01.system_operacyjny(1).pdf

System operacyjny

1. Czym jest system operacyjny.

System operacyjny ( ang. OS - Operating System ) jest programem, który działa jako pośrednik między

uŜytkownikiem a sprzętem komputerowym. Zadaniem SO jest tworzenie środowiska, w którym uŜytkownik moŜe

wykonywać programy w wygodny i wydajny sposób, oraz moŜe korzystać z urządzeń takich jak drukarki, skanery,

nośniki danych, urządzenia multimedialne itd.

2. NajwaŜniejsze funkcje systemu operacyjnego:

zarządzanie pamięcią operacyjną komputera,

nadzorowanie pracy wszystkich uruchomionych pod jego kontrolą programów,

tworzenie ujednoliconej struktury dysków, tzw. folderów (katalogów) i plików dla programów,

nadzorowanie współpracy wszystkich dostępnych w systemie komputerowym urządzeń,

zapewnienie komunikacji uŜytkownika z komputerem,

sygnalizowanie błędów.

Informacja w komputerze moŜe zostać zapisana na dysku twardym, dyskietce lub teŜ nośniku optycznym

typu CD-ROM lub DVD. Jednak z punktu widzenia uŜytkownika, zdecydowanie najwaŜniejszym nośnikiem

danych jest dysk twardy. To właśnie na nim znajduje się zwykle system operacyjny, który zarządza zasobami

programowymi i sprzętowymi komputera. Nawet najlepiej wyposaŜony i optymalnie skonfigurowany komputer, nie

będzie zwykle do niczego przydatny, jeŜeli nie posiada zainstalowanego systemu operacyjnego. System

operacyjny jest podstawowym rodzajem oprogramowania komputerowego. Instalowanie oprogramowania w

komputerze rozpoczyna się zawsze od zainstalowania w nim systemu operacyjnego.

3. Krótka charakterystyka popularnych systemów operacyjnych

DOS – głównie tryb tekstowy, polecenia z klawiatury, jednozadaniowy, jednouŜytkownikowy, istnieją nakładki np.:

Norton Commander, Windows 3.11. System wychodzący z uŜytku.

Windows 9x - rodzina systemów do pracy w domu, multimedia, gry, słabe zabezpieczenia, wielozadaniowy,

obsługuje duŜą liczbę urządzeń. System częściej spotykany niŜ DOS, ale równiŜ wychodzący z uŜytku.

Windows NT - (NT, 2000, XP, 2003) rodzina sieciowych systemów, dla wydajnych komputerów dla zastosowań

w biznesie, postawiona na niezawodność i bezpieczeństwo. Wyjątek XP HOME – do zastosowań domowych

(jednak wspólne jądro z Professional).

UNIX - wielozadaniowy, wielodostępny, powstał na początku lat 70 do dziś rozwijany, głownie na serwery, system

dojrzały i niezawodny, rozwijany przez największe firmy komputerowe (Solaris – Sun Mic., AIX – IBM, Irix –

Silicion Graph.)

Linux – nowoczesny, wielozdaniowy, powstały na bazie UNIX’a wg. idei otwartego kodu. Zarówno interfejs

tekstowy jak i graficzny, rozpowszechniany w większość za darmo, początkowo tylko dla komputerów PC obecnie

jądro moŜna spotkać w komórkach, kamerach cyfrowych i wielkich serwerach.

Novell NetWare - bezpieczna, niezawodna platforma do prowadzenia e-biznesu - tworzenia i uruchamiania

aplikacji WWW, aplikacji biurowych, aplikacji DOS, serwer plików, baz danych.

MacOS – system operacyjny przeznaczony dla komputerów firmy Macintosh. Interfejs graficzny, system

wielozadaniowy, dobrze sprawdzający się w zastosowaniach multimedialnych.

4. Podział systemów operacyjnych

Stosowane obecnie systemy operacyjne posiadają przyjazny dla uŜytkownika interfejs graficzny, za pomocą

którego uŜytkownik moŜe się komunikować z komputerem. Aktualnie najpopularniejszym z systemów

operacyjnych dla komputerów klasy IBM PC jest system Windows XP firmy Microsoft. Innym systemem

zdobywającym z dnia na dzień coraz większą popularność jest darmowy Linux. Jednak jeszcze do połowy lat

dziewięćdziesiątych, standardowym systemem operacyjnym na komputerach PC był system operacyjny DOS

( Disk Operating System ) firmy Microsoft. Sposób komunikowania się z komputerem w tym przypadku był róŜny

od tego z jakim mamy do czynienia obecnie. System DOS wymagał znajomości całego szeregu komend, za

pomocą których uŜytkownik mógł wykonywać określone polecenia. Niektóre z nich są nadal uŜywane w nowych

wersjach Windows.

Ze względu na interfejs (czyli sposób komunikowania się z uŜytkownikiem) systemy operacyjne dzielimy na:

- tekstowe (DOS, UNIX/Linux)

- graficzne (Windows, UNIX/Linux, MacOS)

Innym kryterium podziału systemów operacyjnych jest ilość moŜliwych do uruchomienia w tym samym czasie

programów. Mówimy wtedy o systemach:

- jednozadaniowych – jeden proces w tym samym czasie (DOS),

- wielozadaniowych – wiele procesów w tym samym czasie (Windows, UNIX/Linux, MacOS, Novell

NetWare)

Jak widać większość z dzisiejszych systemów operacyjnych jest wielozadaniowa. Cecha ta pozwala

uŜytkownikowi wielozadaniowego systemu operacyjnego na np. jednoczesne przeglądanie stron internetowych,

słuchanie muzyki i drukowanie dokumentów. W systemie jednozadaniowym, aby uruchomić nowy program

naleŜało zakończyć działanie poprzedniego.

Kolejnym kryterium podziału systemów operacyjnych moŜe być jego przeznaczenie, czyli gdzie i do czego

będzie wykorzystywany. W tym przypadku moŜemy wyszczególnić trzy podstawowe kategorie:

- zastosowania domowe/biurowe (Windows XP Home, Linux, MacOS)

- stacja robocza w sieci komputerowej (Windows 2000/XP Professional, UNIX/Linux)

- serwer w sieci komputerowej (Windows 2000/2003 Server, UNIX/Linux, Novell NetWare)

Stacja robocza – komputer podłączony do sieci komputerowej, na którym pracuje uŜytkownik. Najczęściej

komputer ten korzysta z zasobów udostępnianych przez serwer takich jak pliki, aplikacje, drukarki.

Serwer - komputer udostępniający swoje zasoby w sieci, z reguły maszyna o większej mocy obliczeniowej niŜ

stacje robocze. Udostępnianymi zasobami najczęściej są pliki (serwer plików), drukarki (serwer wydruku),

programy (serwer aplikacji). Bezpośrednio na nim nie pracuje zwykły uŜytkownik.

Istnieje oczywiście więcej kryteriów podziału systemów operacyjnych jednak, aby móc o nich mówić

naleŜy szerzej zapoznać się z cechami, zasadą działania i architekturą systemów operacyjnych. Jest to tematem

oddzielnych opracowań dotyczących poszczególnych systemów operacyjnych.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: