ei_2004_05_s062.pdf
(
394 KB
)
Pobierz
ei 5 2004.indb
projekt
projekt instalacji odgromowej
naziemnych zbiorników paliwa
mgr inż. Julian Wiatr, inż. Marcin Orzechowski
podstawa opracowania
opis techniczny
uproszczony podkład geodezyjny,
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw
płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów
naftowych i ich usytuowanie wraz ze zmianami wprowadzonymi w dniu 20
grudnia 2002 r.,
PN-86/E 05003-01 – „Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Wymagania
ogólne”,
PN-89/E 05003-03 – „Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Ochrona
obostrzona”,
PN-IEC 61024-1:2001 – „Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Zasady
ogólne”,
PN-IEC 61024-1-1:2001 – „Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Zasa-
dy ogólne. Wybór poziomu ochrony urządzeń odgromowych”,
PN-IEC 61024-1-2:2002 – „Ochrona odgromowa obiektów budowlanych.
Część 1-2: Zasady ogólne. Przewodnik B – projektowanie, montaż, kon-
serwacja i sprawdzanie urządzeń piorunochronnych”,
katalogi wyrobów firmy „WIRBET” Ostrów Wielkopolski.
Podczas wykonywania zbrojenia płyty betonowej należy ułożyć taśmę
FeZn 35x5, rozmieszczoną zgodnie z
rysunkiem 1
. Taśmę należy połączyć
złączkami krzyżowymi co trzeci pręt ze zbrojeniem płyty betonowej.
Zgodnie z
rysunkiem 1
, taśmą FeZn35x5 należy wykonać podwójny
uziom otokowy na głębokości:
a) 1 m – pierwszy otok,
b) 1,5 m – drugi otok.
W miejscach wskazanych na
rysunku 1
należy ustawić zwody pionowe o wy-
sokości 20 m, produkcji firmy „WIRBET”. Na słupach zainstalować złącza kontro-
lne. Pomiędzy słupami na wysokości 20 m należy zainstalować zwody poziome
miedziane o przekroju 50 mm
2
. Montaż zwodów pionowych wykonać zgodnie
z katalogiem firmy „WIRBET” Ostrów Wielkopolski (po wcześniejszym wyko-
naniu obliczeń wytrzymałościowych). Połączenie zwodów ze złączem kontrol-
nym należy wykonać taśmą Cu 35x5. Natomiast połączenie złącz kontrolnych z
stan istniejący
Projektowany jest naziemny skład paliw na terenie zamkniętym.
Teren został zagospodarowany zgodnie z Rozporządzeniem Ministra
Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. w sprawie warunków technicz-
nych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurocią-
gi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych
i ich usytuowanie, ze zmianami wprowadzonymi 20 grudnia 2002 r.
Drogi dojazdowe stanowiące jednocześnie drogi pożarowe zosta-
ną wyasfaltowane, dzięki czemu zmniejsza się zagrożenie porażenia
napięciem krokowym, które może powstać podczas odprowadzania
prądu piorunowego do ziemi.
Na płycie betonowej projektuje się ustawienie 20 zbiorników dwu-
płaszczowych o pojemności 20 m
3
każdy. Wysokość projektowanej płyty
betonowej nad powierzchnią ziemi wynosi 0,5 m. Wysokość kominka
oddechowego wyposażonego w bezpiecznik ogniowy w odniesieniu do
powierzchni ziemi wynosi 4 m. Średnica zbiornika wynosi 1,8 m (do
obliczeń strefy ochronnej przyjęto 2 m), natomiast długość 8 m.
Zbiorniki będą ustawione na płycie betonowej w dwóch rzędach.
Odległość od krawędzi płyty wynosi 1 m, natomiast odległość pomię-
dzy rzędami zbiorników wynosi 4 m.
W celu zabezpieczenia zbiorników od wyładowań atmosferycznych
należy opracować projekt ochrony odgromowej. Projekt płyty betono-
wej należy opracować zgodnie z wytycznymi dotyczącymi budowli i nie
stanowi części tego opracowania.
Rezystywność gruntu w miejscu budowy składu paliw, zmierzona
metodą czteroelektrodową, wynosi
r
= 1000
W
m.
Rys. 1
Plan instalacji odgromowej i uziomów oraz stref ochronnych z naniesionymi zbiornikami
paliw – widok z góry
62
www.elektro.info.pl
nr 5/2004
tytuł
podtytuł
Autor
uziomem otokowym wykonać taśmą FeZn 35×5. Wszystkie zbiorniki połączyć
z przewodami wyrównania potencjałów zgodnie z
rysunkiem 4
.
Połączenie przewodów uziemiających i przewodów wyrównania potencja-
łów (ekwipotencjalizacji) z uziemieniem otokowym należy wykonać przez spa-
wanie. Wszystkie spawy powinny być chronione przed korozją.
Strefa ochronna zostanie wyznaczona metodą kąta ochronnego. Za-
kłada się, że wszystkie zbiorniki będą znajdowały się w strefie ochron-
nej wyznaczonej przez siatkę zwodów ochronnych poziomych wyso-
kich, o jednakowym kącie ochrony we wszystkich kierunkach, wyno-
szącym
a
= 25º.
H H H
obliczenia
sk
= − = − =
= =
=
20 4 16
25 0 466
16 0 466 7
m
tg tg
R tg H
α
°
,
Zbiorniki paliwowe są zagrożone wybuchem, przez co należy zachować
I poziom ochrony – zgodnie z wytycznymi zawartymi w PN-IEC 61024. Sto-
sując się do ww. normy trzeba zastosować słupy o wysokości 20 m nad zie-
mią i przyjąć kąt ochrony 25º.
Wysokość zbiorników liczona od ziemi do kominków oddechowych wy-
nosi 4 m, zatem bezpieczną wysokością ochrony będzie poziom 4 m nad
powierzchnią ziemi.
ochr
α
*
sk
=
* ,
=
,46
m
R
' ( , ) * ,
ochr
= −
16 0 5 0 466 7 22
=
,
m
Uwzględnić zwis w środku przęsła.
Należy przyjąć R’
ochr
= 7 m, dzięki czemu zostanie skompensowane przewę-
żenie strefy ochronnej spowodowane zwisem zwodu poziomego, gdzie:
H
sk
– skuteczna przyjmowana do obliczenia strefy ochronnej wysokość słupa,
H
s
– całkowita wysokość słupa liczona od powierzchni ziemi,
H
o
– wymagany poziom ochrony (płaszczyzny odniesienia),
R’
ochr
– promień strefy ochronnej na płaszczyźnie odniesienia,
a
- przyjęty kąt ochrony (jednakowy dla wszystkich kierunków ochrony).
Rozstaw boczny słupów należy przyjąć co 14 m.
Sprawdzenie pokrycia strefy ochronnej – widok od czoła:
4R
,
ochr
= 28 m
³
2 L
1
+ L
2
+ 2 L
x
+ 2 L
ZB
=
= 2*1 + 4 + 2*3 +2*8 = 28 m
Rys. 2
Szkic stref ochronnych – widok z boku
warunek przekrycia zbiorników przez boczną strefę ochrony będzie zacho-
wany, gdzie:
L
1
– odległość zbiornika od krawędzi płyty betonowej,
L
2
– odległość pomiędzy rzędami zbiorników,
L
x
– odległość słupa odgromowego od krawędzi płyty betonowej,
L
ZB
– długość zbiornika,
R’
ochr
– promień ochrony wyznaczony przez pojedynczy zwód pionowy na wyso-
kości 4 m nad poziomem ziemi.
Szerokość strefy ochronnej wynosi 6*R’
ochr
= 42 m, przez co chronione są również
strefy pasa ochronnego składu. Długość strefy ochronnej wynosi 51 m (
rys. 1
).
uwaga
Rys. 3
Szkic strefy ochronnej - widok z przodu
Kominki oddechowe są zainstalowane w odległości 0,5 m od krawędzi zbior-
nika, czyli w odległości 4,3 m od dolnej krawędzi strefy chronionej wyznaczo-
nej przez zwód środkowy poziomy.
Odległość krawędzi kominka oddechowego od granicy strefy chronionej
zgodnie z
rysunkiem 5
wyniesie:
w poziomie: 7 - 2,7 = 4,3 m - (odcinek C-F);
w pionie: tg65º * 4,3m
»
9,20 m - (odcinek C-D);
odległość minimalna od krawędzi strefy chronionej: cos25º * 4,3
»
3,9 m - (od-
cinek C-E).
Należy zatem uznać, że zbiorniki w całości znajdują się w strefie chronionej
przez zwody.
Pole ochrony na wysokości 4 m nad powierzchnią ziemi przedstawia
ry-
sunek 1
oraz
rysunki 2 i 3
(w rzeczywistości pola ochrony wyznaczone przez
zwody poziome nieznacznie zachodzą na siebie).
Długość minimalna uziomu otokowego wynosi:
Rys. 3a
Szkic strefy ochronnej – widok w przekroju wzdłuż najniższej granicy strefy
ochronnej
R
== =
π
A
1435
21 37
,
m
π
nr 5/2004
www.elektro.info.pl
63
s o
projekt
gdzie:
R – promień zastępczy uziomu otokowego,
A – pole powierzchni obejmowanej przez uziom (II otok)
Zgodnie z PN-IEC 61024-1 minimalna długość uziomu otokowego dla
r
= 1000
W
m, wynosi L
min
= 20 m.
Zastępczy promień powierzchni objętej uziomem otokowym:
A – pole powierzchni objętej przez uziom otokowy [m
2
]
Jest to wartość dość duża, zatem w celu zmniejszenia rezystancji należy wy-
konać drugi otok, układany równolegle do pierwszego w odległości 3 m, uło-
żony na głębokości 1,5 m.
A = 1455 m
2
– powierzchnia objęta II otokiem uziomowym,
A = 1155 m
2
– powierzchnia objęta I otokiem uziomowym.
R = 21,37 m > L
min
= 20 m
R
=
0 6 1000
1155
=
17 66
Ω
2
Warunek spełniony.
Odległość słupa od fundamentu (zgodnie z PN-89/E 05003-03):
R
=
RR
RR
1
*
2
=
15 84 17 66
15 84 17 66
, * ,
,
,
ΩΩ
z
+
+
,
1
2
x
≥
H
s
+
4
=
+
=>
m m
Jest to wartość przybliżona, gdyż nie uwzględniono wzajemnego oddziaływa-
nia otoków, gdzie:
R
1
– rezystancja obliczeniowa drugiego otoku,
R
2
– rezystancja obliczeniowa pierwszego otoku,
R
z
– rezystancja wypadkowa uziemienia.
1
8
(2 m – wartość minimalna przy założeniu x
1
< 2 m)
Minimalna odległość zwodu poziomego od zbiorników (zgodnie
z PN-89/E 05003-03):
Przewidywana wypadkowa wartość uziemienia jest poprawna. Poza tym po-
łączenie dwóch otoków pogrążonych w gruncie na różnej głębokości (oddalo-
nych od siebie o 3 m) zmniejsza pojawiające się napięcie krokowe i poprawia
znacznie rozpływ prądów piorunowych.
Zgodnie z PN-IEC 61024-1:2001, przy zwodzie o przekroju Cu 50 mm
2
, wzrost
temperatury podczas przepływu prądu o wartości 100 kA nie przekracza 22ºC.
Należy uznać, że wzrost temperatury o taką wartość nie stanowi zagroże-
nia dla zgromadzonego w zbiornikach paliwa przy projektowanych odległo-
ściach i nie zmniejszy wytrzymałości mechanicznej zwodów poziomych.
x
≥
LL
1
+ −
2
12
12
=
20 37 12
12
+ −
=
375 17
,
m m
2
(17 m – najmniejsza odległość zwodu poziomego od zbiorników uwzględnia-
jąca zwis w środku przęsła), gdzie:
L
1
- wysokość zwodu poziomego,
L
2
- długość zwodu poziomego.
Warunek minimalnej odległości zwodów poziomych od zbiorników jest
spełniony.
Rezystancja uziemienia
:
Zgodnie z wymaganiami PN-IEC 61024-1 rezystancja uziemienia powinna
być jak najmniejsza, lecz nie precyzuje się jej wartości (zgodnie z zaleceniami
55 NKP, należy przyjmować R=10
W
).
Zgodnie z PN-86/E 05003-01 rezystancję uziemienia można obliczyć z na-
stępującego wzoru:
uwagi końcowe
Płyta betonowa stanowi osobne opracowanie budowlane. Pręty zbrojenia płyty
należy układać tak, by zachodziły na siebie co najmniej na długości 20-krotnej
średnicy.
Pręty zbrojeniowe należy łączyć ze sobą za pomocą miękkiego drutu wiązałkowego.
Wszystkie zbiorniki paliwowe należy wyposażyć w bezpieczniki ogniowe.
Po wykonaniu prac instalacyjnych należy przeprowadzić próby odbiorcze i wystawić
metrykę urządzenia piorunochronnego.
W trakcie prób i sprawdzeń odbiorczych powinniśmy zwrócić szczególną uwagę na
połączenia przewodów wyrównawczych.
R
=
0 6
,* ,*
ρ
=
0 6 1000
1435
=
15 84 15
ΩΩ
>
1
A
gdzie:
r
- rezystywność gruntu [
W
m]
Rys. 4
Szkic powiązania zbiorników z połączeniami wyrównawczymi
64
www.elektro.info.pl
nr 5/2004
,*
,
≈ <
837 10
20 4
8
3 2
,
R
u
< 10
W
Rys. 5
Usytuowanie kominka oddechowego w strefach ochronnych
Wartość ta spełnia wymagania
norm zarówno krajowych, jak i mię-
dzynarodowych.
Rezystancja całkowitego uziemie-
nia podczas pomiaru mostkiem uda-
rowym nie może przekraczać 5
W
.
Ponadto norma krajowa nie pre-
cyzuje wartości wzrostu temperatu-
ry podczas przepływu prądu zwarcio-
wego, co jest istotne podczas projek-
towania układów przewodów odpro-
wadzających i planowania ich odległo-
ści od ściany.
Zaprezentowany projekt posiada
charakter uproszczony. Pełne opraco-
wanie powinno zawierać obliczenia
i rysunki konstrukcyjne powiązania
zbrojenia płyty betonowej z systemem
połączeń wyrównawczych oraz rozwią-
zania konstrukcyjne mocowania zwo-
dów na słupach odgromowych.
Zagadnienia te wchodzą w zakres
kompetencji konstruktora budowla-
nego. Zadaniem projektanta elektry-
ka jest określenie stopnia zagrożenia
i zaplanowanie właściwej ochrony od
wyładowań atmosferycznych (roz-
mieszczenie zwodów, przyjęcie sys-
temu ekwipotencjalizacji, wyznaczenie stref chronionych oraz określenie sposo-
bu uziemienia).
W prezentowanym opracowaniu ograniczono się tylko do zbiorników. Należy pa-
miętać, że w zakres opracowania wchodzą wszystkie urządzenia technologiczne oraz
budynki stanowiące integralną część wyposażenia magazynu paliw płynnych.
zestawienie ważniejszych materiałów
1. Słup odgromowy H = 23 m z osprzętem do mocowania
zwodów poziomych produkcji „WIRBET” Ostrów Wielkopolski 6 szt.
2. Taśma FeZn 35x5
300 kg
3. Linka Cu 50
300 m
wnioski
4. Taśma Cu 35x5
150 m
5. Drut wiązałkowy miękki
5 kg
6. Rury osłonowe
Æ
50
20 m
Strefa ochrony wyznaczona zgodnie z PN-IEC 61024-1 wyznacza bardziej kry-
tyczne warunki ochrony. Poziom ochrony jest znacznie wyższy niż przy wy-
znaczeniu stref ochrony, zgodnie z wymaganiami PN-89/E 05003-03. W prak-
tyce należy stosować zalecenia PN-IEC 61024-1.
Ewentualne luki powstające w normach międzynarodowych należy wypełniać
zapisami w normach krajowych.
7. Pozostałe drobne materiały
wg potrzeb
Porównanie wyników wymiarów stref ochronnych wyznaczonych zgod-
nie z PN-IEC 61024-1 z wymiarami uzyskanymi na podstawie obliczeń za-
lecanych przez PN-89/E 05003-03.
Zgodnie z PN-89/E 0503/03, kąty ochronne wynoszą odpowiednio:
a
= 30º – promień wewnętrzny na wysokości 4 m wynosi: 9,20 m (zgodnie
z PN-IEC 61024-1: promień wynosi 7,4 m na tej samej wysokości),
b
= 45º – odległość boczna od osi zwodu na wysokości 4 m wynosi: 16 m (zgodnie
z PN-IEC 61024-1-1: odległość boczna od osi zwodu na wysokości 4 m wynosi 7,4 m).
W efekcie pole chronione przy zaproponowanym zwodzie znacząco wzrasta.
Podobnie w kwestii uziemienia norma krajowa wymaga uzyskania rezystan-
cji uziomu nie większej jak 15
W
(bez względu na rezystywność gruntu, kie-
dy norma międzynarodowa nie precyzuje wymagań co do wartości rezystan-
cji uziemienia, ograniczając się tylko do stwierdzenia, by było jak najmniej-
sze - 55 NKP zaleca, by nie przekraczało 10
W
).
Dla przyjętego układu uziemienia otokowego:
uwaga
Zgodnie z decyzją PKN w zakresie ochrony odgromowej, obowiązują nor-
my krajowe i międzynarodowe.
Sprostowanie:
Do „e.projektu“ zamieszczonego w numerze 4/2004 r. „elek-
tro.info“ wkradło się kilka nieścisłości: obliczenia Z
kdop
oraz J
zw
zamieszczone
w pkt B (dobór zasilaczy UPS) na str. 53 powinny zostać zamieszcone w punk-
cie E (sprawdzenie samoczynnego wyłączenia). Na rys. 1a moc powinna wy-
nieść 8 kVA, typ transformatora ESO 107/8000. Na rys. 4 prawidłowo powin-
no być P
i
= 6,90 kW, P
sz
– właściwa wartość to 6,21 kW.
nr 5/2004
www.elektro.info.pl
65
Plik z chomika:
pilot1216
Inne pliki z tego folderu:
ei_2004_05_s003.pdf
(42 KB)
ei_2004_05_s004.pdf
(114 KB)
ei_2004_05_s005.pdf
(296 KB)
ei_2004_05_s008.pdf
(1209 KB)
ei_2004_05_s012.pdf
(238 KB)
Inne foldery tego chomika:
- II w.św. - Pacyfik, Azja
- II w.św. - Rosja - ZSRR
- II w.św. Afryka, Atlantyk
- ★ Oszukać Umysł
ENCYKLOPEDIA KOŚCIELNA
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin