Lab1 BHP.pdf

(1061 KB) Pobierz
PJWSTK, wrzesień 2008
Romuald K. Kotowski
Ergonomia i zasady bezpiecznej pracy z komputerem
Streszczenie
Obecnie coraz więcej pracujemy z komputerem. Raz jest to laptop, a często zwykły sta-
cjonarny komputer. Urządzenia te są z każdym rokiem coraz lepsze, generują coraz mniej
szkodliwego promieniowania. Ale oprócz promieniowania, praca z komputerem może
mieć również inne szkodliwe działania. Dlatego warto zapoznać się z podstawowymi za-
sadami dobrej organizacji pracy z komputerem, by praca była efektywna, nie doprowa-
dzała do wyczerpania organizmu, a przy tym sprawiała zadowolenie i satysfakcję. W
opracowaniu przedstawione zostały zasady bezpiecznej pracy z komputerem oraz pokrót-
ce omówiono odpowiednie akty prawne.
Wstęp
Słowo ergonomia wywodzi się z dwóch słów greckich: ergon – czyn, praca, oraz nomos –
zwyczaj, prawo, wiedza czyli oznacza wiedzę o pracy (ludzkiej). W suplemencie do Wielkiej
Encyklopedii Powszechnej PWN hasło ergonomia pojawiło się dopiero w 1970 roku. Od tego
czasu następuje powolne, lecz systematyczne przenikanie do świadomości społecznej roli
oraz zrozumienie celów i zadań stojących przed ergonomią.
Definicji ergonomii jest wiele i ujmują one jej różne charakterystyczne cechy. Ergonomia w
swoim podstawowym ujęciu zajmuje się optymalizacją pracy rozumianej jako układ lub sys-
tem współdziałania człowieka ze środkami pracy w określonym środowisku materialnym i
społecznym, zmierzający do wytworzenia produktu.
Ergonomia określana jest też bardzo często jako nauka interdyscyplinarna, zajmująca się
przystosowaniem narzędzi, maszyn, środowiska i warunków pracy do anatomicznych i psy-
chofizycznych cech człowieka, zapewniając sprawne, wydajne i bezpieczne wykonywanie
przez niego pracy, przy stosunkowo niskim koszcie biologicznym. W niektórych definicjach
ergonomię określa się jako wiedzę charakteryzująca możliwości człowieka, potrzebną do
prawidłowego projektowania narzędzi, maszyn, systemów pracy i środowiska, zapewniające-
go bezpieczna, i efektywna pracę. Szersze definicje jako przedmiot ergonomii określają nie
tylko wiedzę o możliwościach człowieka, ale całą analizę i kształtowanie współzależności
wszystkich elementów składowych systemu pracy, aktywności zawodowej człowieka, organi-
zacji i środków pracy oraz produktu, będącego wynikiem pracy. Obecnie zakres działania
ergonomii rozszerza się na inne, poza pracą, dziedziny aktywności człowieka, mówi się o
ergonomicznych warunkach życia, sportu i wypoczynku, ergonomicznych mieszkaniach, me-
blach, samochodach, zabawkach. Rozwijająca się w ostatnich latach ergonomia produktu ma
na celu zwiększenie funkcjonalności również i dóbr konsumpcyjnych. Jedna ze współcze-
snych definicji szeroko pojętej ergonomii i zawierająca cel jej działania brzmi: „ ergonomia
jest dziedziną nauki i praktyki, której celem jest kształtowanie działalności człowieka - w tym
przede wszystkim pracy – odpowiednio do jego fizjologicznych i psychologicznych właściwo-
ści ”. Z definicji tych wynika, że podstawowym celem ergonomii jest optymalne kształtowanie
całego systemu aktywności człowieka, na który składają się możliwości człowieka, organiza-
cja i środki używane w pracy (działaniu) oraz produkt, który jest wynikiem tej pracy (działal-
ności).
Ergonomia i zasady bezpiecznej pracy z komputerem
Ergonomiczna optymalizacja warunków pracy jest potrzebna i stosowana we wszystkich ga-
łęziach przemysłu, handlu, komunikacji, w pracy biurowej, ale nie tylko – często także zasady
ergonomii wykorzystuje się np. w gospodarstwie domowym. Optymalizacja pracy wypływa
przede wszystkim z przesłanek humanistycznych. Człowiek jest podmiotem i najważniejszym
jej elementem, produkcja i produkt powinny być kształtowane dla człowieka jako środek do
osiągania jego celów, przede wszystkim lepszej jakości życia. Taka postawa jest w opozycji
do poglądu z okresu wczesnej fazy ery przemysłowej, kiedy człowiek był jedynie niedosko-
nałym trybikiem procesu produkcji. Poza przesłankami humanistycznymi powodem central-
nego zainteresowania człowiekiem i jego możliwościami w tym układzie był wniosek, do
którego doszli obserwatorzy procesu produkcji, który mówił o tym że człowiek mimo dużych
zdolności adaptacyjnych pozostaje najbardziej kruchym i nieprzewidzianym elementem sys-
temu pracy. Coraz powszechniejszą była świadomość projektantów i pracodawców, że czło-
wiek będzie w stanie osiągać dużą wydajność pracy pod warunkiem harmonijnego współdzia-
łania z technicznymi środkami pracy oraz materialnym i społecznym środowiskiem. Jest to
możliwe tylko wtedy, gdy praca i środki do jej wykonania są zaprojektowane na miarę psy-
chospołecznych możliwości człowieka.
W poniższym opracowaniu zajmiemy się tylko jednym szczególnym przypadkiem zastoso-
waniem zasad ergonomii, a mianowicie w pracy z komputerem. Wdrożenie i przestrzeganie
tych zasad przyczyni się równocześnie do bezpiecznej i satysfakcjonującej pracy.
Warsztat pracy
Duże znaczenie w pracy z komputerem ma dobre przygotowanie warsztatu pracy (uwaga ta
dotyczy oczywiście nie tylko pracy z komputerem!). Krzesło powinno mieć podłokietniki
ustawione na odpowiedniej wysokości. Ważne jest, aby blat pod klawiaturę, krzesło oraz pod-
łokietniki były tak ustawione, by między naszym ramieniem i przedramieniem był kąt prosty.
Rys. 1 pokazuje schematycznie jakie powinny być odległości pomiędzy poszczególnymi ele-
mentami układu człowiek – komputer. Naprawdę warto poświęcić parę minut, by zbadać, jak
się ma nasze codzienne stanowisko do pracy z komputerem do tego wzorcowego z Rys. 1.
Czy naprawdę nie możemy niczego poprawić?
Ważne jest używanie odpowiednio dopasowanego fotela z możliwością regulacji wysokości
siedziska, poręczy i kąta oparcia, a w razie potrzeby także podnóżka oraz wspornika na nad-
garstki. W celu utrzymania właściwej postawy i kąta patrzenia istotne jest te ż zamontowanie
regulowanych i stabilnych uchwytów na dokumenty na wysokości oczu.
Nie należy również zapominać, by po każdej godzinie pracy wstać na ok. 5 minut wstać i
przynajmniej przejść się, a co jakiś czas warto zrobić również proste ćwiczenia rozluźniające
w celu zmiany pozycji ciała.
Ponieważ chcemy dbać o nasze zdrowie, więc nie należy również zapominać, że niezwykle
istotne jest przestrzeganie dziennych i tygodniowych norm godzin pracy. Po pracy powinni-
śmy koniecznie odpocząć, ale w racjonalny sposób' Warto zatem stosować odpowiednią dietę
i uprawiać sport (np. pływanie, ćwiczenia usprawniające) czy po prostu wybrać się na długi
spacer.
Oprócz geometrii, równie ważne jest dobre oświetlenie miejsca pracy. I tak światło nie po-
winni odbijać się od ekranu monitora, ale nie powinno być również zbyt ciemno w pomiesz-
czeniu w jakim pracujemy. Rys. 5 ostrzega, jak nie powinniśmy umieszczać ekranu monitora
w stosunku do źródeł światła. Równie ważne jest tło, czyli kolor ściany przed którą został
ustawiony monitor. Nie powinna być ona ani zbyt ciemna, ani zbyt jasna. W szczególności
Lab1 BHP.docx
Strona 2
801819374.014.png 801819374.015.png
 
Ergonomia i zasady bezpiecznej pracy z komputerem
nie należy ustawiać monitora w świetle ona, by nie być oślepianym przez padające Słońce,
tak jak to pokazano na Rys. 6.
Rys. 1. Prawidłowa organizacja stanowiska pracy z komputerem
Rys. 2. Przykład dobrego fotela z możliwością wielu regulacji
Lab1 BHP.docx
Strona 3
801819374.016.png 801819374.001.png 801819374.002.png
 
Ergonomia i zasady bezpiecznej pracy z komputerem
Rys. 3. Przykład dobrze przygotowanego stanowiska pracy z komputerem
Rys. 4. Możliwość regulacji siedziska to jeden z ważniejszych elementów dobrego stanowiska pracy z
komputerem
Poziom i natężenie oświetlenia reguluje Polska Norma PN-84/E-02033 Oświetlenie wnętrz
światłem elektrycznym , a zalecenia międzynarodowe dla oświetlenia stanowisk komputero-
wych są uregulowane w normach ISO 924 oraz ISO 8995.
Najkorzystniejszym jest oświetlenie w przedziale od 300 lx do 700 lx, o równomierności
oświetlenia > 0,65. Bardzo ważnym jest, aby na klawiaturze komputera średnie natężenie
oświetlenia wynosiło 500 lx.
Z pola widzenia pracującego powinny być usunięte wszelkie źródła światła emitujące oświe-
tlenie silniejsze od monitora.
Lab1 BHP.docx
Strona 4
801819374.003.png 801819374.004.png 801819374.005.png 801819374.006.png 801819374.007.png 801819374.008.png 801819374.009.png
 
Ergonomia i zasady bezpiecznej pracy z komputerem
Rys. 5. Złe ustawienia monitora w stosunku do źródeł światła
Rys. 6. Prawidłowe i nieprawidłowe tło do pracy z monitorem komputera
Zalecane jest stosowanie do oświetlenia ogólnego, bez doświetlania oświetleniem miejsco-
wym z względu na powstawanie zjawiska olśnienia. Stosowanie specjalnych opraw posiada-
jących odpowiednio ukształtowany odbłyśnik i raster w celu ograniczenia olśnienia daje do-
bre rezultaty i jest dobrze oceniane przez użytkowników. Duże znaczenie ma dostosowanie
właściwości monitora komputera do wzroku operatora, a zwłaszcza odpowiednie nasycenie
barwy i kontrastu. Czarne pismo na jasnym tle działa na oczy najłagodniej. Z uwagi na różną
długość fal świetlnych, kolorowe barwy niejednakowo załamują się na soczewce oka i oko
musi się dostosowywać. Zalecane jest pisanie ciemnych liter na jasnym tle. Zmiany kontrastu
powodują szybkie zmęczenie się oczu.
Obowiązuje zasada, że przy 60 cm odległości oczu od ekranu monitora, wysokość wielkich
liter i wersalików powinna wynosić, co najmniej 5,5 mm. Zaleca się pracę na minimum 12
punktach oraz wystrzeganie się pracy na 7 punktach.
Mikroklimat pomieszczenia, a w szczególności temperatura i wilgotność powietrza, wywiera-
ją bezpośredni i istotny wpływ na samopoczucie oraz wydajność pracy z komputerem.
W okresie zimowym temperatura w pomieszczeniach pracy powinna wynosić od 20º do 24º
C, a latem od 23º do 26º C. Jest wskazane zatem, by pomieszczenia posiadały klimatyzację.
Przy braku klimatyzacji pomieszczenia powinny być często wietrzone, przynajmniej co 3 - 4
Lab1 BHP.docx
Strona 5
801819374.010.png 801819374.011.png 801819374.012.png 801819374.013.png
 
Zgłoś jeśli naruszono regulamin