13. Stare a nowe ruchy społeczne.
Paradygmaty wg Clausa Offe
Stary paradygmat
Nowy paradygmat
Aktorzy
Społeczno-ekonomiczne grupy działające w swoim interesie grupowym i angażujące się w konflikty w strefie podziału władzy
Społeczno-ekonomiczne grupy działające nie jako określone grupy lecz w imieniu szerszych zbiorowości
Kwestie
Wzrost gospodarczy i dystrybucja. Bezpieczeństwo militarne i społeczne, kontrola społeczna
Zachowanie pokoju, środowiska naturalnego, praw jednostki, niewyalienowane formy pracy
Wartości
Wolność i bezpieczeństwo prywatnej konsumpcji i awansu materialnego
Autonomia jednostki i jej tożsamość jako opozycja wobec scentralizowanej kontroli itp.
Sposób działania
A) Wewnętrzny: formalna organizacja, masowe zrzeszenia delegujące reprezentacje
B) Zewnętrzny: pluralistyczne lub korporacyjne uzgadnianie interesów; współzawodnictwo partii politycznych, reguła większościowa
A) Wewnętrzny: nieformalność i spontaniczność, niski stopień pionowej i poziomej dyferencji ról
B) Zewnętrzny: polityka protestu oparta na żądaniach formułowanych przede wszystkim w terminach negacji status quo
Stare ruchy społeczne – pojawiły się wraz z rozwojem społeczeństw kapitalistycznych, wraz z jego 7 cechami. Aktywność wyrażały ruchy: ruch miastowy, robotniczy, chłopski działały w imieniu własnym ale jako reprezentanci tych klas. Kwestie wzrostu gospodarczego i redystrybucji dóbr, kwestie bezpieczeństwa i społecznej kontroli. 2 sfery działania: (wewnętrzna – przeważała formalna organizacja, masowe zrzeszenia o 3 Stopinach instytucjonalizacji, działające poprzez delegowanie; zewnętrzna – pluralistyczne uzgadnianie interesów, współzawodnictwo organizacji, reguła większościowa, jako wspólne działanie, np. ruchy socjalistyczne, robotnicze, chłopskie – walka o realizacje interesów klasowych; są to organizacje zrzeszające największe masy ludzi, będą posiadały własną strukturę, często przeradzały się w partie polityczne, walka o polepszenie bytu)
Nowe ruchy społeczne nie mogą być utożsamiane ze starymi ruchami społecznymi. O ile te stare miały na celu zmianę porządku społecznego i mogły zaburzać funkcjonowanie państwa i instytucji, o tyle nowe ruchy społeczne nastawiają się gównie na zmianę wewnętrzną człowieka, a poprzez to zmianę stanu rzeczy w określonej sferze.
Chleb, praca, wolność, demokracja – to poziom podstawowy dla zaistnienia nowych ruchów społecznych, mogą one zatem zaistnieć tylko w społeczeństwie demokratycznym.
Uczestnicy nowych ruchów społecznych:
I) Nowa klasa średnia (szczególnie sektor usług i sektor publiczny)
II) Stara klasa średnia (jej część)
III) Osoby z poza rynku pracy lub z jego peryferii(młodzież, emeryci, studenci, bezrobotni, pomoce domowe)
Szczególną role zatem odgrywa w ruchach społecznych klasa średnia.
Nowe ruchy społeczne – działają w imieniu szerszych zbiorowości, 2 sfery działań : (wewnętrzna – grupy niesformalizowane, spontaniczność, niski poziom zorganizowania; zewnętrzna – polityka, protest, kwestie negocjacji, hepeningi, manifestacje, bunty np. ruchy ekologiczne, feministyczne, antyglobalistyczne.
Nowe ruchy społeczne jako efekt procesów modernizacyjnych takich jak:
a) Rozwój nowoczesnych technologii, wzrost znaczenia informacji i nowych form komunikowania.
b) Wyodrębnienie się i uzyskanie samodzielności przez poszczególne subsystemy (polityczny – ekonomiczny)
c) Uzyskanie w skali masowej odpowiedniego poziomu zaspokojenia podstawowych potrzeb, w tym głownie materialnych
d) Upowszechnienie wykształcenia i, co się z tym łączy kształtowanie w procesie socjalizacji postaw promujących samodzielna refleksję: krytycyzm, poczucie odpowiedzialności, a także przywiązanie do wartości demokratycznych.
jacekmioduszewski25