1.        Środki publiczne a dochody publiczne

2.        Co to są potrzeby pożyczkowe budżetu państwa

3.        Rozchody publiczne a wydatki publiczne

4.        Jednostki sektora finansów publicznych

5.        Główne źródła przychodów budżetu państwa

6.        Środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej

7.        Nadwyżka sektora finansów publicznych a nadwyżka budżetu państwa

8.        Pojęcie i znaczenie zasad ogólnych finansów publicznych

9.        Ochrona interesów finansowych państwa w Konstytucji RP z 1997 r.

10.   Konstytucyjna   zasada    zapewnienia   ochrony    podstawowych   praw i interesów majątkowych obywateli.

11. Zasady ogólne finansów publicznych w świetle Ustawy o finansach publicznych.

12.  Jawność finansów publicznych w Polsce - podaj konkretne przejawy jej realizacji.

13. Pojęcie i przejawy przejrzystości finansów publicznych

14. Rodzaje danych z zakresu finansów, jakie obowiązany jest podawać do publicznej wiadomości Minister Finansów

15. Co oznacza zasada jedności materialnej finansów publicznych?

16. Jednostki budżetowe a zakłady budżetowe oraz sposób ich powiązania z budżetem państwa

17. Główne zasady wydatkowania środków publicznych w świetle Ustawy o finansach publicznych

18.Gospodarstwa pomocnicze

19.Fundusze motywacyjne państwowych jednostek budżetowych

20. Główne źródła dochodów budżetu państwa w Polsce

21.Pojęcie i główne przyczyny występowania deficytu budżetowego

22.Źródła pokrycia deficytów budżetowych w Polce

23.Wymień funkcje budżetu w gospodarce wolnorynkowej.

24.Zalety i wady funduszów celowych.

25.Dochody zasadnicze i uboczne budżetu - podaj przykłady, omów.

26.Dochody odpłatne i nieodpłatne państwa 27.Klasyfikacja opłat w Polsce

28.Cła - ich znaczenie i rodzaje we współczesnej gospodarce Wolnorynkowej

29.Formy zryczałtowanego opodatkowania dochodów osób fizycznych

30.Zalety opodatkowania dochodów w formie karty podatkowej

31. Warunki korzystania i wysokość obciążenia przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych

32. Opodatkowanie dochodów osób duchownych 33. Podatnik, płatnik i inkasent podatkowy

34. Cechy racjonalnego systemu podatkowego 35.Podatek a opłata - podaj różnice

36.Zjawisko personalizacji podatków - podaj przykłady

37.Przedmiot a podstawa opodatkowania podatku - podaj różnice na przykładach wybranych podatków w Polsce

38.Podatki państwowe i samorządowe w Polsce

39.Podatki bezpośrednie i pośrednie

40.Dokonaj klasyfikacji podatków ze względu na źródło podatkowe

41.              Skala podatku a stawka podatkowa

42.              Skala progresywna - jej   uzasadnienie   i   przykłady   zastosowania
w polskim systemie podatkowym

43.Co to są warunki płatności podatków?

44.Podaj  przykłady  stymulacyjnego wykorzystania podatków w polskim systemie podatkowym

45. Zasady podatkowe Adama Smitha

46.Zasady podatkowe Adolfa Wagnera

47.Nieograniczony    i    ograniczony    obowiązek    podatkowy    w podatku dochodowym od osób fizycznych

48.Zakres i wymogi korzystania ze wspólnego opodatkowania dochodów

49.Koszty potrącalne i niepotrącalne w podatku dochodowym od osób

fizycznych

50.     Metody ustalania podstawy wymiaru przy opodatkowaniu dochodów osób fizycznych

51.     Skala i stawki w podatku dochodowym od osób fizycznych

52.Rodzaje odliczeń od podstawy wymiaru oraz odliczeń od podatku przy obciążeniu dochodów osób fizycznych

53.Podatnicy i wysokość podatku dochodowego od osób prawnych

54. Zakres podmiotowy i wysokość stawek w podatku od towarów i usług

55.Co to są wyroby akcyzowe sharmonizowane i niesharmonizowane w podatku akcyzowym

56.Podaj standardy Unii Europejskiej obowiązujące w zakresie podatku VAT i podatku akcyzowego oraz oceń stopień dostosowania się do nich polskich podatków pośrednich

26 dochody odpłatne i nieodpłatne

Dochodami publicznymi są świadczenia pieniężne ustanawiane przez organ władzy publicznej (w drodze ustawy), pobierane i gromadzone przez administrację publiczną na rachunkach właściwych budżetów lub publicznych funduszy celowych, z których dokonuje się wydatków publicznych.

Dochody publiczne mogą być ze względu na swoją naturę powstawania dochodami odpłatnymi lub nieodpłatnymi.

Dochody nieodpłatne dotyczą świadczeń pieniężnych nie powiązanych z żadnym wzajemnym i bezpośrednim ekwiwalentem ze strony państwa lub samorządu publicznego.

Dochody odpłatne opierają się na takim ekwiwalencie, chociażby był on symboliczny w stosunku do wysokości i wniesionego dochodu (np. opłaty publiczne za czynności administracyjne organów państwa lub samorządu terytorialnego).

Świadczenie ze strony państwa może być ekwiwalentne, jeżeli odpowiada wartości materialnej poniesionego świadczenia pieniężnego, lub nie ekwiwalentne jeżeli nie odpowiada wartości materialnej świadczenia pieniężnego.

27. Klasyfikacja opłat w Polsce

28. Cła – ich znaczenie i rodzaje we współczesnej gospodarce wolnorynkowej. 

Cło jest instytucją o ugruntowanej pozycji w systemie dochodów publicznych. Zaliczamy je do dochodów niepodatkowych. Cło jest świadczeniem:

1.      pieniężnym

2.      obowiązkowym,

3.      nieodpłatnym,

4.      bezzwrotnym,

5.      ogólnym.

Ad.1 Cło jest wymierzane i pobierane w pieniądzu będącym prawnym środkiem płatniczym na terytorium państwa ustanawiającego cła.

Ad.2 Cło jest świadczeniem obowiązkowym w tym znaczeniu, że przepisy prawa celnego nakazują zapłacenie cła, gdy zachodzą okoliczności przewidziane prawem. Zapłacenie cła jest obowiązkiem jednostronnie ustanowionym, narzuconym przez państwo. Naruszenie tego obowiązku rodzi konsekwencje prawne.

Ad.3 Cło jest świadczeniem pieniężnym nieodpłatnym, tzn., że osoba uiszczająca cło nie uzyskuje jakiegoś świadczenia ze strony państwa z tytułu zapłaconego cła. Nie jest to więc opłata publiczna, dlatego nie powinno się nazywać cła opłatą celną.

Ad.4 Cło jest świadczeniem pieniężnym bezzwrotnym, tzn., że raz zapłacone cło nie wraca już do osoby je uiszczającej. Jest ono jedynie wtedy oddawane, gdy w chwili jego uiszczenia nie wynikało ono z obowiązujących przepisów prawnych, a więc gdy zostało bezpodstawnie pobrane.

Ad. 5 Cło jest świadczeniem pieniężnym ogólnym, ponieważ ustanawiane jest w nawiązaniu do pewnych zjawisk występujących u bliżej nieokreślonych osób.

Klasyfikacje ceł:

Ze względu na cel ich pobierania:

1.      Cła fiskalne – ustanawiane są w celu tworzenia zasobów pieniężnych służących finansowaniu zadań publicznych. Na ogół w państwach o niskim rozwoju gospodarczym. Współcześnie cłom nie przypisuje się roli pierwszoplanowej w kształtowaniu dochodów państwa i nie nadaje się cłom wyłącznie roli instrumentu fiskalnego.

2.      Cła ochronne – nie mają jednoznacznie celu fiskalnego, ich celem może być ochrona rynku wewnętrznego, ochrona produkcji krajowej, zahamowanie napływu do kraju towarów zagranicznych itd. Rodzaje:

·         Cło prohibicyjne – jego celem jest poważne utrudnienie, a nawet uniemożliwienie importu towaru. Często wysoka stawka celna. Zbliżone do zakazu przywozu towarów, ale on stosowany jest tylko do towarów, którymi obrót jest zabroniony na podstawie konwencji międzynarodowych.

·         Cło ekspansywne – celem jego jest utrzymanie odpowiedniego poziomu cen na rynku krajowym. Pozwala na utrzymanie wysokich ceł wewnętrznych. Jest ono warunkiem umożliwiającym monopolizację rynku, a dzięki temu prowadzenie ekspansji eksportowej i kapitałowej na rynkach zagranicznych.

·         Cła wychowawcze – tworzą warunków dla przemysłu krajowego, zwłaszcza jeszcze nieistniejącego, opłacalnych dla podjęcia lub zwiększenia produkcji, bądź poprawa jej jakości. Przedmiotem ochrony są branże.

Ze względu na sposób podejmowania decyzji o wysokości stawek celnych:

1.      Cła autonomiczne – ustalane samodzielnie przez powołane do tego organy państwowe.

2.      Cła konwencyjne (umowne) – są przedmiotem umów dwu i wielostronnych, jako element stosunków międzynarodowych.

·         Cła skonsolidowane – to takie, w odniesieniu do których państwo zobowiązuje się w umowie międzynarodowej, że go nie podwyższy, ale zachowuje prawo do jego obniżenia.

·         Cła międzynarodowe – obowiązują w ramach krajów członkowskich unii celnych wobec krajów trzecich. Są alternatywą dla ceł narodowych.

Ze względu na kierunek ruchu towarów w obrocie międzynarodowym:

1.      Cła przywozowe (importowe) – zwiększają na ogół ceny towarów importowanych, co czyni je mniej konkurencyjnymi w stosunku do towarów krajowych, co jednocześnie nie sprzyja konsumentom.

2.      Cła wywozowe (eksportowe) – celem jest zahamowanie eksportu deficytowych towarów lub być formą udziału państwa w zyskach firm eksportujących towary.

(kiedyś – cła przewozowe (tranzytowe) – teraz nie stosowane ze względu na zasadę wolności obrotu handlowego z zagranicą)

Ze względu na rodzaj taryfy celnej, w której zawarte są stawki celne:

1.      Cła maksymalne – wobec tzw. Krajów nietraktatowych, czyli z którymi kraj nie zawarł klauzuli najwyższego uprzywilejowania.

2.      Cła minimalne – wobec krajów traktatowych, czyli z przyznaną wyżej wspomnianą klauzulą.

Ze względu na sposób traktowania:

1.      Cła dyskryminacyjne – cła ustalone na poziomie wyższym niż cła normalnie ustalone przez dany kraj.

·         Cła retorsyjne (odwetowe) – mogą być stosowane jako instrument odwetu za pewne posunięcia ekonomiczne bądź polityczne innego kraju.

·         Cła wyrównawcze – celem ich jest niwelowanie efektu udzielonych za granicą subsydiów eksportowych.

Subsydia (subwencje i dotacje) – bezzwrotna pomoc finansowa udzielana beneficjentowi w celu wspierania określonej działalności gospodarczej.

- subsydia eksportowe – udziela się w celu pozbycia się nadwyżek produkcyjnych lub pełniejszego wykorzystywania możliwości produkcyjnych itp.

              * subsydia bezpośrednie – 3 formy – 1) premia udzielana proporcjonalnie do wielkości eksportu, 2)zwrot różnicy między ceną wewnętrzną (wyższą) a ceną światową (niższą) i 3) zwrot kosztów związanych z działalnością eksportową.

              *subsydia pośrednie (ukryte) – forma ulg finansowych

Subsydia eksportowe wywołują także skutki negatywne – zwiększają dochody producentów produktów subsydiowanych kosztem reszty społeczeństwa, osłabiają skłonności do inwestowania i innowacyjności, dlatego niektóre subsydia są zakazane np. subsydia bezpośrednie, ulgi antydumpingowe podatkach bezpośrednich tytułu eksportu, korzystniejsze stawki frachtowe. 

·         Cła antydumpingowe – celem jest przeciwdziałanie skutkom dumpingu, czyli sprzedaży towarów przez eksportera poniżej kosztów produkcji, bądź cen na rynku eksportera. (Dumping służy opanowywaniu rynku określonego kraju przez stopniowe eliminowanie z niego konkurentów.)

2.      Cła preferencyjne – cła ustalone na poziomie niższym niż cła normalne. Są to korzystne warunki wymiany z danym krajem.

Znaczenie ceł we współczesnej gospodarce wolnorynkowej:

Cło stosowane głównie w funkcji ochrony rodzimego przemysłu jest podstawowym narzędziem protekcjonizmu gospodarczego. Obecnie jednak wobec postępujących procesów globalizacji cła oraz inne narzędzia ochrony rynków wewnętrznych tracą na znaczeniu, a zaczyna dominować koncepcja wolnego handlu w wymianie międzynarodowej. Wiele państw tworzy unie celne, znosząc tym samym cła w wymianie handlowej między sobą przy jednoczesnym ujednoliceniu polityki celnej wobec krajów trzecich.

W polityce celnej możliwe jest takie ukształtowanie ceł, aby stały się instrumentem kierowania procesami gospodarczymi. Cła charakteryzuje duża elastyczność. W krótkim okresie mogą być szybko zmieniane. W procesie koniecznych zmian w gospodarce, polegających np. na zmniejszaniu krajowej produkcji, możliwe i wskazane jest stopniowe zwiększanie bezcłowego importu towarów. Cele te można osiągnąć posługując się tzw. kwotami celnymi i plafonami celnymi. Polegają one na stosowaniu dwu stawek celnych: pierwszej (niższej, a nawet zerowej) dla towarów importowanych w ramach określonej kwoty i drugiej (normalnej) stosowanej do tych partii towarów, które sprowadzone zostały ponad kwoty ulgowe. Istnieją pewne niezbyt istotne różnice między kwotami celnymi a plafonami celnymi. W przypadku kwot celnych przekroczenie kwot ulgowego importu automatycznie powoduje zastosowanie drugiej, czyli zwykłej stawki celnej. Natomiast zastosowanie drugiego z tych rozwiązań – plafonu celnego wywołuje nieco inny skutek, mianowicie nie musi on automatycznie powodować zastosowanie wyższej stawki celnej, ale w tym przypadku powinien być spełniony dodatkowy warunek. Na ogół kwoty celne ustalane są ilościowo, a plafony celne wartościowo.

Podsumowując cła są instrumentem w rękach państwa, które może stosować je dla poprawy warunków handlowych, dla poprawy sytuacji gospodarczej społeczeństw, czyli działać na jego korzyć spełniając zasady gospodarki wolnorynkowej, lub hamować eksport, import, produkcję i wspierać monopol w państwie.

Taryfa celna i inne środki taryfowe:

Taryfa celna – to na ogół usystematyzowane wyszczególnienie towarów (nomenklatura), podstaw wymiaru cła i stawek celnych. Znajdują się w niej m.in. wyjaśnienia dotyczące zakresu stosowania stawek celnych.

Podstawowe elementy:

1)     nomenklatura – powinna być zupełna i przejrzysta, tzn. powinna obejmować wszystkie towary występujące w obrocie za granicą. Przejrzysta, bo stosują ją funkcjonariusze celni.

2)     stawki celne – taryfa celne określa ich wysokość, także sposób, zakres i warunki ich stosowania.

·         Stawki ad valorem – nawiązują do wartości, są procentowe, zróżnicowanie cen towarów od ich jakości.

·         Stawki kwotowe – zależą od jednostek miary danego towaru, nie różnicują towarów na lepsze i gorsze jakościowo, dlatego mogą być uznane za niesprawiedliwe.

Występują tez:

Cła zależne od granicznych progów wartości – skłaniają do zastosowania przez eksporterów wyższych cen, a zatem unikania dumpingu.

Sezonowe stawki celne – służą ochronie producentów z UE w okresie, w którym ich produkty są zbierane i sprzedawane.

Postępowania celne:

1.      Normalne postępowanie celne – stosuje się podstawowe stawki celne,

2.      Uprzywilejowane traktowanie taryfowe – stosuje się stawki preferencyjne, polega na obniżeniu lub zawieszeniu należności celnych, trzeba jednak złożyć wniosek.

Dyferencjacja taryfy celnej – podział nomenklatury na odpowiednie grupy, podgrupy, pozycje itd.

Wspólna Taryfa Celna (WTC...