Neuroanatomia i głowa (24-25 ćwiczeń semestralnie)Zasady: w semestrze są 3 zaliczenia 20-punktowe, pod postacią pięciopytaniowych sprawdzianów pisemnych z pytaniami opisowymi. Każde pytanie punktujemy w skali 0-4. Maksymalna ocenę za pytanie dostaje się wyjściowo, podczas sprawdzania odejmujemy 0,5 pt za drobniejsze błędy i braki, 1 pkt za poważniejsze i odpowiednio pomniejszamy „kapitał początkowy”. Minimum zaliczeniowe w pierwszym semestrze to 11 pkt, w drugim, ponieważ wzrasta Państwa doświadczenie i umiejętność nauki – 12 pkt. Wyniki zaliczenia są nieobojętne dla egzaminu końcowego (szczegóły co do premii przedstawią asystenci). Drugi termin zaliczenia ma formę ustną, nastąpi po zakończeniu ćwiczeń. Trzy pytania i trzy, przynajmniej poprawne, odpowiedzi są warunkiem minimalnym sukcesu. Trzeci i ostatni termin będzie miał miejsce jako sprawdzian w formie 20-pytaniowego testu o sumie zerowej (w tej formie odbędzie się też 100-punktowy egzamin końcowy – część teoretyczna). Do zaliczenia ćwiczeń z anatomii potrzebny jest komplet zaliczeń. Brak zaliczenia semestralnego ćwiczeń z anatomii powoduje zwykle ocenę niedostateczną w pierwszym terminie egzaminacyjnym. Jeżeli nastąpią jakieś istotne zmiany w tym systemie zaliczeń, zostaniecie Państwo o nich niezwłocznie powiadomieni przez asystentów.Wprowadzenie – tkanka nerwowa, tkanka glejowa, synapsy. Budowa komórki nerwowej: ciało i organelle, akson, dendryty. Niektóre specjalne neurony: komórki Betza, Purkinjego, rzekomojednobiegunowe. Synapsa i płytka nerwowo-mięśniowa. Neuromediatory. Neuroglej – funkcje: podporowa, izolacyjna, usuwanie debris, regulacja środowiska neuronalnego, wydzielanie do i pobieranie z płynu MR, tworzenie myeliny. Astrocyty, oligodendrocyty, mikroglej, komórki wyściółki. Znaczenie pojęć: ośrodkowy układ nerwowy, obwodowy układ nerwowy, substancja szara, biała, jądra podkorowe, pojęcie drogi dwu-, trzy-. wieloneuronowej, zwoje, sploty, nerwy, aferentny, eferentny, ipsilateralny, kontralateralny, rostralny i kaudalny. Pojęcie neuronu ośrodkowego i obwodowego. Ośrodkowy układ nerwowy i jego podział (kliniczny i embriologiczny) . Podział kliniczny, mniej precyzyjny wyróżnia mózg (półkule) i nieparzysty pień mózgu. Podział embriologiczny, obowiązujący na anatomii, opiera się o rozwój ośrodkowego układu nerwowego (faza płytki, rynienki, trzech pęcherzyków pierwotnych, pięciu pęcherzyków wtórnych, zgięcia mostowego, intensywnego rozwoju półkul) . Pęcherzyki pierwotne: prosensephalon, mesencephalon, rhombencephalon. Pęcherzyki wtórne: telencephalon (kresomózgowie), diencephalon (międzymózgowie), mesencephalon (śródmózgowie), metencephalon (tyłomózgowie wtórne), myelencephalon (rdzeniomózgowie). Podział na pięć pęcherzyków wtórnych jest kluczowej wagi, ponieważ jest też anatomicznym podziałem mózgowia dorosłego. Student powinien mieć na uwadze, że wskazanie elementów należących do określonej części mózgowia oraz przypisanie dowolnej struktury do określonej części mózgowia ma podstawowe znaczeniei podczas uczenia się, trzeba na to zwracać pilną uwagę.
