ORIENTACJA PRZESTRZENNA STRUKTUR GEOLOGICZNYCH.
Struktura geologiczna nazywamy określony układ skał powstałych w wyniku działania procesów geologicznych i można ją rozpatrywać w czterech skalach:
1. Megastruktury – są to rozlegle obszary o charakterystycznej budowie, genezie które różnią się od jednostek sąsiednich. Np. łańcuch gór fałdowych, platforma.
2. Makrostruktura – są to wyodrębnione formy przestrzennego zalegania skał które mogą być ujęte na mapach geologicznych.
3. Mezostruktura – są to struktury małych rozmiarów widoczne w całości gołym okiem.
4. Mikrostruktura – są to struktury mikroskopowej wielkości. Np. mikrofałdy, wydłużenia minerałów.
Jednoznaczne określenie pozycji przestrzennej jakieś struktury geologicznej wymaga znajomości jej kształtu, wymiarów oraz znajomości orientacji przestrzennej charakterystycznych elementów strukturalnych. W przypadku struktur niewielkich kształt i wymiary są łatwe do określenia. Jeżeli natomiast struktury są duże np, megastruktury to określenie kształtu i wymiarów może odbywać się drogą pośrednią poprzez określenie orientacji lokalnej wydzielonych elementów strukturalnych, a następnie interpolacyjne odtworzenie całości i przedstawienie obrazu na mapie.
Zasady określania przestrzennej orientacji struktur.
Orientacje przestrzenną określamy posługując się pewnymi pomocniczymi elementami. Posługujemy się zarówno orientacją płaszczyzn jak i orientacją linii prostych. W związku z tym przy określaniu orientacji przestrzennych struktur geologicznych przyjmujemy pewne założenie (uproszczenie) że wszystkie powierzchnie oraz linie wyznaczające daną strukturę są w miejscu pomiaru odpowiednio płaszczyznami i liniami prostymi. Podstawowym układem odniesienia jest kierunek północy oraz poziom (horyzontalny układ odniesienia).
Elementy orientacji:
Bieg warstwy
a) warstwa płaska
b) fałd o nie poziomych osiach.
1. Bieg warstwy – jest to linia powstała jako ślad przecięcia się powierzchni warstwy z płaszczyzną pozioma. Dla warstwy płaskiej oraz dla fałdów o poziomych osiach bieg jest linią prostą (a). Natomiast dla warstw pofałdowanych których osie nie są poziome bieg jest linia krzywą (b)
2. Upadł – jest to linia prosta leząca na powierzchni warstwy, która wyznacza maksymalny spadem warstwy w danym miejscu. Bieg i upadł są do siebie prostopadłe.
Elementy przestrzennej orientacji warstwy.
AB – azymut biegu
KU – kierunek upadu
AU – azymut upadu
3. Azymut biegu – jest to kąt zawarty miedzy kierunkiem północy a linią biegu, mierzony od północy w prawo zgodnie z kierunkiem wskazówek zegara.
4. Azymut upadu – jest to kąt zawarty miedzy kierunkiem północy a rzutem prostokątnym upadu na płaszczyznę poziomą. Liczny zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
5. Kierunek upadu – jest to szacunkowo wyznaczony geograficzny kierunek nachylenia warstwy np upad warstw w kierunku północno – zachodnim oznaczamy NW.
Sposoby określania orientacji struktur geologicznych w przestrzeni.
W praktyce stosowanie są trzy sposoby określania orientacji struktur.
1. Podaję się w nim azymut biegu, kąt upadu i kierunek upadu.- ten sposób orientacji przedstawia się za pomocą zapisu trój członowego. 135/40/NE, człon pierwszy azymut biegu, człon drugi kąt upadu, człon trzeci kierunek upadu.
2. Podaję się w nim azymut upadu i kąt upadu. – określona orientację zapisujemy tzw. Zapisem dwuczłonowym np. 170/50. Obydwa kąty podane razem określają orientację płaszczyzny w sposób jednoznaczny. Jeżeli płaszczyzna zalega pionowo to azymut jej upadu nie jest określony stronami świata. W takim przypadku podajemy jako azymut upadu azymut jednego z kierunków prostopadłych do biegu.
MAPY GEOLOGICZNE
Mapa geologiczna jest to graficzne odwzorowanie elementów budowy geologicznej jakiegoś terenu. Zrzutowaną na płaszczyznę poziomą i przedstawione w odpowiedniej skali za pomocą umownych znaków.
W zależności od budowy geologicznej, przeznaczenia oraz skali wyróżniamy kilka sposobów map geologicznych.
Z punktu widzenia sposobu przedstawienia budowy geologicznej terenu wyróżniamy:
1. Mapy zakryte przedstawiają zasięg utworów geologicznych na powierzchni ziemi.
2. Mapy odkryte obrazują budowę geologiczną tak jak przedstawia się ona pod pokrywą osadów kenozoicznych.
Natomiast w zależności od przeznaczenia wyróżniamy mapy:
1. Hydrogeologiczne
2. Geologiczno – inżynierskie
3. Tektoniczne
4. Stratygraficzne
5. Mapy złożowe
Mapy te nazywane są mapami specjalnymi, ponieważ są dostosowane do specjalnych celów. W grupie map specjalnych znajdują się równie mapy stosowane w geotechnice i budownictwie. Tu możemy wyróżnić:
- mapy gruntów budowlanych,
- mapy procesów geodynamicznych
Mapa gruntów budowlanych przedstawia rodzaje gruntów i ich rozprzestrzenienie na powierzchni a mapa procesów geodynamicznych przedstawia obszar występowania procesów geodynamicznych np. osuwisk.
calthinowa