wpływ bezrobocia na życie w rodzinie.odt

(38 KB) Pobierz

Wpływ bezrobocia na życie w rodzinie.

 

 

 

Wśród negatywnych zjawisk dotykających społeczeństwo, a przynajmniej znaczną jego część, według zgodnej opinii wielu środowisk, można znaleźć bezrobocie. Jest to zjawisko, które powoduje inne problemy, zjawiska i patologie. Problem bezrobocia działa bezpośrednio na jednostkę, która straciła pracę, na rodzinę, oraz pośrednio na całe społeczeństwo.

Rodzina jest podstawową małą grupą społeczną regulującą wiele zachowań człowieka, wykazującą wiele procesów i zjawisk zachodzących w całym społeczeństwie. Grupa ta zawsze wzbudzała i nadal wzbudza ogromne zainteresowanie wielu dziedzin naukowych. Zwracają one uwagę na instytucjonalność rodziny, jej strukturę, powiązania zewnętrzne i wewnętrzne relacje, przeobrażenia, a w szczególności problemy. Już od najdawniejszych czasów praca w kulturze Zachodu była postrzegana jako jedna z najwyższych wartości człowieka, wpływała na jego godność i szczęście. Praca jest jednym z warunków prawidłowego funkcjonowania rodziny, zauważa to Jan Paweł II w encyklice Laborem exercens podkreśla związek między pracą i rodziną: "Praca stanowi podstawę kształtowania życia rodzinnego, które jest naturalnym prawem i powołaniem człowieka. Te dwa kręgi wartości - jeden związany z pracą, drugi wynikający z rodzinnego charakteru życia ludzkiego - muszą łączyć się z sobą prawidłowo i prawidłowo wzajemnie przenikać. Praca jest poniekąd warunkiem zakładania rodziny, rodzina bowiem domaga się środków utrzymania, które w drodze zwyczajnej nabywa człowiek przez pracę”. Praca reguluje zasady funkcjonowania w społeczeństwie, daje niezależność finansową, pozwala się spełnić, wpływa na rozwój, kontakty między ludzkie, jest sposobem na życie. Może dawać poczucie bezpieczeństwa, satysfakcji i władzy. Tak więc bezrobocie pozbawia człowieka całego dobra jakie daje praca, jednocześnie dostarcza mu dodatkowych zmartwień i problemów.

Bezrobocie jest pojęciem związanym z zagadnieniem pracy, a ściślej mówiąc z rynkiem pracy. Zjawisko bezrobocia to nic innego jak nadwyżka podaży pracowników nad liczbą miejsc pracy czyli popytem na pracowników. Jednym z pierwszych efektów transformacji ustrojowej było pojawienie się bezrobocia. Jest to zjawisko negatywne nie tylko dla osoby bezrobotnej i jej rodziny, ale także ogromnym uszczerbkiem dla gospodarki państwa.. Powoduje obciążenia finansowe na wypłatę zasiłków i wszelkich świadczeń socjalnych oraz na wdrożenie programów przeciwdziałania bezrobociu. Zmniejsza dochody budżetowe państwa ponieważ bezrobotni nie płacą podatków, składek na ubezpieczenie społeczne i nie kupują towarów. Brak zatrudnienia w kraju zwiększona emigrację najczęściej ludzi młodych i dobrze wykształconych co powoduje nie tylko straty ekonomiczne związane z nakładami na naukę, która została nie wykorzystana, ale także straty demograficzne. Bezrobocie powoduje pogorszenie zdrowia zarówno psychicznego jak i fizycznego, a co za tym idzie zwiększonych kosztów leczenia. Przyczynia się do wzrostu przestępczości, która przyczynia się do strat finansowych w państwie na walkę z nią Brak pracy dla samego bezrobotnego i jego rodziny niesie negatywne skutki. Mogą one objawiać się pojedynczo, łączyć się ze sobą, ewoluować, wkraczać na drogę patologii.  Problemy te mogą wpływać na życie jednej osoby, całej rodziny, a nawet społeczności lokalnej. 

 

 

 

Głównymi problemami w życiu rodzinnym wynikającymi z bezrobocia są:

- Zła sytuacja finansowa rodzin (szczególnie wielodzietnych, terenów popegeerowskich, rodzin z osobami chorymi i niepełnosprawnymi, matek samotnie wychowujących).

                      - Uzależnienie się rodzin od pomocy państwa.

                      - Depresja, problemy psychiczne i emocjonalne.

- Kryzys instytucji rodziny.

                      - Bezradność opiekuńczo – wychowawcza.

                      - Brak perspektyw młodych ludzi.

- Alkoholizm, przemoc

- Szerząca się przestępczość.

- Prostytucja.

- Bezdomność, marginalizacja społeczna.

 

              Aby zaspokoić podstawowe potrzeby rodziny bezrobotni najpierw wykorzystują oszczędności, potem sprzedają rzeczy, następnie się zadłużają. Dobrze gdy rodzina ma oszczędności, jeśli jednak żyje od wypłaty do wypłaty, lub jeśli posiada kredyt mieszkaniowy jest szczególnie narażona na szybkie zubożenie. Dodatkowo jeśli nikt nie pracuje w rodzinie może brakować na podstawowe dobra takie jak żywność, odzież, opał, opłaty na przedszkole, czy szkołę. Większość bezrobotnych zwraca też uwagę na problem braku środków na opłacenie czynszu i uregulowanie bieżących rachunków. Zaległości narastają, narasta też poczucie zagrożenia eksmisją.

Bezrobotnych zamieszkujących polskie wsie cechują postawy roszczeniowe, charakteryzujące się oczekiwaniem na wsparcie ze strony państwa. W badaniach bezrobotnych mieszkańców wsi związanych z byłymi PGR-ami uzyskano wyniki, w których osoby bez pracy przejawiają postawy pasywne przyjmując strategię bierno – obronną. Pracują oni dorywczo, sezonowo, bez ubezpieczenia. Często ucieczką jest choroba, ubieganie się o rentę, pomoc społeczną, a także alkoholizm ojców, takie badania w połowie lat 90-tych przeprowadziła Stanisława Czarnecka. W złych sytuacjach materialnych są rodziny wielodzietne, oraz te, w których są osoby chore i niepełnosprawne. Dzieci w takich rodzinach zmuszone są do pomocy rodzicom i pracy po szkole, aby choć trochę zarobić. W skrajnych przypadkach gdy rodzina nie ma środków do życia, dzieci mogą trafić do placówek opiekuńczych. W rodzinach, w których są osoby chore często po utracie pracy żywiciela rodziny występuje brak środków na lekarstwa, środki czystości, a renty chorych przeznaczane są na podstawowe potrzeby. W dramatycznej sytuacji pozostają matki samotnie wychowujące dzieci. Pozostawione często same sobie, nie mające wsparcia męża, nie mogące dzielić obowiązków z druga osobą, muszą radzić sobie same opiekując się dziećmi, jednocześnie borykając się z problemem bezrobocia i związanymi z tym trudnościami.

              Długotrwała zła sytuacja finansowa, ubóstwo, brak podstawowych środków do życia zmuszają rodzinę do korzystania z pomocy państwa. Podstawowymi krokami po utracie pracy jest zarejestrowanie się w Urzędzie Pracy. Daje to ubezpieczenie, kilkumiesięczny zasiłek dla osób bezrobotnych, które utraciły pracę, możliwość szkoleń, przekwalifikowania zawodowego, zwrotów kosztów na dalszą naukę. Ośrodki Pomocy Społecznej udzielają „pomocy finansowej w formie zasiłków stałych, okresowych i celowych stosownie do spełnianych warunków przez osoby zgłaszające się o pomoc, udzielają pomocy rzeczowej, organizują usługi opiekuńcze dla osób starszych i chorych, pokrywają wydatki na świadczenia zdrowotne, kompletują dokumenty do domu pomocy społecznej, prowadzą domy pomocy społecznej, ośrodki wsparcia o zasięgu lokalnym, środowiskowe domy samopomocy, udzielają schronienia i posiłki zwłaszcza dla osób bezdomnych, organizują poradnictwo prawne i psychologiczne, praca socjalna, dożywianie dzieci, sprawienie pogrzebu w tym osobom bezdomnym”. Większość osób, które korzystają z pomocy państwa to rodziny dysfunkcyjne, wielodzietne, rodziny z osobami niepełnosprawnymi i chorymi, matki samotnie wychowujące dzieci, osoby nieporadne życiowo, bezdomni. Nie posiadają oni stałych dochodów, nie pracują. Często pomoc od państwa otrzymują długotrwale, uzależniając się od niej, staja się wygodni wykazując postawę roszczeniową. Także kursy doszkalające, nie spełniają swojej roli. Miały za zadanie pomóc odnaleźć się na rynku pracy, niestety są to jedynie podstawowe kursy, po których niewiele klientów pomocy społecznej otrzymuje zatrudnienie. Wielką potrzebą  jest stworzenie takich warunków, aby praca i dochody były ważniejsze dla stałych beneficjentów niż zasiłki. Państwo powinno stworzyć takie regulacje prawne, aby pomoc ubogim  pozwoliła na odbicie się od dna rozpaczy. Polityka drobnych, mądrych kroków, działania wielu specjalistów oraz poprawa prawa mogą pomóc. 

