traktaty.doc

TRAKTATY Z DZIEDZINY OCHRONY PRAW CZŁOWIEKA

1) LISTA NAJWAŻNIESZYCH TRAKTATÓW:

I. Przyjęte przed II wojną światową:

-Konwencja przeciwko niewolnictwu (Slavery Convention) z 1926 roku

-Międzyamerykańska Konwencja w sprawie obywatelstwa kobiet (Inter-American Convention on Nationality of Women) z 1933 roku

II. Przyjęte na forum ONZ:

A.     Trzon stanowi 16 umów międzynarodowych (w tym 7 protokołów dodatkowych) składających się na traktatowy system ochrony praw człowieka ONZ (przestrzegania poniższych umów pilnują specjalne KOMITETY).

-          Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej przyjęta Rezolucją ZO ONZ (2106 (XX)) w dniu 21 grudnia 1965 roku (weszła w życie 4 stycznia 1969 roku)

-                      Międzynarodowy Pakt praw obywatelskich i politycznych (MPPOiP) przyjęty Rezolucją ZO ONZ (2200A (XXI)) w dniu 16 grudnia 1966 rok (wszedł w życie 23 marca 1976 roku)

-                      Protokół Fakultatywny do MPPOiP (data oraz sposób przyjęcia oraz wejścia w życie takie same jak Paktu)

-                      Drugi Protokół Fakultatywny do MPPOiP w sprawie zniesienia kary śmierci przyjęty Rezolucją ZO ONZ (44/128) w dniu 15 grudnia 1989 roku (wszedł w życie 11 lipca 1991 roku)

-                      Międzynarodowy Pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych (MPPGSiK) przyjęty Rezolucją ZO ONZ (2200A (XXI)) w dniu 16 grudnia 1966 rok (wszedł w życie 3 stycznia 1976 roku)

-                      Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet przyjęta Rezolucją ZO ONZ (34/180) w dniu 18 grudnia 1979 roku (weszła w życie 3 września 1981 roku)

-                      Protokół Fakultatywny do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet przyjęty Rezolucją ZO ONZ (54/4) w dniu 6 października 1999 roku (wszedł w życie 22 grudnia 2000 roku)

-                      Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania przyjęta Rezolucją ZO ONZ 39/46) w dniu 10 grudnia 1984 rok (weszła w życie w dniu 26 czerwca 1987 roku)

-                      Protokół Fakultatywny do konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub  poniżającego traktowania albo karania przyjęty Rezolucją ZO ONZ (57/200) w dniu 18 grudnia 2002 roku (wszedł w życie 22 czerwca 2006 roku)

-                      Konwencja o prawach dziecka przyjęta Rezolucją ZO ONZ (44/25) w dniu 20 listopada 1989 rok (weszła w życie 2 września 1990 roku)

-                      Protokół Fakultatywny do konwencji o prawach dziecka o angażowaniu dzieci w konflikty zbrojne przyjęty Rezolucja ZO ONZ (54/263) w dniu 25 maja 2000 roku (wszedł w życie 12 stycznia 2002 roku)

-                      Protokół Fakultatywny do konwencji o prawach dziecka w sprawie handlu dziećmi, dziecięcej prostytucji i dziecięcej pornografii przyjęty razem z pierwszym protokołem fakultatywnym (wszedł w życie w dniu 18 stycznia 2002 roku)

-                      Międzynarodowa konwencja o ochronie praw wszystkich pracowników – migrantów i członków ich rodzin przyjęta Rezolucją ZO ONZ (45/158) w dniu 18 grudnia 1990 roku (weszła w życie 1 lipca 2003 roku)

-                      Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych przyjęta Rezolucją ZO ONZ (61/106) w dniu 13 grudnia 2006 roku (weszła w życie 18 maja 2008 roku)

-                      Protokół Fakultatywny do konwencji o prawach osób niepełnosprawnych (przyjęty razem z tą Konwencją)

-                      Międzynarodowa konwencja w sprawie ochrony przed wymuszonymi zaginięciami przyjęta przez Rezolucją ZO ONZ (61/177) w dniu 20 grudnia 2006 roku (nie weszła jeszcze w życie)

B.     Pozostałe (bez specjalnych organów kontrolnych):

- Konwencja w spawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 9 grudnia 1948 roku

- Konwencja dotycząca zwalczania handlu ludźmi i eksploatacji prostytucji z 21 marca 1950 roku

- Konwencja dotycząca statusu uchodźców z 28 lipca 1951 roku

- Konwencja o prawach politycznych kobiet z 1953 roku

- Uzupełniająca konwencja w sprawie zniesienia niewolnictwa, handlu niewolnikami oraz instytucji i praktyk zbliżonych do niewolnictwa z 1956 roku

- Protokół dotyczący statusu uchodźców z 31 stycznia 1967 roku

- Konwencja UNESCO w sprawie zwalczania dyskryminacji w dziedzinie oświaty z 14 grudnia 1960 roku

- Międzynarodowa konwencja o zwalczaniu i karaniu zbrodni apartheidu z 11 listopada 1973 roku

III. Przyjęte na forum Rady Europy:

- Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPCz) z 4 listopada 1950 roku wraz z 14 protokołami dodatkowymi (1, 4, 7 rozszerzenie postanowień materialnych, 6 i 13 kara śmierci, pozostałe – organizacyjne)

- Europejska Karta Społeczna z 18 października 1961 roku wraz z 3 protokołami dodatkowymi

- Europejska Karta Społeczna (zrewidowana) z 3 maja 1996 roku

- Europejska konwencja o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu z 26 listopada 1987 roku wraz z dwoma protokołami dodatkowymi

- Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych z 1 lutego 1995 roku

- Konwencja o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej w odniesieniu do zastosowań biologii i medycyny: Konwencja o prawach człowieka i medycynie z 4 kwietnia 1997 roku wraz z jednym protokołem dodatkowym

IV. Przyjęte na forum Organizacji Państw Amerykańskich.

- Amerykańska Konwencja Praw Człowieka z 22 listopada 1969 roku wraz z Protokołem dodatkowym dotyczącym praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych z 17 listopada 1988 roku oraz Protokołem dodatkowym w sprawie zniesienia kary śmierci z 8 czerwca 1990 roku

- Międzyamerykańska konwencja w sprawie zapobiegania i karania tortur z 28 lutego 1987 roku

- Międzyamerykańska konwencja w sprawie zapobiegania, karania oraz likwidacji przemocy wobec kobiet z 6 września 1994 roku

- Międzyamerykańska konwencja w sprawie osób zaginionych z 6 września 1994 roku

- Międzyamerykańska konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji osób niepełnosprawnych z 6 sierpnia 1999 roku

V. Pozostałe:

      A. Afryka (Organizacja Jedności Afrykańskiej, od 2002 r. Unia Afrykańska):

- Afrykańska karta praw człowieka i ludów z 27 czerwca 1981 roku uzupełniona w 1998 roku Protokołem w sprawie powołania Afrykańskiego Trybunał Praw Człowieka i Ludów, a w 2004 roku o Protokół w sprawie praw kobiet w Afryce

B.     Kraje arabskie – Liga Państw Arabskich:

- Arabska karta praw człowieka z 15 września 1994 roku.

2) RODZAJE ZOBOWIĄZAŃ PAŃSTW (na przykładzie Paktów Praw Człowieka):

Art. 2 MPPOiP 1. Każde z Państw-Stron niniejszego Paktu zobowiązuje się przestrzegać i zapewnić wszystkim osobom, które znajdują się na jego terytorium i podlegają jego jurysdykcji, prawa uznane w niniejszym Pakcie, bez względu na jakiekolwiek różnice, takie jak: rasa, kolor skóry, płeć, język, religia, poglądy polityczne lub inne, pochodzenie narodowe lub społeczne, sytuacja majątkowa, urodzenie lub jakiekolwiek inne okoliczności.

Art. 2 MPPGSiK Każde z Państw Stron niniejszego Paktu zobowiązuje się podjąć odpowiednie kroki indywidualnie i w ramach pomocy i współpracy międzynarodowej, w szczególności w dziedzinie gospodarki i techniki, wykorzystując maksymalnie dostępne mu środki, w celu stopniowego osiągnięcia pełnej realizacji praw uznanych w niniejszym Pakcie wszelkimi odpowiednimi sposobami, włączając w to w szczególności podjęcie kroków ustawodawczych.

3) MECHANIZMY KONTROLNE:

A. Sąd międzynarodowy (EKPCz, Amerykańska Konwencja Praw Człowieka, Afrykańska Karta Praw Człowieka i Ludów)

B. Komitety ONZ-owskie (zob. pkt. II. A). Możliwe procedury: Rozpatrywanie sprawozdań państw, Komentarze Ogólne, skarga międzypaństwowa, skarga/zawiadomienie indywidualne

C. Inne specjalne organy kontrolne – (traktaty RE, inne niż EKPCz)

D. Brak specjalnego mechanizmu kontrolnego. Zasady ogólne odpowiedzialności państw za niewykonywanie zobowiązań traktatowych.

4) SPECYFIKA TRAKTATÓW Z DZIEDZINY OCHRONY PRAW CZŁOWIEKA:

PRZEDMIOT – beneficjenci,

INTERPRETACJA – odejście od tekstualizmu i subiektywizmu w stronę celowości, interpretacji ewolucyjnej.

WYPOWIADZENIE – Np. 1997 Korea PN., Komentarz Ogólny Nr 26 Komitetu Praw Człowieka zakazujący, inne traktaty – specjalne klauzule.

SUKCESJA – automatyczna sukcesja? Np. Hong Kong i Makau

5) KOMITET PRAW CZŁOWIEKA – ZAWIADOMIENIE INDYWIDUALNE A SKARGA DO ETPC:

2