Etyka 12.10.2007
Zawód zaufania publicznego- psycholog:
-jest wartością życia społecznego
-powinna zostać utrzymana możliwie wysoka jakość tego zawodu
-do realizacji tego zawodu potrzebne jest zaufanie publiczne jak i wiedza oraz umiejętności, które są od siebie uzależnione mają siłę wzajemnego oddziaływania
-skupienie się na dobru (troska o dobro-moralny wymiar zawodu)
Leczenie nie może być wykonywane w nastawieniu manualnym. Często psychiatrzy popadają w taki manualizm i zawężają swoje pole działania. Polega ono na tym, że staramy się „technizować” nasze działania-mechanizacja działań. Często jest to nieskuteczne.
Postawa psychiatryczna- działa w nastawieniu, że jest to relacja dwupodmiotowa. Leczenie i wyzdrowienie jest wspólnym dziełem lekarza i pacjenta. Jeśli nie ma tego kontaktu dwupodmiotowego to tworzy się relacja kooperatywna.
Pacjent, który nie ufa lekarzowi nie chce współpracować więc nie wyzdrowieje. Jeden podmiot z drugim jest ściśle powiązany. Trzeba utrzymać autentyczną troskę o dobro naszego pacjenta.
Freud- twórca psychoterapii.
Zaczął psychiatrie od tego, że się z ludźmi rozmawia. Uzyskanie dobrych efektów warunkowane jest relacją kooperatywną lekarza jak i pacjenta. Pacjenci często nie chcą stac się przedmiotem badań leczniczych, bronią się a to nie pomaga w leczeniu.
Humanistyczne nastawienie- kooperacja między podmiotami
Etyka- integralny składnik
Nurty myśli etycznej:
*Konsekwencjonalizm- to czy czyn jest etycznie pozytywny czy negatywny to wszystko zależy od rodzaju następstw. To czy cos jest dobre czy nie ukazuje się w skutku tego działania. Nie ważne są intencje, ważne jest czy ktoś potrafi dojść do dobrych efektów. Konsekwencjonalizm spotyka się ze sprzeciwem i krytyką. Zazwyczaj nie spotyka się intencji moralnych.
*Podejście od strony charakteru człowieka lub od cnoty. Trzeba mieć moralny charakter by nasze postępowanie było pozytywnie moralne. Istotą moralności jest kształtowanie dobrego charakteru. Kształtowanie dobrych cech, nastawień tak byśmy potrafili być dobrzy, działać na rzecz dobrych rzeczy dla innych a zahamować nasze tendencje do złego. Nieważne jest zwracanie uwagi na intencje i skutki bo jeśli ma ktoś dobry charakter to wszystko będzie dobre- moralne.
*Intencjonalizm- ukształtowanie możliwie dobrych intencji żeby pod względem moralnym była dobrze ukształtowana. Moralne jest to co wypływa z moralnych intencji. Intencje mogą być niezrealizowane co nie znaczy, że są nieważne.
W edukacji trzeba sie starać by intencje były dobre i trzeba popierać je również działaniami.
Każdy nurt ma swoje dobre i złe strony i niezależni od spierania się o te dobre i złe cechy to każdy nurt ma silne strony. I ze wszystkich tych trzech stanowisk trzeba wybrać to co najlepsze.
Psychologia humanistyczna- nasza wrodzona natura ludzka jest dobra. Uszkadzają nas wszystkie czynniki , jakie napotykamy w trakcie naszego życia (szkoła, dom itp.) ---> naturalizm filozofii.
Podsumowanie:
- podejście od strony charakteru- na czym polega moralność człowieka?
-ważna jest skuteczność działania bez względu na to jakie mamy intencje – konsekwencjonalizm
- intencjonalizm
Te trzy stanowiska nie musza być nierozłączne, mogą ze sobą współistnieć.
• 1907r. początek Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, w tym roku obchodzimy 100-lecie jego istnienia.
• Psycholog należy do zawodów zaufania publicznego, to określenie stopniowo zastępuje określenie „wolny zawód”.
• Pod przywództwem PTP tworzy się samorząd psychologów.
• Obserwujemy stopniowe zdobywanie praw, wolne zawody tworzą swoje procedury, prawa, itp. Są partnerem rządu.
• Psychologowie różnie zapatrują się na sprawę tworzenia samorządu. Są głosy za i przeciw.
• Psycholog – wolny przedsiębiorca, podlega konkurencji rynkowej.
• Niektórzy uważają, że rynek jest skuteczniejszy, ponieważ sprawdza jakość i fachowość, najlepsi mają więcej klientów.
• Widoczne analogie między nauczycielami (edukacją), a psychologami.
Zawód psychologa:
- krytyczne i twórcze spojrzenie na zawartość wiedzy,
- wymaga dzielności w nie upraszczaniu spraw,
- umiejętność nastawiona na to, by nie szkodzić,
- etos zawodowy – psychologowie podobnie jak inne zawody, mają pewną misję do spełnienia, która zależy od wartości w danym zawodzie,
- trzeba mieć powołanie i predyspozycje do zawodu,
- zmiany progresywne – postępujące do przodu
- zmiany regresywne – cofanie się
- plato – stanie w miejscu.
Żeby określić te zmiany trzeba znać naturę rozwoju.
Trzy główne nurty myśli etycznej:
1. Ujęcie moralności jest równe pomiędzy moralnym charakterem.
Trzeba patrzeć na charakter.
Moralność w życiu ludzi , to moralny charakter (względnie trwały zestaw cech, które jeśli są moralne, to są cnotami).
Istotą moralności jest kształtowanie dobrego charakteru.
2. KONSEKWENCJONALIZM – nie chodzi o charakter, tylko o konsekwencje.
Liczą się konsekwencje działania, a nie tylko dobre intencje (które mogą czasem prowadzić do innych, niż zamierzonych działań).
Konsekwencjonalizm spotyka się ze sprzeciwem i krytyką.
3. INTENCJONALIZM
Intencjonaliści podkreślają, że dobre zamiary mogą powstawać na podłożu każdego charakteru.
Sama intencja nie jest ważna, niezależnie od przyszłego działania.
Intencje mogą być niezrealizowane, co nie znaczy, że są nieważne.
Te trzy nurty nie koniecznie są rozłączne.
Nasza motywacja do pomocy innym ludziom nie musi być autentyczna.
Trzy formy zachowania się człowieka (moralności):
1. empatia – pomoc innym,
2. ciekawość
3. zachowania sadystyczne – ktoś cieszy się z cudzego nieszczęścia, a nawet czasem przyczynia się do tego nieszczęścia.
EKLEKTYZM – czerpanie informacji z innych (np. z trzech) źródeł, które często są sprzeczne ze sobą.
Moralność często dotyczy relacji między ludźmi.
Bycie psychologiem, jest to bycie częścią określonej
16.11.07
Tajemnica zawodowa powinna byc zachowana we wszystkich przypadkach.
-> moralnosc sprowadza sie do tego ze efekty naszych dzialan moga byc albo dobre albo zle
mozemy zbudowac nauke na wlasnych spostrzezeniach.
Schemat S O R - bodziec organizm reakcja
*wszelka zmiennosc naszego zachowania, nabywanie nowych reakcji, wyzbywanie sie ich
cala zmiennosc moze byc w ten sposob wyjasniona
rozwoj czlowieka- mamy wiedze na ten temat, koncepcja ta wskazuje na glowny czynnik doswiadczenia w jakim swiecie zyjemy
Teoria empirystyczna- wszystko jest zalezne od srodowiska
->Tabula Rasa- biala tablica ; zycie ma zapisac na niej nasz "scenariusz"
podejscie empirystyczne-zadne szczegolne wlasciwosci psychiczne nie sa wrodzone, wszystko to powstaje w efekcie oddzialywania srodowiska
*Ponoszenie konsekwencji- powoduje to, ze albo spotyka nas przyjemnosc albo przykrosc
istota rozwoju moralnego- staramy sie nabyc wiedze o zakazach i nakazach
relatywizm kulturowy powoduje ze rozwiazanie problemu , etycznego wymiaru poprzez poleganiu na systemie normatywnym, bywa watpliwe
-> relatywizm bywa cecha [rzed ktora nie da sie uciec
Ten relatywizm stawia pod znakiem zapytania nasza moralnosc.!
->relatywizm kulturowy jest zwiazany z roznorodna interpretacja tego samego
indywidualny relatywizm( subiektywny)
*odnosnie spraw etycznych-> ilu ludzi, tyle pogladow
nie ma uniwersalnych wartosci, wsyztsko zalezy od tego co kto sadzi.
Etyka 16.11.2007
Behawioryści: przeciwni ocenie postrzegania, samoobserwowania, introspekcji na rzecz ekstaspekcjonizmu.
Watson, twórca behawioryzmu uważał, że każdego noworodka można wychować tak, aby był danym człowiekiem, niezależnie od genów, itp. (odwołanie do filozofii J. Locke – czystej kartki)
Empiryzm: rozwój poprzez doświadczenia, żadne szczególne właściwości nie są wrodzone, ale powstają na skutek doświadczeń.
Człowiek jest istotą społeczną, bardziej złożone procesy zazwyczaj wiążą się z życiem społecznym.
Nasze relacje z otoczeniem są relacjami ze światem społecznym.
Nasz rozwój także wiąże się ze społeczeństwem, min. dlatego, że otaczający nas ludzie (np. rodzice w dzieciństwie) odpowiadają na nasze zachowanie stosując nagrodę lub karę. Ponieważ człowiek dąży do maksymalizacji przyjemności, uczy się powtarzać zachowania, które spowodowały dostanie nagrody.
Na rozwój ma wpływ także religijne i kulturowe zróżnicowanie społeczeństwa.
Rozwój moralny wiąże się z rozwojem społecznym. Obraz rozwoju społecznego zależy od wieku.
W każdym społeczeństwie istnieje szereg procedur odpowiadających na pytanie: co robić, gdy? Jednak to, co jest w kodeksie nie musi być koniecznie uzasadnione, często zależy od kultury, w jakiej ten kodeks obowiązuje, np. w Nigerii za zdradę kobiety karane są ukamienowaniem.
Poleganie na systemie normatywnym jest wątpliwe, ponieważ jest on względny, zależny od wielu czynników.
ETYKA 23.11.2007
Relatywizm moralny: przeświadczenie, ze nie ma żadnych bezwzględnych norm, zasad, wartości moralnych, są one sprowadzone do określonego kontekstu, względne.
Rodzaje relatywizmu: społeczny, kulturowy, indywidualny.
Autonomia – wartość uniwersalna.
Członkowie grup zawodowych powinni cieszyć się autonomią, powinni mieć wolność w swoich decyzjach i jednocześnie ponosić odpowiedzialność za nie. Profesjonalista respektuje autonomię człowieka, który do niego przychodzi, ponieważ każdy powinien mieć prawo do autonomii i prowadzenia swojego własnego życia, bez presji.
Etyki zawodu psychologa nie można sprowadzić do wspólnego mianownika z innymi rodzajami etyki. Zastanawiając się nad tym problemem trudno odrzucić myśl, ze każdy z zawodów posiada swoistą etykę. Nie musi ona jednak kłócić się z wartościami uniwersalnymi.
Nabycie uniwersalnych zasad etycznych systemu wartości pomaga także w życiu zawodowym, w którym system ten obowiązuje. Dowiadywanie się o ograniczeniach jest wartością, ponieważ nie ma ludzi nieokreślonych. Stanowisko to prowadzi do relatywizmu. Psychologowie byliby skazani na życie w nie pasującym systemie wartości, ponieważ nie ma uniwersalnego systemu wartości pasującego do wszystkich grup zawodowych, każda z nich choćby nieznacznie różni się między sobą. Należałoby wyjść z relatywizmu społeczno-kulturowego, dowiedzieć się czy system zasad jest ugruntowany, dyskursywny, ma u podstaw wartości, które można uzasadnić.
Trzy główne nurty badań koncepcji teorii na temat rozwoju społeczno-moralnego człowieka:
1. Konsekwencjonalizm
2. Natywizm
3. Intencjonalizm
W konsekwencjonalnym sposobie myślenia nie ma miejsca na indywidualny rozwój etyczny. W tym sensie pogląd ten nie różni się od natywizmu. Obydwa te stanowiska mają słabości.
Charakter rozwoju moralnego:
1. Ekspresja wrodzonych cech
2. Nabywanie w efekcie doświadczenia (empiryzm)
3. Aktywność własna
Psycholog: próba poznania aktywności własnej człowieka w środowisku, które go otacza. Aktywność ta nie musi być pobudzana bodźcami, może być natomiast modyfikowana.
Wg Piageta i Kolberga określone środowisko kulturowe jest niezbędne, aby rozwój aktywności własnej był do uchwycenia i mogła ona zachodzić. Istnienie tej aktywności jest istnieniem człowieka w otoczeniu.
W przeciwieństwie do procesu przyswajania (interioryzacja) to, ze funkcjonujemy w kulturze jest potrzebne do budowy struktury. Kształt tej budowy jest jej autonomicznym dziełem.
Autonomia (tu kształt, jaki przybiera) rządzi się swoimi prawami. Nic spoza tej aktywności nie może jej zmienić. Aktywność ta posiada własny determinizm rozwojowy.
Piaget: mechanizm rozgrywania się tej aktywności
Zasady konstrukcji aktywności:
· aktywność tworzy własną strukturę
· inteligencja
· autonomia
Aktywność, która leży u podstaw inteligencji polega na zdolności do adaptacji do warunków otoczenia, w którym się ona rozgrywa.
Adaptacja = inteligencja
Asymilacja + akomodacja = adaptacja
Etyka 30.11.2007
Rozwój moralności wg Piageta:
Piaget wyróżnił dwa stadia kształtowania się moralności człowieka:
1. Pierwsze z nich trwa do 7-8 roku życia. Występuje wtedy moralność heteronomiczna. Nasze myślenie jest uwarunkowane zewnętrznymi źródłami. Heteronomia istnieje z powodu egocentryzmu, widzenie każdego obiektu jest jednostronne, związane z własnym punktem widzenia. Człowiek w tym okresie jest niezdolny do oceniania obiektywnego, wg różnych aspektów. Ten etap bywa również nazywany realizmem moralnym.
2. Drugie wykształca się u młodzieży, nazywane jest moralnością autonomiczną. Myślenie pochodzi z mocy naszej aktywności. Następuje decentracja, czyli odejście od egocentrycznego punktu widzenia, możliwa staje się koordynacja różnych aspektów spraw. Intencjonalizm moralny.
Przeprowadzono doświadczenie na dwóch grupach dzieci: młodszej i starszej. Dzieciom przedstawiono dwie sytuacje i poproszono o ocenę, który z bohaterów powiastek był mniej moralny.
W pierwszej opowieści dziewczynka w czasie nieobecności rodziców chciała podkraść cukier, niechcący stłukła cukierniczkę. Aby to usprawiedliwić powiedziała mamie, że cukierniczkę stłukł kotek. Druga historia dotyczyła chłopca, który po powrocie ze spaceru opowiedział swojej mamie, że widział psa dużego jak krowa, mimo, że wiedział, że tak duże psy nie istnieją.
Okazało się, że młodsze dzieci uznały, że gorzej zachował się chłopiec, ponieważ wiedział, że tak duże psy nie istnieją. Natomiast dziewczynce mogła się przydarzyć taka rzecz, a kotkom naprawdę zdarza się stłuc cukierniczki. Starsze dzieci odpowiedziały, że to właśnie dziewczynka postąpiła gorzej, ponieważ nie przyznała się do winy, tylko zrzuciła ja na kota.
Etyka 9.11.2007
Każdy na pewnym etapie swojego życia rozpoczyna życie zawodowe. Następnie rozwija swoje zdolności w danym zawodzie, a niekiedy staje się nauczycielem tego zawodu: mentorem dla nowych generacji. Rozwój zawodowy nie pozostaje bez znaczenia dla rozwoju osobistego, ale go wspomaga.
Rozwój zawodowy przeważnie przebiega na takich etapach:
Nauka, studiowanieà rozpoczęcie życia zawodowego, inicjacja w zawodzieà rozwój zawodowyà nauczanie nowych pokoleń zawody.
Istnieje szczególne dobro w życiu ludzi, o które psycholog, jako zawód zaufania publicznego, musi się troszczyć. Wiąże się to z powołaniem. Psycholog powinien uznać wartości, o które się troszczy za podstawowe (aby efektywnie wykonywać zawód) i dołożyć wszelkich starań, aby o nie dbać.
Zawód zaufania publicznego jest zawodem, którego członkowie maja sens uczestniczenia w życiu ludzi (ukierunkowanie na troszczenie się o wartość, której służą, mający właściwą moralność). Uczestniczenie w takim zawodzie wiąże się z rozwojem moralnym, pojawia się tu rzeczywistość dynamiczna tego zawodu.
...
violca