rozpaczliwych manipulacji, których świetnym przykładem mogą być międzymiastowe rozmowy Jill i wypady samolotem do San Diego (w kontekście niesłychanie napiętego budżetu!). „Terapeutyczne sesje" przez telefon miały raczej ukształtować Randy'ego na obraz i podobieństwo jej pragnień, aniżeli skłonić go do odkrywania własnej tożsamości. Warto zauważyć, że Randy bynajmniej nie palił się do takich „odkryć". Gdyby istotnie zależało mu na autoanalizie, zabrałby się do niej sam, a nie poddawał biernie zapędom Jill. Cóż jednak pozostawało biedaczce do wyboru? Musiałaby uznać Randy'ego za kogoś, kim był naprawdę — za człowieka obojętnego na jej uczucia i dalsze losy ich związku.
Powróćmy do opowieści Jill, by zrozumieć lepiej powody, które przywiodły ją do mego gabinetu. Zaczęła wspominać swego ojca.
— Nigdy nie spotkałam takiego uparciucha. Poprzysięgłam sobie,że kiedyś pokonam tatę w dyskusji — tu popadła na chwilę w zadumę— ale jakoś nigdy mi się to nie udało... Chyba dlatego poszłam naprawo. To wspaniałe: przedstawić argumenty i wygrać sprawę!
Uśmiechnęła się szeroko do własnych myśli, ale zaraz spoważniała.
— Wie pani, co raz zrobiłam? Doprowadziłam do tego, że mipowiedział, że mnie kocha! Doprowadziłam do tego, że mnie przytulił!
Usiłowała przedstawić to jako zabawną anegdotkę z okresu dorastania, ale nie wychodziło. Między wierszami pojawiał się wciąż cień zranionej dziewczyny.
— Nigdy by się nie przełamał, gdybym go nie nakłoniła. On mniekochał, ale po prostu nie umiał tego okazać. I nigdy już więcejsię nie wychylił. W sumie cieszę się. Inaczej nigdy bym tego nieusłyszała. Mogłam sobie czekać i czekać... Akurat skończyłam osiemnaście lat. Masz mi zaraz powiedzieć, że mnie kochasz, inaczej się stądnie ruszę. Tak postawiłam sprawę. I rzeczywiście nie ruszyłam sięz miejsca, aż powiedział. A potem poprosiłam, żeby mnie przytulił. Coprawda, to ja musiałam objąć go pierwsza, a on właściwie tylkopoklepał mnie po ramieniu, ale nic nie szkodzi... tak bardzo tegochciałam...
Nie powstrzymywała już łez. Spływały ciurkiem po krągłych policzkach.
— Dlaczego tak trudno mu było to z siebie wykrztusić? W końcunie ma przecież nic prostszego, niż powiedzieć rodzonej córce, żesię ją kocha...
Znów przyjrzała się swym splecionym palcom.
— Tak bardzo się starałam. Pewnie dlatego wciąż z nim wojowałami wdawałam się w kłótnie. Myślałam, że jeśli go wreszcie przekonam,będę górą, wygram, zacznie być ze mnie dumny. Przyzna, że jestemniezła. Potrzebowałam jego aprobaty, to znaczy chyba jego miłości...potrzebowałam jak niczego na świecie...
Rodzina kładła odrzucenie Jill przez ojca na karb jej płci. Oczekiwał syna, urodziła się córka. Najwidoczniej wszystkim, nie wyłączając Jill, łatwiej było przystać na to niewyszukane wyjaśnienie chłodu wobec własnego dziecka, aniżeli pogodzić się z prawdą o głowie domu. Dopiero po wielu seansach terapeutycznych Jill uprzytomniła sobie, że w gruncie rzeczy ojciec utrzymywał na dystans każdego; że w zasadzie nie umiał okazać ciepła, aprobaty i miłości nikomu z domowników. Zawsze istniały po temu „powody". A to kłótnia. A to różnica zdań. A to jakiś nieodwracalny fakt w rodzaju płci Jill. Członkowie rodziny uznawali owe „racje" za uzasadnione. W przeciwnym razie musieliby zacząć się zastanawiać nad sensem tak osobliwych stosunków w domu.
Jill wolała winić siebie, niż przyjąć do wiadomości fakt, iż ojciec niezdolny jest do kochania. Wina bowiem oznaczała zarazem nadzieję: jeśli tylko naprawi swój błąd, w ojcu nastąpi metamorfoza.
Nic w tym dziwnego. Gdy spotykają nas rzeczy emocjonalnie dotkliwe i gdy powiemy sobie, że przyczyny należy szukać w nas samych, w „tunelu błyska światełko". Panujemy znów nad sytuacją. Wystarczy coś zmienić, a ból ustanie. Podobny mechanizm działa w kobietach, które kochają za bardzo. Obwiniając siebie o wszystko nie tracą nadziei: trzeba jedynie wpaść na to, co się robi „nie tak", i skorygować postępowanie, a sprawy ułożą się pomyślnie.
Obecność tego mechanizmu w psychice Jill ujawniła się szczególnie ostro w trakcie kolejnego posiedzenia, na którym opowiadała o swym małżeństwie. Ciągnęło ją nieodparcie do kogoś, z kim mogłaby odtworzyć smutny klimat uczuciowy swego dorastania. Zamążpójście stanowiło okazję do ponownej próby zdobycia miłości z „zapieczętowanego źródła".
Jill zaczęła opisywać okoliczności, w których poznała męża, a mnie przypomniała się sentencja znajomego terapeuty: głodny kupuje byle _cq. Złakniona ciepła i aprobaty, a zaraem przyzwyczajona do odrzucenia (choć nieskłonna brać go serio), Jill nie mogła nie natrafić na człowieka w rodzaju Paula.
— Spotkaliśmy się w barze. Zaniosłam bieliznę do pralni i wstąpi-
20
21
elmonka26