ścieżka dydaktyczna torfowiska pod zieleńcem.pdf
(
475 KB
)
Pobierz
Lokalizacja
Lokalizacja
Torfowisko pod Zieleńcem leży w górach Bystrzyckich na europejskim dziale wodnym. Do Morza Bałtyckiego
prowadzi swe wody Bystrzyca Dusznicka, a do Morza Północnego rzeka Dzika Orlica.
Teren torfowiska leży w zasięgu administracyjnym Szczytnej, powiat kłodzki województwo dolnośląskie. Stanowi
własność Skarbu Państwa i jest administrowany przez
Nadleśnictwo Zdroje
.
Zespół torfowisk składa się z trzech części: północnej, środkowej i południowej. Część północna ma postać
wypiętrzonej kopuły i charakter torfowiska wysokiego. Środkowa jest torfowiskiem wysokim od strony zachodniej
a od wschodniej torfowiskiem przejściowym. Dwie pierwsze stanowią uroczysko Topielisko. Trzecia część kompleksu
to Czarne Bagno - torfowisko przejściowe.
Mapka rezerwatu
Ścieżka przyrodnicza leży na zielonym szlaku turystycznym prowadzącym z Zieleńca do Polanicy. Do rezerwatu
dojechać można z
Dusznik Zdroju
poprzez przełęcz Polskie Wrota, drogą krajową nr 8, następnie drogą nr 389
(Autostrada Sudecka). Po przejechaniu przez stację narciarską
Zieleniec
należy skręcić w lewo do Dusznik Zdroju (ten
odcinek drogi jest jednokierunkowy). Po około 1 km zatrzymujemy się obok przystanku autobusowego. Tutaj znajduje
się pierwsza tablica przedstawiająca lokalizację rezerwatu i ścieżki przyrodniczej. Dalej idziemy pieszo szlakiem
turystycznym lub leśną drogą. Po około 25 minutach dochodzimy do początku ścieżki przyrodniczej.
Trochę historii
Wiek torfowiska ocenia się na 7600 lat.
Tereny, na których leży torfowisko stanowiły w przeszłości dobra królewskie. Należały do króla Czech, książąt
śląskich, cesarza Austrii i króla Prus.
Znane są próby eksploatacji gospodarczej torfowiska. W latach 1754-56 wykopano rów, odprowadzający nadmiar
wody z Topieliska do Bystrzycy Dusznickiej. W 1790 r. usypano, dla potrzeb eksploatacji torfu, północną groblę.
Grobla podzieliła Topielisko na dwie części. Po kilku latach przerwano eksploatację torfu. W XIX wieku podjęto
ponownie osuszania torfowiska i jego eksploatacji. Wykonano drugą groblę, dzielącą Czarne Bagno na dwie części.
Po tej grobli biegnie obecnie droga leśna, zwana Zieloną Drogą.
Działania, mające na celu ochronę torfowiska podjęto w 1919 roku. Objęto ochroną rezerwatową obszar 85 hektarów.
W okresie międzywojennym zwiększono chronioną powierzchnię do 218 ha. W tym czasie istniały w rezerwacie
ścieżki dla zwiedzających i dwie wieże widokowe. W roku 1954 utworzono ponownie rezerwat. Ochroną objęto 123 ha
- Topielisko i niewielką część Czarnego Bagna.
W chwili obecnej (wrzesień 2000 r) na ukończeniu są prace, mające na celu powiększenie rezerwatu. Powierzchnia
chroniona obejmie cały obszar uroczysk Topielisko i Czarne Bagno.
Na terenie rezerwatu zabronione jest:
1. poruszanie się poza wyznaczonymi szlakami
2. zrywanie, zbieranie, pozyskiwanie roślin lub ich części
3. płoszenie, chwytanie zwierząt
4. pozyskiwanie torfu
5. śmiecenie
Budowa
Podłożem geologicznym są gnejsy jako skała dominująca, a na nich spoczywają wapienie plenerowe, zaścielone
nieprzepuszczalnymi, szaroniebieskimi iłami. Na iłach występuje warstwa gytii (osad mułowy powstający
z obumierających roślin bez dostępu tlenu). Wierzchnia warstwa to torf z żywą nawierzchnią roślin. Ponieważ
torfowce (mchy tworzące górną warstwę) ciągle rosną, torfowisko stale zwiększa swoją miąższość.
Schemat budowy torfowiska
Proces wzrostu jest wolniejszy na obrzeżach torfowiska, a szybszy w jego centrum. Powoduje to soczewkowe
wypiętrzanie torfowiska. Obecnie miąższość torfu wynosi od 3,5 do 8,5 metra. Górna część Topieliska (kopuła) uległa
spękaniu i powstało wiele jeziorek szczelinowych dających przyczynek nazwie uroczyska. Jeziorko znajduje się przy
kładce drewnianej, prowadzącej do wieży widokowej.
Świat roślinny
Topielisko i Czarne Bagno stanowią najobszerniejszy zespół torfowiskowy w polskich Sudetach i jeden z największych
w kraju. Jest to najciekawszy florystycznie teren Gór Bystrzyckich. Torfowiska położone są na wysokości 750 -
770 m n.p.m. Topielisko i Czarne Bagno posiadały pierwotnie ten sam charakter. Działania człowieka spowodowały
zmiany. Czarne Bagno nabrało cech torfowiska przejściowego. Na jego teren wkroczył bór świerkowy.
Na torfowisku rośnie około 100 gatunków roślin wyższych. Wątrobowców znanych jest 16 gatunków, mchów
torfowych 18, oraz mchów brunatnych 20. Rośliny kwiatowe reprezentowane są przez 50 gatunków. Z glonów
zidentyfikowano dotychczas 173 gatunki. Wśród glonów występuje kilka gatunków zielenic niezwykle rzadkich, które
na świecie rosną tylko na kilku stanowiskach. Do osobliwości florystycznych i gatunków rzadkich zalicza się:
brzozę
karłowatą
,
turzycę skąpokwiatową, turzycę bagienną, przygiełkę białą, bagnicę torfową,
rosiczki
,
sosnę błotną
,
żurawinę drobnolistną. Na Topielisku występują dwa, odmienne zespoły roślinne.
Kępowy:
suchszy i nie ulegający podtopieniu. W kępach rosną brzozy karłowate, sosna błotna, żurawina błotna,
turzyca skąpokwiatowa,
wełnianka pochwowata
,
modrzewnica zwyczajna, borówka brusznica, bażyna czarna,
rosiczka okrągłolistna, kosodrzewina.
Dolinowy:
występują tu bagnica torfowa i wiele gatunków turzyc. Obydwa zespoły zdominowane są przez
torfowce
.
Świat zwierzęcy
Reprezentowany jest m.in. przez ssaki (jelenia europejskiego, sarnę), ptaki (m.in. świergotka, piecuszka, słonkę),
gady (jaszczurkę zwinkę, jaszczurkę żyworodną, żmiję zygzakowatą). Najbogatszy jest świat bezkręgowców.
Klimat
Warunki klimatyczne w rejonie torfowiska są ekstremalne. Roczna suma opadów przekracza 1300 mm, a średnia
roczna temperatura osiąga +4°C.
Kosodrzewina
(
Pinus mugo
Turra)
Gatunek pod ścisłą ochroną
Jest typowym krzewem wysokich gór, gdzie tworzy własne piętro. Występuje również na torfowiskach. Rośnie bardzo
wolno. Dorasta do 3 metrów wysokości. Ma bardzo elastyczne, trudno łamliwe gałęzie dzięki czemu doskonale chroni
glebę przed erozją. W górach zapobiega lawinom.
Kosodrzewina
Kwiat męski
Co 2 lub 3 lata w czerwcu kosodrzewina obficie zakwita i wydaje kwiaty w rozdzielnopłciowych kwiatostanach. Inne
nazwy kosodrzewiny to kosodrzew kosówka sosna górska, krępulec.
Sosna błotna
(
Pinus rhaetica
Brugg.)
Gatunek pod ścisłą ochroną
Gatunek bardzo rzadki. Wpisany do Czerwonej Księgi Roślin. W Polsce znany jest na ośmiu stanowiskach.
Na torfowisku występuje w części północnej i środkowej. Najbardziej typowe dla tego gatunku okazy znajdują
się pobliżu wieży widokowej.
Jest to mieszaniec sosny pospolitej i kosodrzewiny. Przybiera różne formy w zależności od udziału genów roślin
rodzicielskich.
Dorasta do 20 metrów wysokości.
Sosna błotna
Budowle
Droga, którą przemierza się torfowisko ma ciekawą budowę. Ze względu na małą nośność torfu nie można układać
nawierzchni bezpośrednio na gruncie, gdyż kamień ciągle by się zagłębiał. Aby temu zapobiec ułożono najpierw
drewniane drągi (dyle) - mające zapewnić właściwą nośność - a dopiero na nie układano kamień. Droga stanowi więc
jakby tratwę unoszącą się na miękkim torfie.
Wieża widokowa
Schemat budowy drogi. Rys. Oksana Kmiecik
Podobnie wznoszono wieżę widokową. Grubość torfu w rezerwacie sięga do 8,5 metra. Gdybyśmy próbowali postawić
wieżę na pionowych palach, wieża ciągle by się zapadała w głąb torfowiska. Cały ciężar wieży spoczywa
więc na poziomych belkach (legarach).
Torfowce
(
Sphagnum
)
Grupa mchów, która cechuje się ciągłym wzrostem na długość. Dzięki tej właściwości ciągle zwiększa się grubość
torfowiska. Grubość pokładu torfu wynosi do 850 cm (średnio 300-400 cm). Torfowisko składa się ze złoża torfu
i żywej nawierzchni w postaci warstw roślin, które stopniowo obumierając, przekształcają się w torf. Przyrost roczny
torfu wynosi 1-2 mm Wiek tutejszego torfowiska oceniono na 7600 lat.
Kępa torfowców
Torfowce rosną w kępach i darniach. Miejscami mogą występować tak obficie, że tworzą olbrzymie mszary.
Zatrzymują w liściach i łodygach duże ilości wody.
Barwa wody
Zabarwienie wody wypływającej z rezerwatu pochodzi od kwasów humusowych. Kwasy są wypłukiwane gdy woda
z opadów przesącza się przez warstwy torfu. Woda ta nadaje się do picia, choć jej wygląd na to nie wskazuje.
Brunatny kolor mają też potoki biorące początek na torfowisku. Intensywność barwy zmniejsza się z biegiem rzeki
gdy dołączają się nowe dopływy. Odczyn wód na torfowisku jest kwaśny - pH wynosi 3,8 - 4,0
Zabarwiony strumień
Brzoza karłowata
(
Betula nanaa
L.)
Gatunek pod ścisłą ochroną
Jest bardzo rzadkim krzewem. Dorasta do 1 metra wysokości. W Polsce występuje na Pomorzu i torfowiskach
sudeckich. Stanowisko w tutejszym rezerwacie jest największym co do liczebności w Polsce. Brzoza karłowata liczniej
występuje na dalekiej północy.
Plik z chomika:
roburoz
Inne pliki z tego folderu:
Ebook-Rough-Guide-Directions-Madeira-(English).pdf
(7241 KB)
Gory_Kaczawskie.pdf
(30934 KB)
Podstawy terenoznawstawa górskiego. Znakowanie szlaków w górach.pdf
(10147 KB)
Rudawy_Janowickie.pdf
(28123 KB)
Góry_Izerskie.pdf
(21419 KB)
Inne foldery tego chomika:
Alistair MacLean
Robert Ludlum
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin