Recepty zielarzy rosyjskich!

Ale...oduczylimy si wsłuchiwania w ni,rozumienia jej i korzystania

zjejskarbw.Wspłczenilekarze,oderwaniodprzyrody,nieumiejodczytywa

jej"tajemnychznakw"ipoprzezdowiadczeniesigadojejleczniczejsiły,acz-

stozupełnieniewiedz,czymzastpinaglebrakujcewaptecelekarstwa,nieza-

pisuj nam,swoim pacjentom,leczniczych preparatw i zestaww pochodzenia

rolinnegoizwierzcegoorazinnychpodobnychrodkw.

Mona ywi nadziej,e ten skromny zbir przepisw zebranych z r-

nychrdeł(rosyjskichiinnych)pomoetym,ktrzyprzedkładajrolinyleczni-

czeponadpreparatychemiczne;tym,ktrzyzupełnieniemogzjakichprzyczyn

ich zaywa; tym,dla ktrych wspłczesne syntetyczne farmaceutyki s niedo-

stpne z powodu ceny lub braku w sprzeday;tym,ktrzy zbieraj zioła lub za-

opatrujsiwniewapteceiwsklepachzielarskich,alenieposiadajliteraturyin-

formujcejoichprzygotowaniuizastosowaniu.

Naley uspokoi tych wszystkich, ktrzy skorzystaj z tego poradnika..

Przytoczone przepisy medycyny ludowej s sprawdzone i zaakceptowane przez

specjalistwowysokichkwalifikacjachiwrnychokresachbyłypublikowane.Jednakzalecasizasignicieporadyleka-

rzawtedy,gdyzaywaciePastwojujakielekarstwoorazwceluupewnieniasi,ezaproponowanywtymzbiorzero-

dekjestdlaPastwaodpowiedni.

Dlawygodykorzystajcegozporadnikaprzepisyzgrupowanoniewedługnazwrolin,awedługchorbtychlubin-

nychorganwczłowieka.Tam,gdzieprzyliczbachniepodanooznacze,wartociwyraoneswgramach.

Spis treci

I Zbioryził................................................... 2

II. Oglnezasadyprzyrzdzanianaparw,wywarw,wycigwiherbatek 3

III Poywienieazdrowie............................................ 4

IV Eliksirymłodoci.............................................. 7

V Sposobyoczyszczaniaorganizmu................................. 8

VI Schorzeniasercaiukładukrenia............................... 10

VII Schorzenianeurologiczne........................................ 13

VIII Schorzeniaukładuoddechowego................................. 15

IX Schorzeniaprzewodupokarmowego............................... 19

X Schorzeniawtroby,trzustki,woreczkałciowegoidrgłciowych.... 23

XI Schorzenianerekiprzewodumoczowego.......................... 25

XII Schorzeniaprzemia.nymaterii................................... 27

XIII Schorzeniaskryibłonluzowych................................ 27

XIV Schorzeniakobiece............................................. 33

XV Impotencja..................................................... 34

XVI Obrzki,stłuczeniaorazschorzeniagocowo-reumatyczne........... 35

XVII Nowotwory.................................................... 36

XVIII Malaria....................................................... 38

1

edycyn to sztuk nldowni leczniczych si przyrody

Hipokrates

Medycyna ludowa,przekazywana z pokolenia na pokolenie przez mieszkacw Ziemi,istnieje od niepamitnych

czasw,nawszystkichkontynentach.Jakotradycjaizjawiskotoprzedewszystkimogromnaczdziedzictwakultury,

sprawdzonefakty,przepuszczoneprzezsitowiekw.Jestemywiadkamiwspaniałychosignimedycynyijednoczenie

najwikszejpogardydlajejrdeł.wszystko,coniezrozumiałeiniedokocawyjanionewprzyrodzie,ogłaszanejestprzez

dyplomowanychmedykwjakonienaukoweibezuyteczne."Gdybyktregopiknegodniaprzyrodazechciałaodsłoni

swojetajemniceizobaczylibymynawłasneoczyjakimirodkamidysponuje,toBoedrogijakiepomyłki,jakiebłdy

odkrylibymy w naszej,godnej poałowania,nauce! miem twierdzi,e w ani jednym ze swoich twierdze nie miałaby

racji.Zaiste,jedynecowiemnapewnototo,ejestemnajwikszymnieukiem".Powiedzietakskromnieoswojejwiedzy

mgłoczywicietylkoczłowiekwielki;byłnimfrancuskifilozofipisarzepokiOdrodzeniaMichelMontaigne.

Minłowielestuleci,naukaposzładalekodoprzodu,alewpewnymsensietesetkilatniczegoniezmieniajpozo-

stajemycigle"listkami"nadrzewiePrzyrody...

ROZDZAŁ

Zbiory ził

Niektrzyzapewnezechcsamiprzygotowazapasyniezbdnychrolin.Oczywicienienaleyprzygotowywaro-

lin,jeliniewiesi,jakonewygldaj.Trzebazaopatrzysilubwypoyczyzbibliotekiinformatory,atlasy,ilustrowane

encyklopedierolin.Trzebarwniewiedziejakczrolinyikiedyprzygotowywa.Skorzystajmyzporadludzistar-

szych,nauczycielibiologii,pracownikwaptek,lekarzyioczywicietychprzedsibiorstw(spłdzielniogrodniczych),kt-

rezajmujsiziołami.

Postarajmysiwiosn,latemijesienizebratenajbardziejrozpowszechnioneinajniezbdniejszeroliny.Otonie-

ktreoglnezasadyprzeprowadzaniazbiorw.

Przy zbiorach rolin jednorocznych naley koniecznie zostawia cz z nich w nienaruszonym stanie,aby mogły

nasia si na przyszły rok;przy zbiorach rolin wieloletnich niezbdnym jest pozostawienie systemu korzeniowego,po-

szczeglnychczcirolininiektrychrolinwcałocidowegetatywnegoinasiennegorozmnoenia.Wtymsamymmiej-

scuzbirdanejrolinymonapowtarzatylkokilkalat;zbirprzeprowadzamy,kiedyjestjasno,suchoisłonecznie,ookre-

lonych porach dnia,w zalenoci od roliny;nie mona zbiera zakurzonych lub zanieczyszczonych czci naziemnych

rolinprzyruchliwejdrodze,wpobliuzakładwprzemysłowychitp.;nienaleywkładadojednegopojemnikarnych

gatunkw rolin,gdy mog one na siebie oddziaływa pozytywnie lub negatynie,a te subtelnoci znane s wybracom;

wieozebranychrolinnietrzebacileupychadoworeczkw,skrzynekiinnychpojemnikw,poniewazioławwczas

ulegajsamonagrzewaniu,deformujsi,tracswoistyzapachikolor,brunatniejistajsiniezdatnedouycia.

Aterazotym,kiedyijakzbierarneczcirolin.

Pczki (brzozowe,sosnowe)zbierasiwczesnwiosnprzedichrozwiniciem,kiedysnabrzmiałe,aleichłuski

jeszczeniepkaj.Wtymokresiesszczeglniebogatewaktywnesubstancje.Zbieraniekoczysi,kiedypczkizaczy-

najsirozwija.Brzozowepczkizbierasitak:młodegałzkizpczkamicinasi,wiewmiotełkiisuszywtempe-

raturzeniewikszejni30 o C,powysuszeniumłcisiiprzepuszczaprzezgrubesito,abyodpadłakoraikawałkigał-

zek.

Pczkisosnowe,przyczepionepokilkagałzekcinasinoycamiznieduymigałzek.

Licie zbierasiwokresiekwitnienia,aniektrychrolin(np.krwawnika,babki,mioduszki)przezcałelato.ci-

nasinoycamilubzrywarkomatylkodobrzerozwinitelicie,zdolulubrodkowejczciroliny.Niemonazbiera

licibrudnych,przywidłych,połkłych,brunatnych,pokrytychrdzawymiplamamilubzaatakowanychprzezowady.

Odrazupozebraniuliciesuszysi,rozkładajccienk23cmwarstwnatkaninielubpapierzepodokapamilub

wprzewiewnympomieszczeniu.Odczasudoczasuna1eyjeporusza.Prawidłowowysuszonelicielatwopozna:zacho-

wujnaturaln,pierwotnbarw.

iele (naziemnaczroliny,wszczeglnocikwitncewierzchołkizlimi)zbierasiwokresiekwitnienia,ci-

najcjenoycamilubsierpemwodległoci10-20cmodwierzchołka.Zebranezielesuszyjaknajszybciej,rozłoywszy3-

-.5cmwarstwnastrychach,wprzewiewnychpomieszczeniach.

Kwiaty zbierasinapocztkukwitnieniarcznielubcinanoycami,jeliznajdujsiwkwiatostanach(wrotycz,

krwawnik).Zebrane kwiaty suszy si od razu,rozkładajc cienk 1-2 cm warstw (w takich warunkach,jak opisano po-

przednio).Niesuszynasłocu,niezbytczstoporusza.Prawidłowowysuszonekwiatypowinnyłatwosikruszywpal-

2

cach.

Nasiona i suche owoce zbierasiwpełnidojrzałe(wyjtki:owocedzikiejry,kminkuianyu),kiedyjestsucho.

Nasiona,zebranejakosucheniewymagajdosuszania.Zbirowocwinasionprzeprowadzasircznie.Suszysiwwiej-

skichpiecach,piekarnikach,wtemperaturze60-80 o C.Owocwbogatychwwitaminyniemonasuszynasłocu.owo-

cetrzebaodrzuci.

Owoce sokowe (jagody) zbiera si rano lub wieczorem,aby unikn ich szybkiego zepsucia,w pełni dojrzałe (nie

zapominajmy,ezbieramywszystko,coktomoe:poziomkilene,malinymoroszki,malinyzwykle,borwki,urawiny,dzi-

kr,czarnporzeczk,rokitnikiinne).

Wyschnitych,zwidłych,niedojrzałychiuszkodzonychjagdniewartozbiera.Naleyuwaa,abyichnieuszko-

dziprzyzbieraniu.Zebranychowocwniemonamyaniprzesypywazjednegopojemnikadodrugiego.Suszynajle-

piejwpiecach,piekarnikach,wtemperaturze50-60oe.Uwaa,abysinieprzypaliły,czstoporusza.

Buwy, korzenie, kcza wykopujesiwzasadziejesieniwokresiewidniciarolinirzadziejwczesnwiosn.

Zapamitajmytetakieszczegły:urolinjednorocznychkorzel}wykopujesijesieni,udwułetnichjesieninadrugirok,

uwieloletnichjesieninadrugiroklubwiosntrzeciegoroku.

Powykopaniupodziemnychczcirolinłopat,widŁamilubnoemoddzielasicznaziemnizepsuteczci

kłcza,korzeniibulw;oczyszczasizziemi,myjepodzimn,biecwod.Duekorzenieikłczakroisinaczci.Wy-

mytyioczyszczonysurowiecrozkładasinatkaninieworkowejlubtrawie,nawieympowietrzu,dopodsuszeniaiprzy-

widnicia, nastpnie suszy si w piecach,piekarnikach,suszarkach w temp.50-60 O C.Prawidłowo wysuszone korzenie

ikłczapowinnysiłama,aniezgina.

Podczaszbioruisuszeniarolintrujcych(np.glistnika,jaskłczegniazdo)niemonaichprbowa.Przyichob-

rbcechromyoczyinosmaseczkzrobionzkilkuwarstwwilgotnejgazylubrespiratorem.Popracy(suszeniu,pakowa-

niu,waeniu)dokładnieumyjmyrceitwarzmydłem.

Kor (np.brzozy,wierzby,olchy,maliny) najlepiej jest zbiera na pocztku wiosny,kiedy drzewa puszczaj soki.

Wtymczasiekorłatwojestoddzieliodpnia.

Abyjzdj,trzebanamłodychodrbanychlubodcitychgałzkachzrobiostrymnoemokrgłenaciciawod-

ległoci25-50cmodsiebie,połczyjejednymlubdwomapodłunyminaciciami,anastpniezdejmowakor.Suszysi

kornasłocu,alemonainastrychu.

ROZDZAŁ

Oglne zasady przyrzdzania naparw, wywarw,wycigw i herbatek

Rni si one sposobem przygotowania.

Napar i wywar towodnewycigizleczniczegosurowca.Naparczciejprzygotowujesizlici,kwiatwiziela,a

wywaryzgrubychczcirolinkorzeni,kłcza,koryitp.

Wysuszone rozmaite czci rolin leczniczych wstpnie rozdrabnia si;nastpnie odmierza wskazan w przepisie

miariumieszczawemaliowanymlubporcelanowymnaczyniu,zlłewaodpowiedniilociwodyotemperaturzepoko-

jowej,przykrywapokrywkipodgrzewa.Naparyzwyklepodgrzewasiprzez15min.(jeliniemainnychwskazwek),a

wywary 30 min.,czsto mieszajc.Nastpnie naczynie odstawia si i ochładza w temperaturze pokojowej: napary 45

min.,Wywary10min.Nastpnieprzecedzasiidodajewodydoodpowiedniejobjtoci(wedługkonkretnegoprzepisu).

Jeeliwywaryprzygotowujesizrolinzawierajcychsubstancjegarbnikowe,toprzecedzanaleyzarazpozdjciu

zognia.

Istnieje te inny sposb przygotowania naparu.Rnica polega na tym,e ziele zalewa si wrztkiem i cał noc

zaparzawpiekarniku(stopniowostygncym).Ranoprzecedzasi,podgrzewaizaywajakwywar.

A nalewki to słabe spirytusowe, wodno-spirytusowe lub spirytusowo-eteryczne wycigi z rolin leczniczych.

Przygotowujesijetak:surowieczrolin,wczeniejrozdrobnionyiwysuszonyumieszczasiwspecjalnymnaczyniuizale-

wa odpowiedni iloci płynu (najczciej 70% spirytusu).Naciga si w temperaturze pokojowej 7-10 dni.Nastpnie

wycigzlewasi,pozostałerolinywyciskasi,przelewajcpłynem,znwwyciska,dopełniapłynemdoodpowiedniejobj-

toci.

Do przygotowania nalewki bierze si zwykle jedn wagow cz rołiny na pi objtociowych czci otrzymy-

wanejnalewki.Jeelisurowiecrolinnyzawierasilniedziałajcesubstancje,tonalewkiprzygotowujesiwproporcji1:10.

Otrzymanenalewkinaleyodstawinakilkadni,przechwujcwtemperaturzedo8oC,anastpnieprzefiltrowa.Gotowe

nalewkipowinnybyprzezroczyste.

Ekstraktytozagszczonewycigizrolin.Dlaichotrzymaniasuchyrozdrobnionysurowieczalewasiwod,spiry-

3

tusem,eterem lub mieszanin spirytusu i eteru.Otrzymany wycig zagszcza si do konsystencji płynnego,gstego lub

suchegoekstraktu.

estawy i herbatki to mieszaniny wysuszonych i rozdrobnionych rozmaitych rolin leczniczych, czasami z

dodatkiem soli, olejkw eterycznych i innych substancji. Przeznaczone s do przygotowywania w domu naparw i

wywarw,płukanekigorcychokładw,leczniczychkpieli.

Zestawyiherbatkiprzechowujesiwsuchymmiejscu.Te,ktrezawierajsubstancjezapachowewmetalowych

pojemnikach,pozostałewzamknitychdrewnianychlubtekturowychpudełkach.

ROZDZAŁ

Poywienie a zdrowie

Jaktwierdzznachorzy,prawiewszystkiechorobyludziiprzedwczesnamierzaleprzedewszystkimodywie-

nia(tzn.diety),niedopuszczalnychmieszanekwnaszympoywieniuiwkonsekwencjiodzanieczyszczeniaideformacjije-

litagrubego.

Ludziezregułyuwaajsizamaszyn,ktrawrzuconyzjednegokocapokarmprzetwarzatak,abydrugim

kocemwyrzuciodpadki."Wrzucajdoniejcochcesz,mylinni,wszystkosizuyje,spali.

Tak,spalisi,alejeliwrzucasinieodpowiednieprodukty,towrazznimispalasiod25do50latnaszegoycia!

Tylkoniewieluwie,ewjelitachgrubychgromadzisiprzezwielelatkał,najczciej,zpowoduuyciaskrobiowa-

tychsubstancjiigotowanego,pieczonegoismaonegopoywienia.Molekułaskrobinierozpuszczasianiwwodzie,ani

wspirytusie,aniweterze.Tenierozpuszczalneczsteczkiskrobi,dostajcsidokrwiobiegu,zanieczyszczajkrew,tworzc

wniejswoist"kasz".Krewpoprzezkreniechceuwolnisiodtej"kaszyiostatecznieznajdujedlaniejrnemiejsca

składowania.Gotowaneismaonepoywieniewoglenieodywiakomrekicianekjelitagrubego,wrczmorzygogło-

dem. Poywienie rolinne za, posiada swoiste magnetyczne wlaciwoci, odywia cianki jelita grubego i "wymiata"

wszystko,coznajdujesinadrodzedoodbytu.

Przez40latyciaczłowiekzjadaok.40000obiadw,kolacjiiniada.Jeliodywiasiprzedewszystkimskrobio-

wymigotowanympoywieniem,tokadyposiłek,przechodzcprzezjelitogrube,pozostawiłwarstwkału.Tosprzy-

czynyzapar.Dlategotetrzebaczstostosowalewatywy:donaczyniawla2litryciepłejwodyisokzpołwkicytryny.

Błdywywieniuzlatpoprzednichspowaneimonajeuszeregowawsposbnastpujcy:

1.Intensywne odywianie si białkami na skutek zakorzenionego pogldu,e tylko białka daj organizmowi sił;

stdstałegniciebiałekwjelitachizatruciekrwi.

2.Brakwiedzynatematpoywienia,zbytdługiegotowanie,wyparowywaniepoytecznychsolimineralnychitym

samymniszczeniewitamin.

3.Białychleb,słodkiebułki,ciastka,nadmiarslodyczyicukrusprzyczynnadmiernejilocikwasuwekrwiista-

łejfermentacjiwglowodanwwołdku.Zdrugiejstronystaleniedostatecznailoproduktwzasadowychwnaszymor-

ganizmiepowodujebrakkoniecznejneutralizacjikwaswpowstajcychzarwnoprzyodywianiusibiałkami,jakiprzy

fermentacjiwglowodanw.

4.Uporczywa,wcigu2-3pokole,ucieczka,szczeglniezim,odsurowychjarzyn,zieleninyiowocw,ktreza-

wierajsolemineralneiwitaminy.

5.Stałybrakzdrowychgatunkwchleba,zieleninyiowocwprzysiedzcymtrybieyciapowodujprzewlekłato-

niołdkaijelitagrubego,cozkoleiprowadzidozaparisamoodtruwaniacałegoorganizmuwciguszeregulat.

6.Nadmiarproduktwmisnych,zupnamisie,ostrych,misnychsosw,naduywaniealkoholuipiwapowoduje

przedwczesne,jeszczeprzedczterdziestk,rujnowanienerekiwtrobyiskracaycieo15-20lat.

7.Niech do wnikliwej obserwacji wszystkich czynnoci swojego organizmu,do zwalczania złych przyzwyczaje

wjedzeniuipiciuzawszeprowadzidochoroby.

8.Mleko,wszczeglnocikrowie,nigdyprzezprzyrodniebyłoprzeznaczonedladorosłych,ajedyniedlabardzo

małegocielaczka,ktryniemoejetwardychproduktw.Nigdynienaleypimlekadoobiadu,dokolacjiiniadania.

Wielutwierdzi,eodywiajcsiprzez15-30dnitylkomlekiempoprawiastanswojegozdrowia.Przydieciemlecznejpo-

maganiemleko,azamaskowanagłodwka.Uywaniemleka,wszczeglnocipasteryzowanego,wywołujezaparcie,oczym

wieleosbniewie,powodujestwardnieniestawwiarterii.

Odkołyski,adogrobowejdeskimlekojestdlaczłowiekanajbardziejzdradliwymproduktemiprzyczyniasido

wystpowaniawieluchorb:grypy,astmy,nieytusiennego,suchot,chorboskrzeliizatok.Wkrowimmlekujesto300%

wicejkazeinyniwmlekukobiecym.Krowaway400800kg,aczłowiekzaledwie80kg.

Zkazeinyrobisigrzebienieinajtrwalszyklejstolarski.Przypomnijmywicsobietwierdzenieznachorwiwielu

4

uczonychzdawnychczasw,eodmlekatwardniejstawyiarterie.

Jednakewiee(prostoodkrowy)mleko1/4szklankidziennieleczyzadyszk.Kaszamanna.Tybetaczycym-

wi:"Zaczlicieodmlekaikaszymanny,awicinatymkoczcie".Codziennie,chociakilkałyekkaszypowinienje

kadypoczterdziestce;dobrzedziałanakoci,minieiukładtrawienny.

Ucha (zupa rybna) przynosikorzyciwszystkimosłabionym,szczeglniezupazeszczupaka.Wrybiejestduoso-

duifosforu.

Twarg dziennie100gprzymiadycyttnic,chorobachserca,wtroby.

Orzechy, rodzynki, ser codzienneichuycieuspokajasystemnerwowy,usuwazmczenie,bległowy,wzmacnia

misiesercowyisystemnerwowy.Poyteczneprzychorobachwtroby.Jednaporcjato:30gorzechwwłoskich,20gro-

dzynkw,20gsera.

inogrona i rodzynki s zalecane przy podagrze.Pozatym zapobiegaj tworzeniu si kamieni.Rodzynkimona

te wykorzystywa jako słaby rodek przeczyszczajcy.Jednak razem z winogronami i rodzynkami nie naley je w du-

ychilociachinnychowocwiwarzyw,atakeniepimleka,kwasu,wdmineralnych,poniewaprzyjednoczesnymich

spoyciunasilajsiprocesyfermentacji.Winogronlepiejniejeprzyotyłoci,chorobiewrzodowejołdka,cukrzycy,za-

paleniujelitagrubegopołczonegozbiegunk.

Cytryny i pomaracze poyteczne przy pocztkach nadcinienia,chorobach kobiecych i powikszeniu tarczycy.

1/2cytrynyutrzezeskrkiwymieszazcukrem.Stosowapo1łyeczce3razydziennie.

Morele suszone dodajsiłfizycznych,szczeglniemczyznom.

urawiny lecznieytyołdka.

Czarna jarzbina nieznajdziemyinnychjagdztakilocijodu.Zalecanajestprzysklerozieiwolu.lkgjarz-

binyna1kgcukrupołyeczce,3razydziennie.

Grzyby scikostrawneidlategonieswskazaneprzychorobachukładutrawiennego,wtrobyinerek.

Gorczyca i pieprz szkodliwiedziałajnanerki.

Figi, szpinak, szczaw i rabarbar majkwasszczawiowy,ktrywpołczeniuzwapniemtworzynierozpuszczaln,

niewchłanianprzezorganizmsubstancj.Wemypoduwag:produktyte,uywanewduychilociachpowodujtwo-

rzeniesikamieniwnerkach.

Sokz biaej kapusty masilnewłaciwociłciopdne.Jestpoytecznyprzyzapobieganiunieytowiiowrzodze-

niuołdka(popłszklanki,3razydziennieprzedjedzeniem,przez2-3tygodnie).Przechowywawtemperaturzenie

wikszejni2 o C,niedłuejni2doby.

iemniaki poytecznesprzychorobachnerekisystemusercowo-naczyniowego.Jednakci,ktrzycierpinanad-

waglubcukrzycpowinnijeichmniej.Sokzsurowychziemniakwwmedycynieludowejwykorzystujesiprzycho-

robach ołdka z nadkwasot.Wymyte,wytarte starannie ziemniaki w łupinach utrze na drobnej tarce.Wycisn sok

zkrochmalem.Pitylkowiey,po1/2szklanki3razydziennienaczczo.

Marchew jestkorzystnaprzyzaparciach,chorobachwtroby,nerek,kamicynerkowejikamicyołdka.Aleniejest

wskazanaprzyzaostrzeniuchorobywrzodowejołdkaizapaleniachjelitagrubego.

Burak gotowany iwywarzniegoposiadajwłaciwociprzeczyszczajceimoczopdne.

Dynia (misz)polepszapracjelitprzyzaparciach,nasilawydzielaniemoczu.

Rzodkiew i rzodkiewka polepszaj trawienie. Dodatkowo rzodkiew ma właciwoci moczopdne i łciopdne,

atakesprzyjawydalaniuzorganizmunadmiarucholesterolu.

Jednak warzyw tych nie naley uywa przy owrzodzeniu ołdka,nieytach ołdka,chorobach wtroby i nerek,

atakeprzypodagrze.

Bakaany obniaj poziomcholesterolu wekrwi,wtrobie,nerkach,nasilaj wydzielaniekwasu moczowego.Do-

brzejestjewykorzystywaprzychorobachwtroby,nerek,miadycyipodagrze.

Cebula pobudzaapetyt,aleprzychorobachprzewodupokarmowego,wtrobyinereknaleyjewyelimjnowazja-

dłospisu.

Czosnek głuszyprocesyropieniaifermenltacjiwołdkuijelitach,zwikszawydalaniemoczu.

Chrzan zwikszawydzielaniekwasusolnego?.Działamoczopdnie.Aleniewskazanyjestdlaludzicierpicychna

nieyty,wrzodyołdka,chorobyjelit,wtrobyinerek.

Pietruszka (korze)sprzyjakrzepniciukrwi,zalecanajestprzychorobachkrwiorazjakoelementdietyprzyka-

micymoczowej,rodekmoczopdnyyiwiatropdny.Sprzyjarozpuszczaniupiaskuikamieniwnerkachipcherzumoczo-

wym.Aleprzeciwwskazanajestprzyostrychchorobachnerek.

Seler działamoczopdnieiprzeciwzapalnie.Szczeglniepoytecznyjestprzychorobachnerekipodagrze.

Koper działamoczopdnie,przeczyszczajcco,wiatropdnieiłciopdnie.

5