              Zazwyczaj informacja o utracie pracy wywołuje wstrząs i szok osoby, która utraciła pracę oraz zaskoczenie rodziny. Osoba ta jest zagubiona, boi się o przyszłość, reaguje złością i agresją. W początkowej fazie bezrobotny godzi się z zaistniałą sytuacją, szuka pracy, zapisuje się w Urzędzie Pracy, pyta o pracę wśród znajomych, nadrabia zaległości związane z jego zainteresowaniami, odpoczywa traktując ten stan jako długi urlop. Po okresie około pół roku następuje faza pesymizmu związana z brakiem zatrudnienia. Dalej mogą wystąpić zaburzenia psychiczne, psychosomatyczne zaprzestanie szukania pracy. Przy dłuższym pozostawaniu bez pracy następuje destrukcja, izolacja, brak zaufania, spadek kondycji intelektualnej i fizycznej, zachowania depresyjne. Osoby pozostające   dłużej w stanie bezrobocia narażone są częściej na popadanie w nałogi, wkraczają w konflikty z prawem. Bezrobotni mają poczucie społecznej bezużyteczności. Występują sytuacje stresowe, co ma związek z zwiększeniem trudności w poszukiwaniu pracy.

              Bezrobocie ma ogromny wpływ na funkcjonowanie i relacje w rodzinie. W wielu rodzinach zostaje zaburzona atmosfera życia domowego. Jeżeli jest to krótkotrwała sytuacja może wzmocnić stosunki między członkami rodziny. Małżonkowie mogą się nawzajem wspierać, doradzać sobie, szukać rozwiązania problemów. Ojciec traci swój autorytet, nie jest już „głową rodziny”. Mężczyzna przechodzi z pozycji żywiciela rodziny na dalszy plan. Jeśli jednak sytuacja bezrobocia się wydłuża, w rodzinie brakuje środków do życia, wzrasta zadłużenie, poszukiwania pracy są nie skuteczne, pojawiają się konflikty, wzajemne obwinianie, kłótnie. W takich rodzinach panuje nieustanna atmosfera niepokoju i agresywnych zachowań. Nikt nie czuje się bezpiecznie. Długotrwałe kłótnie, problemy związane z bezrobociem mogą doprowadzić do rozpadu rodziny i rozwodu.  W związku z tym pogarsza się sytuacja dzieci w środowiskach szkolnym i rówieśniczym. Skutki bezrobocia wpływają na  uczące się dzieci, gdyż rodzice nie mają pieniędzy na wydatki związane z nauką. Pogarszają się warunki mieszkaniowe, poziom kulturalny rodziny, atmosfera wychowawcza i stosunek rodziców do dzieci obniżając motywację do nauki. Dzieci nie rozwijają swoich zainteresowań, nie uczestniczą w życiu pozalekcyjnym, nie biorą udziału w różnych formach integracji. Kryzys instytucji rodziny wiąże się z problemami opiekuńczo - wychowawczymi. Dzieci izolują się, bywają, że są niedożywione, lekceważą obowiązki szkolne, wagarują, uciekają z domu.  Dzieciom towarzyszy poczucie niezrozumiałej dla nich krzywdy, a nawet uczucie żalu do rodziców. Brak możliwości uczestniczenia w zajęciach pozaszkolnych, brania udziału w życiu kulturalnym, w zajęciach sportowych, czy rekreacji bezpośrednio zagraża prawidłowemu rozwojowi dzieci z rodzin osób bezrobotnych. Rodzice wstydzą się swoich problemów, zakazują dzieciom kontaktów z rówieśnikami. Takie zachowania mogą rzutować na dalszym rozwoju pokoleń. Mogą wpływać na ich wykształcenie, system wartości, zainteresowania i kontakty międzyludzkie.

              Młodzi nie mogą się wyrwać z kręgu bezrobocia. Bezrobotni rodzice nie przekazują odpowiednich postaw obowiązkowości, punktualności, współpracy, poczucia potrzeby zarabiania, inwestowania. Także rodziny nie mają funduszy na pełne wykształcenie swoich dzieci, sfinansowanie studiów, opłaty za prawo jazdy, kursy językowe. Ukazuje się, też problem, przed którym stają młodzi po ukończeniu edukacji, nie mogą znaleźć oni pracy, a tym samym usamodzielnić się. Bezrobocie skazuje ich na opiekę rodziców. Bezrobocie uniemożliwia młodzieży rozpoczęcie dorosłego życia, które przecież głównie polega na niezależności finansowej. Wpływa to na obniżenie poczucia ich własnej wartości. Długotrwałe pozostawanie bez pracy powoduje brak poczucia bezpieczeństwa, apatię, zrezygnowane, bierność. Zmniejsza szansę na znalezienie pracy, preferowane są bowiem osoby posiadające już doświadczenie zawodowe. Młodzież nie ma perspektyw na polepszenie swojej sytuacji. Często jedynymi rozwiązaniami jest praca przy produkcji, na umowę zlecenie lub wyjazd zagraniczny. Szczególnie to ostatnie jest niszczeniem krajowej gospodarki. Młodzież wykształcona w kraju, emigruje za pracą, wpływa to źle na gospodarkę państwa.

              Bezrobocie może być przyczyną takich patologii jak: alkoholizm, czy przemoc w rodzinie. Jednocześnie alkohol może też być jedna z przyczyn utraty pracy. Pomimo poszukiwań nie udaje im się znaleźć pracy, wydaje się im, że są bezużyteczni i niepotrzebni. Każdego dnia zastanawiają się skąd wezmą pieniądze na utrzymanie rodziny, problem zaczyna ich przerastać, wydaje się tym ludziom, że są bezsilni i wtedy sięgają po alkohol, mają wrażenie, że problem znika. Picie alkoholu powoduje jeszcze większe ubożenie rodziny, długi, rozwody, wykluczenie społeczne, krzywdę dzieci, przemoc. Najczęściej alkoholikiem w domu jest mężczyzna, ten który powinien  być żywicielem i autorytetem rodziny. Nierzadko w ten nałóg jest wplątana także kobieta. Matka przestaje dbać o dom i dzieci. Bezrobotny alkoholik rezygnuje z poszukiwania pracy, nie jest obowiązkowy, a jeśli otrzyma jakąś pracę szybko jest z niej zwolniony. Alkoholika cechuje też brak odpowiedzialności, punktualności, postawa roszczeniowa i nieuczciwość. Narastająca frustracja, wynikająca z braku pracy, utrata szacunku w oczach rodziny i znajomych może doprowadzić do   przemocy. Przeżycia bezrobotnych w połączeniu z alkoholem są wynikami wielu aktów przemocy. Może to być przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna lub finansowa. Gdzie ta ostatnia objawia się odbieraniem wszelkich środków jakie posiada rodzina i przeznaczaniem pieniędzy na alkohol. Rodzina ukrywa problem alkoholizmu i przemocy. Dzieci są krzywdzone, zaniedbane i niedożywione.

              Pogłębiające się problemy rodziny związane z bezrobociem wpływają na rozwój zachowań patologicznych takich jak przestępczość i prostytucja. Szczególnie z tymi działaniami powiązani są młodzi ludzie. Jest to ich sposób na życie, forma zarobienia pieniędzy, poczucie przynależności do grupy, często bywa jednak, że to postępowanie wiąże się z  utrzymaniem siebie i rodziny. Bezrobocie generuje przestępczość i patologię prostytucji. Zła sytuacja finansowa, uzależnienie się rodziny od pomocy państwa, brak autorytetów w rodzinie, konflikty, problemy emocjonalne, zaniedbanie wychowawcze, brak perspektyw popychają młodzież do takich decyzji. Są to zachowania niemoralne polegające najczęściej na przemocy fizycznej, kradzieży, rozbojach, wymuszeniach, oszustwach, fałszerstwu, porwaniach dla okupu, przemytach, nielegalnym handlu. Młode dziewczyny szukają sponsorów, sprzedają swoje ciało za niewielkie wynagrodzenie, zaniedbują naukę, są narażone na choroby i działania sutenerów, porwania do domów publicznych. Wchodząc w ten świat bardzo trudno wyrwać się z niego. Zauważa się, że w województwach o szczególnie wysokim bezrobociu nastąpił znaczny wzrost liczby popełnianych przestępstw. Ograniczone możliwości finansowe, a jednocześnie nachalne promowane wartości konsumpcyjnych przez środki masowego przekazu u młodych ludzi powodują silną pokusę podejmowania działań niezgodnych z prawem, karanych, niemoralnych i destrukcyjnych. Młodzież doświadczona w działaniach przestępczych wchodzi w świat dorosłych, nie chce kształcić się, woli łato zarabiać pieniądze bez ograniczeń, bez poszanowania wartości i prawa.

               Bezdomność należy do patologii społecznej, a uwarunkowana jest społecznie i ekonomicznie. Zadłużenie rodziny, jej długotrwałe nie płacenie rachunków, czy nie spłacanie rat kredytu może doprowadzić do dramatycznej sytuacji eksmisji. Częstą przyczyną długów lokatorów jest ich trudna sytuacja finansowa oraz brak świadomości jakie konsekwencje niesie za sobą zadłużenie. Jest to skrajna sytuacja, ale może się  zdarzyć. Wtedy instytucje administracji rządowej i pozarządowej są odpowiedzialne za udzielenie doraźnej pomocy, umieszczenie osoby lub rodziny w lokalu socjalnym, ośrodku dla bezdomnych, udzielenie zasiłku oraz wdrożenie rodziny w program wyjścia z bezdomności. Osoby bezdomne są zazwyczaj izolowane i wykluczone społecznie. Należą do nich wychowankowie domów dziecka, byli więźniowie, którzy nie mają szans na zatrudnienie, bez kwalifikacji zawodowych, osoby z problemami alkoholowymi, ci którzy stracili pracę i z powodu rozpadu więzi rodzinnych. Wykluczeniem społecznym mogą też być osoby w trudnej sytuacji materialnej, bezrobotni, rodziny z problemem alkoholizmu i przemocy, korzystające z pomocy państwa takie osoby mogą być traktowane w społecznościach jako osoby „z marginesu”. Rodziny bezrobotne muszą więc zrobić wszystko, by nie dopuścić do sytuacji bezdomności.

              Kwestia bezrobocia i problemy łączące się z tym zjawiskiem dotykają różne grupy społeczne, dotyczą niemal każdej grupy wiekowej,  od młodych do ludzi przed emeryturą. Jest to ciągle pogłębiające się zagadnienie, które niesie niszczycielskie skutki w rodzinach, społecznościach lokalnych i całym państwie. Jedna osoba pozostająca bez pracy może doprowadzić do wielu dramatycznych sytuacji. Rodzina bez żywiciela może nie poradzić sobie z narastającymi problemami. Przewidzenie wszystkich skutków bezrobocia jest prawie nie możliwe ponieważ cała złożoność tego zjawiska da znać o sobie w przyszłości i może ukazać inne aspekty niż te, które zostały przedstawione.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bibliografia:

 

1.Czarnecka S., Zjawisko bezrobocia, a jakość życia w rodzinie wiejskiej. Prace naukowe, WSP Częstochowa 1995

2. Jan Paweł II Laborem exercens, podtytuł; O pracy ludzkiej, 14 września 1981

3. Januszek H., Sikora J., Podstawy socjologii, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2000

4. Kabaj M., Bezrobocie i ubóstwo. Elementy programu przeciwdziałania w Człowiek-Rynek-Sprawiedliwość, Towarzystwo Wydawnicze i Literackie, Warszawa 2001

5. Pilch T.,  Lepalczyk I., Pedagogika społeczna, Wydawnictwo Akademickie „ŻAK”, Warszawa 1995

6. Socha M., Sztanderska U., Strukturalne Podstawy bezrobocia w Polsce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000

7. Stankiewicz L., Zrozumieć bezdomność (aspekty polityki społecznej),Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn 2002

8. Śliwińska A., Bezrobocie młodzieży: przyczyny i konsekwencje, Wychowanie na co Dzień 1996 nr 6 

9. Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 64, poz. 593), Rozdział 1, Art. 36

 

 

 

Zgłoś jeśli naruszono regulamin