE
kwas mrówkowy
kwas metanowy
H–COOH - kwas i aldehyd jednocześnie!
kwas octowy
kwas etanowy
CH3COOH
kwas propionowy
kwas propanowy
C2H5COOH
kwas masłowy
kwas butanowy
C3H7COOH
kwas walerianowy
kwas pentanowy
C5H11COOH
kwas laurynowy
kwas dodekanowy
C11H23COOH
kwas mirystynowy
kwas tetradekanowy
C13H27COOH
kwas palmitynowy
kwas heksadekanowy
C15H31COOH
kwas stearynowy
kwas oktadekanowy
C17H35COOH
kwas oleinowy
kwas cis-9-oktadecenowy
C17H33COOH
kwas linolowy
kwas cis, cis-9,12-oktadekadienowy
C17H31COOH
kwas linolenowy
kwas cis, cis, cis-9,12,15-oktadekatrienowy
C17H29COOH
kwas benzoesowy
kwas fenylokarboksylowy
kwas fenylooctowy
kwas fenylometanowy
kwas ftalowy
kwas o-benzenodikarboksylowy
kwas izoftalowy
kwas m-benzenodikarboksylowy
kwas salicylowy
kwas o-hydroksybenzoesowy
kwas antranilowy
kwas o-aminobenzoesowy
kwas anyżowy
kwas p-metoksybenzoesowy
kwas szczawiowy
(patrz)
kwas malonowy
kwas metanodikarboksylowy
kwas bursztynowy
kwas etano-1,2-dikarboksylowy
kwas jabłkowy
kwas hydroksybursztynowy
kwas winowy
1,2-dihydroksydikarboksylowy
kwas węglowy
[H2CO3]
Kwasy karboksylowe w zależności od moc...
stegna_krakus