1) Mózgowie jako całość. Umiejętność identyfikacji elementów widocznych na zewnątrz mózgowia (podział kory na płaty i zakręty na następnym ćwiczeniu) oraz w przekroju strzałkowym i przyporządkowanie ich do określonej części OUN wg podziału embriologicznego. Opony mózgowia i rdzenia kręgowego. Unaczynienie i unerwienie opon. Opony mózgowia i rdzenia kręgowego. Opona twarda i jej twory: sierp mózgu i móżdżku, namiot móżdżku, przestrzeń nad- i podnamiotowa, wcięcie namiotu, sierp móżdżku, przepona siodła. Znaczenie kliniczne w/w struktur (konsekwencje przemieszczeń i ucisku pnia mózgu we wcięciu namiotu lub w otworze wielkim) . Zatoki żylne opony twardej, ziarnistości pajęczynówki. Unaczynienie i unerwienie opony twardej (nerwy V, X) . Kliniczne znaczenie tętnicy oponowej środkowej – jej przebieg i standardowy dostęp trepanacyjny (schemat Kroenleina) . Unaczynienie opon (ani jedno naczynie oponowe nie przechodzi do mózgowia, te dwa obszary są całkowicie oddzielone) : oponowa przednia od sitowej przedniej, od ocznej, od szyjnej wwnętrznej, oponowa środkowa (od szczękowej) : jej gałęzie: przednia i ciemieniowa obficie się rozkrzewiają, oponowa tylna od gardłowej wstępującej, g. oponowa od t. kręgowej, g.oponowa od t. potylicznej. Odszukiwanie gg. oponowej środkowej wg schematu Kroenleina: linia przednia: pionowo śr. łuku jarzmowego, poziomo górna krawędź oczodołu, linia tylna: pionowo po tylnej kraw. wyrostka sutkowatego, poziomo górna krawędź oczodołu - wyznacznkiem poziomu jest linia frankfurcka (dolny brzeg oczodołu, górny przew. słuch. zewn.) Potencjalna przestrzeń nad- i „podtwardówkowa”. Opona pajęcza, jej beleczki i ich rola mechaniczna. Zbiorniki płynu mózgowo-rdzeniowego. Kosmki opony pajęczej, ich rola we wchłanianiu płynu MR. Przestrzenie okołonaczyniowe (Virchowa-Robina) . Opony rdzenia kręgowego. Potencjalna przestrzeń nadtwardówkowa w czaszce i rzeczywista w kanale kręgowym. Zawartość przestrzeni nadtwardówkowej. Pajęczynówka i zbiornik lędźwiowy płynu MR. Więzadło ząbkowane i przegroda tylna, nić końcowa. Warunki anatomiczne do pobierania płynu MR. Kresomózgowie. Płaty (w tym limbiczny), zakręty i bruzdy. Granice płatów, umiejętność wskazania zakrętów danego płata. Mikroskopowa budowa substancji szarej i białej (podstawy) Korę można podzielić wedle ilości i struktury warstw, na: isocortex (sześciowarstwowa) i allocortex (mniej, niż sześć warstw – do tej grupy należy przede wszystkim kora węchowa i hipokamp). Nie wymagamy od studentów podziału na archicortex, paleocortex, ani szczegółowego podziału wg Brodmanna.Ośrodki czynnościowe w korze mózgowej: ruchów dowolnych, czucia ogólnego, ruchowy mowy (odkrył go i opisał francuski badacz Paul Broca) , czuciowy mowy (odkrył go i opisał wrocławianin – Carl Wernicke), smaku, wzroku, słuchu,węchu kora przedczołowa = czyli przedni / czołowy ośrodek kojarzeniowy = (prefrontal cortex) – najkrócej „planowanie, pamięć, motywacja”tylny albo ciemieniowo-skroniowo-potyliczny ośrodek kojarzeniowy – najkrócej „kalkulacja i porównywanie w najszerszym rozumieniu”układ limbiczny, formacja hipokampa i przypisane do nich funkcje – „cechowanie emocjonalne” i pamięć
2) Budowa wewnętrzna półkul – substancja szara: ciało migdałowate, przedmurze, jądra podstawne: jądro ogoniaste, jądro soczewkowate, (nie wymagamy od studentów znajomości jąder: niskowzgórzowego i podstawnego wielkokomórkowego). Wg definicji jest jądrem każde zgrupowanie ciał komórkowych neuronów poza korą i poza obwodowym układem nerwowym. Jądra podstawy to zatem wszystkie takie skupiska u podstawy półkul. Uwaga jednak - współcześnie termin jądra podstawy stosuje się do tworów, których schorzenia powodują tzw. objawy pozapiramidowe. Do tej grupy zaliczamy dziś: jądro ogoniaste, soczewkowate (skorupa i gałka blada), jądro podwzgórzowe, istota czarna. Termin prążkowie oznacza jądro ogoniaste + skorupę jądra soczewkowatego o podobnym pochodzeniu embrionalnym i funkcji (neostriatum) . Gałka blada (globus pallidum) jest filogenetycznie starsza i funkcjonalnie nieco odmienna. Jądra podstawy odpowiadają za niezmiernie ważny element sterowania ruchem – napięcie mięśniowe. Mimowolne ruchy oraz zmiany napięcia mięśni są charakterystyczne dla chorób jąder podstawy.Budowa wewnętrzna półkul – substancja biała. Drogi kojarzeniowe, spoidłowe i rzutowe – precyzyjne definicje, przykłady poszczególnych dróg. Torebka wewnętrza, zewnętrzna, ostatnia. Torebka wewnętrzna musi być przez studenta postrzegana we wszystkich płaszczyznach – a więc w związku z czołowymi i strzałkowymi przekrojami pokazującymi wieniec promienisty (corona radiata). Wyróżniamy pięć części torebki wewnętrznej: ramię przednie, kolano, ramię tylne, część podsoczewkową i zasoczewkową – należy ogólnie wskazać jakie drogi przechodzą przez poszczególne części.Spoidła mózgowia: wielkie, przednie, tylne, sklepienia, uzdeczek.Drogi kojarzeniowe krótkie i długie – przykłady. Płyn mózgowo-rdzeniowy – skład i funkcja. Powstawanie płynu mózgowo-rdzeniowego w splotach naczyniówkowych wszystkich komór. Wchłanianie płynu mózgowo-rdzeniowego poprzez ziarnistości pajęczynówki do zatok żylnych opony twardej. Komory boczne i komora trzecia – wytwarzanie i krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego. Rogi komór bocznych. Ściany komór i otwory łączące.
3) Międzymózgowie (wzgórze, podwzgórze, nadwzgórze i podwzgórze) . Międzymózgowie i jego podział: epithalamus, thalamus, subthalamus, hypothalamus. Epithalamus – nadwzgórze. Szyszynka i jej produkt – antygonadotropowa melatonina. Uzdeczki, jądro uzdeczki. Subthalamus – niskowzgórze. To właściwie okolica a nie wyraźna struktura morfologiczna. Leży poniżej wzgórza, bocznie do podwzgórza, przyśrodkowo do konarów. Zaliczamy: przednią (rostralną) część jądra czerwiennego i istoty czarnej, jądro niskowzgórzowe (Luysa) należace do układu pozapiramidowego i zona incerta – prawdopodobnie kontynuacja rostralna tworu siatkowatego śródmózgowia o niepewnej funkcji. Wzgórze - szara masa jest podzielona cienką blaszką lamina medullaris interna na liczne przedziały. Wyróżnia się obecnie kilkadziesiąt jąder wzgórza, przy czym nazewnictwo i podziały są bardzo niepewne, tak jak wiedza o czynności tych jąder. Czynnościowo wyróżniamy jądra: - specyficzne (o względnie dobrze poznanej funkcji) : ciała kolankowatego bocznego (droga wzrokowa), ciała kolankowatego przyśrodkowego (droga słuchowa), VPL (ventral posterolateral) – od wstęgi przyśrodkowej do kory somatosensorycznej, VPM (ventral posteromedial) – od tractus trigeminothalamicus do kory somatosensorycznej, VL/VA (vetral lateral i ventral anterior) od móżdżku i zwojów podstawy do kory ruchowej, AV (anteroventral) – od ciał suteczkowatych do zakrętu obręczy. Ponadto asocjacyjne, niespecyficzne, podkorowe.
4) Podwzgórze. Niewielki ciężar kilku gramów, a zasadnicze znaczenie dla funkcji autonomicznych, endokrynnych, emocjonalnych, somatycznych. Płaszczyznami czołowymi region ponad przysadką dzielimy na trzy części: nadwzrokową (supraoptic) nad skrzyżowaniem, guzową (tuberal) – sam guz popielaty i nad nim, suteczkowatą (mammillary) – ciała suteczkowate i nad nimi. Dodatkowy podział uzyskuje się prowadząc dwie płaszczyzny przystrzałkowe przez sklepienia (fornix) zbiegające do hipokampa. Obie boczne strefy zawierają głównie rozproszone komórki wśród włókien nerwowych (jądro boczne) . Jądra występują głównie w strefie przyśrodkowej. W części przyśrodkowo-nadwzrokowej: jądra nadwzrokowe (neurosekrecyjne), przykomorowe (neurosekrecyjne), nadskrzyżowaniowe (dostaje bodźce wprost od siatkówki i bierze udział w regulacji rytmów dobowych), jądro przednie. W części przyśrodkowo-guzowej: dorsomedialis, ventromedialis i na dnie zachyłka lejka – infundibularis (arcuatus) . W części przyśrodkowo-suteczkowej – kompleks jąder ciała suteczkowatego i nucleus hypothalamic posterior. Do podwzgórza dochodzą głównie bodźce z płata czołowego, limbicznego (autonomiczne i somatyczne aspekty stanów afektywnych) oraz z tworu siatkowatego i przywodociągowej substancji szarej (autonomiczna i somatyczna informacja z ciała). Podwzgórze czynnościowo. W podwzgórzu odkryto wiele „ośrodków” związanych z emocjami i popędami: jedzenie i picie, zachowania seksualne, regulacja temperatury i pracy jelit itd., ale ... podobne efekty można osiągnąć drażniąc rozmaite miejsca w pniu mózgu (drażnienie określonej okolicy ropoczyna tylko bieg wydarzeń, który uruchamia połączenia tej okolicy z innymi obszarami mózgu) . Wydaje się, że przednie części podwzgórza związane są z wywoływaniem odpowiedzi parasympatycznych, tylne – sympatycznych.Wpływ podwzgorza na przysadkę. Przysadka składa się z dwóch części – 1) tylną, czyli neuroprzysadkę stanowi lejek i płat tylny, 2) przednią, czyli przysadkę gruczołową stanowi płat przedni. Wpływ podwzgórza na każdą z tych części jest inny – wpływ na tylną - poprzez zjawisko neurosekrecji z nucleus supraopticus i nucleus paraventricularis. Neurosekrecja stymuluje powstawanie 1) wazopresyny (ADH) zwiększającej reabsorbcję wody w nerce, 2) oxytocyny o działaniu kurczliwym na macicę i m. gładkie w gruczole sutkowym. Wpływ na przednią część przysadki odbywa się za pośrednictwem krwi przepłukującej wzgórze, czyli przez tzw. krążenie wrotne podwzgórzowo-przysadkowe. Tt. podwzgórzowe górne dostarczają krew do podwzgórza i dzielą się na sieć naczyń włosowatych (tzw. splot pierwotny) w pobliżu wyniosłości przyśrodkowej (median eminence), czyli początku lejka. Początkowo, jak to zwykle bywa, kapilary przechodzą w większe naczynia żylne zbiegające wzdłuż lejka do przedniej częsci przysadki. Tam, co już jest niezwykłe, zbiegające naczynia powtórnie rozpadają się na sieć włosowatą rozproszoną wśród komórek przedniego płata (tzw. splot wtórny). Na czym polega znaczenie takiego właśnie ukrwienia? Gdyby krew z podwzgórza odpływała normalnie do całego krwioobiegu, zawarte w niej substancje pobudzające przysadkę docierałyby do niej po opłynięciu całego ciała, rozcieńczone w całej objętości krwi krążącej. Tymczasem rozcieńczają się jedynie w kilku mililitrach krwi opływającej podwzgórze i docierają do przedniego płata, który mają stymulować. Aby uzyskać ten sam poziom stymulatorów bez krążenia wrotnego, podwzgórze musiałoby prodkować ponad tysiąc razy większe ilości produktów. Uwaga – termin „krążenie wrotne” pochodzi od „wrót wątroby” - tam uchodzi żyła wrotna powstająca z kapilar opływających jelita i śledzionę i rozpadająca się potem znów na kapilary w wątrobie (naczynie włosowate – duże naczynie – naczynie włosowate). Krążenie przysadki jest podobne do wrotnego (naczynie włosowate – większe naczynia – naczynie włosowate) – stąd nazwa, ale z wrotami wątroby nie ma już nic wspólnego.Hormony przedniego płata przysadki – wymienić, wskazać pełne brzmienie skrótowych nazw oraz cel oddziaływania: TSH (Thyreo-stimulating hormone – pobudzanie tarczycy do wydzielania jej hormonów), FSH (Follicle-stimulating hormone – wzrost pęcherzyków jajowych u kobiet i formowanie plemników u mężczyzn), LH (Luteinizing hormone – owulacja a potem tworzenie corpus luteum u kobiet, stymulacja produkcji estrogenów i progesteronu, u mężczyzn stymulacja produkcji testosteronu – stąd inna nazwa = ICSH = interstitial cell-stimulating hormone), GH (Growth hormone, także STH = Somatotrophic hormone, najobficiej produkowany hormon przysadkowy, niezbędny dla osiągnięcia dorosłego wzrostu i w licznych przemianach metabolicznych), PRL (Prolactin – stymulator laktacji poporodowej, a u kobiet przed porodem i mężczyzn – być może stymulator układu odpornościowego), ACTH (Adrenal corticotrophic hormone – fizjologiczna stymulacja kory nadnercza). Rola MSH (melanocyte stimulating hormone), LPH (Lipotrophic hormone) i in. hormonów przedniego płata nie jest u czlowieka definitywnie ustalona.Trzecia komora, jej położenie, otwory łączące z komorami bocznymi, zachyłki.
5) Pień mózgu (śródmózgowie, most, rdzeń przedłużony) . Śródmózgowie jest kontynuacją śródmózgowia płodowego, z tyłomózgowia wtórnego powstaje most i móżdżek, z rdzeniomózgowia powstaje rdzeń przedłużony. Elementy budowy zewnętrznej pnia mózgu - wszystkie. Budowa pnia mózgu na przekrojach poprzecznych przez wzgórki górne, dolne, most, zasuwkę, skrzyżowanie piramid. Elementy: pęczek smukły i klinowaty i ich jądra, skrzyżowanie piramid, włókna łukowate wewnętrzne, wstęga przyśrodkowa, jądro oliwki, konary móżdżku dolne, środkowe, górne, jądro czerwienne, istota czarna, nakrywka, pokrywa, wodociąg. Miejsca wyjścia i jądra nn. czaszkowych w pniu mózgu. Jądra ruchowe i czuciowe nerwów czaszkowych leżą w grzbietowej części pnia mózgu, w dnie komory czwartej. Jądra czuciowe leżą bardziej bocznie, ruchowe przyśrodkowo. Część brzuszną pnia mózgu tworzą włókna nerwowe (zwłaszcza zstępujące) o początku w korze mózgu (korowo-rdzeniowe, korowo-jądrowe, korowo-siatkowe, korowo-mostowe) . Komora czwarta, dno komory czwartej. Strop komory czwartej to móżdżek, konary móżdżku oraz zasłony rdzeniowe i splot naczyniówkowy. Dno komory czwartej to dół równoległoboczny. Podział i elementy strukturalne rozróżnialne na dnie dołu równoległobocznego – ważne. Lokalizacja jąder nn. czazkowych w pniu mózgu – ważne.
6) Móżdżek. Twór siatkowaty. Robak i półkule, powierzchnia górna i dolna. Podział morfologiczny na płaty: płat przedni, szczelina pierwsza, środkowo-tylny (s. półkule móżdżku, piramida i czopek robaka), szczelina tylno-boczna, płat grudkowo-kłaczkowy (grudka + kłaczek) . Migdałki móżdżku (położenie i znaczenie w nadciśnieniu śródczaszkowym) . Podział morfologiczno-kliniczny na strefy podłużne: robak, strefa pośrednia (przyrobakowa), strefa boczna. Kora móżdżku, ciało rdzenne. Jądra: wierzchu, czopowate + kulkowate, zębate. Konary móżdżku: dolne (włókna dośrodkowe z rdzenia kręgowego i pnia mózgu), środkowe (włókna dośrodkowe od jąder mostu), górne (włókna odśrodkowe, głównie od jądra zębatego do kory, drogi wyprowadzające z móżdżku) . Struktura kory móżdżku – od zewn. warstwa molekularna, warstwa kom. Purkinjego, warstwa ziarnista. Aspekty funkcjonalne. Kora móżdżku strefy bocznej - jądro zębate – kora mózgu (udział w wykonywaniu ruchów wysoce wyuczonych – np. precyzyjna technika sportowa) . Związki pomiędzy mózgowymi i móżdżkowymi półkulami są kontralateralne. Strefa robaka i strefa przyrobakowa: porównanie poleceń z kory ruchowej mózgu do aktualnej pozycji i szybkości ruszających się części ciała. Robak poprzez vestibulospinal i reticulospinal tracts wpływa na zautomatyzowane odruchy rdzeniowe np. chód. Płat grudkowo-kłaczkowy + języczek mają związki z jądrami przedsionkowymi i silnie z układem równowagi. Obj. uszk. bocznych części półkul – neocerebellar syndrome – (ipsilateralny) : hypotonia, hyporeflexia, rozpoczęcie ruchu wymaga czasu, trudno szybko przerwać i zmienić kierunek, precyzyjnie trafić w cel (dysmetria), trudność w szybkich, naprzemiennych ruchach (adiadochokinesis) . Twór siatkowaty (FR = formatio reticularis): odmiennie, niż liczne jądra w pniu mózgu, twór siatkowaty nie wygląda „jądrowato”, lecz jak bezładna mieszanina włókien nerwowych. Zawiera skupiska ciał komórkowych neuronów, lecz zwykle mniejsze, nieuchwytne gołym okiem. Sposób połączeń tworu siatkowatego charakteryzuje się dużym stopniem konwergencji i dywergencji. Zaaangażowany w funkcje: 1) ruchowe: drogi reticulospinales są najważniejszą alternatywą dla dróg piramidowych, być może mają istotny udział w ziewaniu, przeciąganiu się, ssaniu i innych b. wczesnych czynnościach ruchowych, 2) czuciowe: hamowanie w FR ma wpływ na czucie bólu, 3) trzewne: liczne autonomiczne drogi wstępujące synapsują w FR, a drogi zstępujące, np. z podwzgórza także biegną przez FR, 4) związane ze świadomością: wydaje się, że normalny, nietknięty mózg nie może funkcjonować świadomie bez stałego napływu informacji z jakiejś części tworu siatkowatego. Anatomicznie – nie wiemy dokładnie co to jest, fizjologicznie – ARAS, tj. ascending reticular activating system. Różne elementy tworu siatkowatego utrzymują łączność z jądrami podstawy, niskowzgórzem, podwzgórzem, wzgórzem (zwłaszcza z jego jądrem intralaminaris) które lączy się z różnymi obszarami kory. Obustronne uszkodzenie włókien siatkowato-wzgórzowych powoduje głęboką śpiączkę.
7) Rdzeń kręgowy – budowa zewnętrzna i wewnętrzna. Ok. 44 cm długości, max. 1 cm grubości, zaledwie ok. 35-40g ciężaru, schowany w kanale rdzenia kręgowego. Położenie rdzenia w kanale kręgowym w chwili urodzin i u dorosłego, por. pozorne wstępowanie rdzenia. Zawieszenie w tubie z opony twardej, wyścielonej pajęczą, więzadła ząbkowane i nić końcowa (filum terminale). Pojęcie sznura (funiculus), rogu (cornu) i słupa (columna) . W sznurach biegną setki tysięcy aksonów, w rogach znajdują się głównie ciała komórkowe. Jednak róg to tylko dogodne dla opisu pojęcie z przekroju poprzecznego – de facto rdzeń ma bardzo wyraźną organizację pionową i trzeba go widzieć jako ciała komórkowe neuronów ułożone w liczne, podłużne słupy różnej długości. Większośc jąder ma kształt pionowych cygar, czy wrzecion. Głęboka szczelina pośrodkowa przednia służy naczyniom rdzeniowym do dotarcia w głąb. W roku tylnym można wyróżnić szerszą podstawę (interneurony kojarzeniowe, spoidłowe i rzutowe) i węższą, bardziej obwodową część – ciało galaretowate (substantia gelatinosa), jaśniejszą od reszty subst. szarej bo zawiera proporcjonalnie znacznie więcej mielinowych i bezmielinowych włókień przewodzących ból, ciepło i zimno. Inaczej: substantia gelatinosa, nucleus proprius, fasciculus dorsolateralis (Lissauer tract), nucleus dorsalisW rogu przednim znajdują się głównie skupiska motoneuronów, widoczne na przekroju poprzecznym jako owale, a na podłużnym – jako obłe cygara. Czynność tych neuronów może być modyfikowana przez wiele innych wyżej położonych struktur lecz one same są niezbędne dla poruszania mięśniami szkieleletowymi i utrzymywania ich w dobrej kondycji. Kiedy wirus (ch. Heinego i Mediny) lub nieznany czynnik (stwardnienie boczne zanikowe = ALS = amyotrophic lateral sclerosis) wybiórczo zniszczy te neurony – mięśnie zanikają i obserwujemy całkowite, wiotkie porażenie. Na poziomie C3-C5 znajduje się jądro n. przeponowego.Rogi boczne, mało wyraźne, zawierają głównie komórki autonomiczne. Na poziomie Th1-L2 (czasem C8-L2) znajduje się współczulne jądro pośrednio-boczne (nucleus intermedio-lateralis), a na poziomie S2-S4 przywspółczulne jądro pośrednio-przyśrodkowe (nucleus intermedio-medialis) . Róg boczny na poziomie krzyżowym jest pojęciem umownym.Spoidlo białe, szare przednie i tylne – umieć wskazać i krótko omówić. Trzy rodzaje aktywności rdzeniowej: przetwarzanie bodźców czuciowych, wypływ bodzców ruchowych, odruchy (rdzeniowe) . Istota biała: włókna długie wstępujące, długie zstępujące, krótkie propriospinalis łączące różne odcinki rdzenia. Oczekujemy od studenta znajomości pojęć sznur przedni, boczny, tylny a także wskazania znanych dróg przez te sznury przebiegających. Na koniec neuroanatomii oczekujemy wskazania wszystkich dróg z jakimi student się zapoznał w poszczególnych sznurach.Zespoły kliniczne: wstrząs rdzeniowy (spinal shock), zespół Brown-Sequarda, syringomyelia. Drogi korowordzeniowe i korowojądrowe...
pajro