ABC prawa urlopowego.pdf
(
68 KB
)
Pobierz
ABC prawa urlopowego
ABC prawa urlopowego
Chcąc ustalić prawo pracownika do urlopu, jego wymiar, sposób planowania, udzielania i korzystania z urlopu, takŜe zasady wynagradzania za
urlop, trzeba sięgnąć do tzw. prawa urlopowego.
Na regulacje prawa urlopowego składają się przepisy:
·
art. 152-174 K.p. oraz
·
rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu
wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pienięŜnego za urlop (Dz. U. nr 2, poz. 14
z późn. zm.), zwanego rozporządzeniem urlopowym.
1. Co wpływa na liczbę dni urlopu?
Wymiar urlopu wypoczynkowego jest to liczba płatnych dni wolnych od pracy, z których pracownik moŜe skorzystać w danym roku
kalendarzowym. Liczba ta zaleŜy od ogólnego staŜu urlopowego danej osoby. StaŜ urlopowy obejmuje:
·
okresy zatrudnienia, czyli pozostawania w pracowniczym stosunku pracy,
·
okresy nauki,
·
inne okresy podlegające zaliczeniu na podstawie przepisów szczególnych, takie jak okres pobierania zasiłku albo stypendium dla
bezrobotnych, czynnej słuŜby wojskowej albo pracy na roli.
Do okresu pracy, od którego zaleŜy nabycie prawa do urlopu i jego wymiar, wlicza się wszystkie poprzednie okresy zatrudnienia, bez względu na
sposób ustania stosunku pracy i przerwy między tymi okresami. Do okresu pracy, od którego zaleŜy tylko wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza
się z tytułu ukończenia:
·
zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niŜ 3
lata,
·
średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niŜ 5 lat,
·
średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5 lat,
·
średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata,
·
szkoły policealnej - 6 lat,
·
szkoły wyŜszej - 8 lat.
Okresy nauki nie podlegają sumowaniu a zaliczeniu podlega okres ostatniej ukończonej szkoły, potwierdzony świadectwem lub dyplomem. Jeśli
pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od którego zaleŜy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym
była pobierana nauka, bądź okres nauki, zaleŜnie od tego co jest dla niego korzystniejsze.
Aktualnie obowiązują dwa wymiary urlopu:
·
20 dni - jeŜeli pracownik ma staŜ urlopowy krótszy niŜ 10 lat,
·
26 dni - jeŜeli pracownik legitymuje się co najmniej 10-letnim staŜem.
Przykład:
Pracownik w dniu 1 lutego 2002 r. podjął pierwszą pracę. Legitymował się wówczas świadectwem ukończenia liceum ogólnokształcącego
i jednocześnie studiował. W dniu 22 czerwca 2006 r. ukończył studia wyŜsze. Czy wobec ukończenia szkoły wyŜszej pracownik jest uprawniony do
urlopu w najwyŜszym wymiarze?
Pracownikowi przysługuje 20 dni urlopu. W podanych okolicznościach korzystniejsze dla pracownika jest wliczanie do staŜu pracy wpływającego na
wymiar jego urlopu okresu zatrudnienia, w którym równolegle była pobierana nauka. Uwzględniając 4 lata szkoły (liceum) oraz 4 lata pracy, 8-letni
ogółem staŜ pracownik osiągnął w dniu 31 stycznia 2006 r. Natomiast zaliczenie 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyŜszej mogło nastąpić dopiero
z dniem 22 czerwca 2006 r., czyli prawie 5 miesięcy później.
Pracownik osiągnie 10-letni okres zatrudnienia uprawniający do 26 dni urlopu z dniem 31 stycznia 2008 r.
Przykład:
Zatrudniliśmy pracownika, który legitymuje się średnim wykształceniem technicznym oraz okresem zatrudnienia wynoszącym w sumie 7
lat. Zatrudnienie to ustało w 2002 r. wskutek rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Czy okres zatrudnienia podlega
wliczeniu do staŜu urlopowego?
Tak. Sposób rozwiązania umowy o pracę nie ma znaczenia. StaŜ urlopowy pracownika wynosi ogółem 12 lat (5 lat szkoły + 7 lat pracy).
2. Nabycie prawa do pierwszego urlopu w Ŝyciu zawodowym pracownika
W roku kalendarzowym, w którym pracownik podejmuje pracę po raz pierwszy, nabywa prawo do urlopu z upływem kaŜdego miesiąca pracy,
w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w kaŜdym
następnym roku kalendarzowym, o ile nadal pozostaje w zatrudnieniu.
Przykład:
Zatrudniamy od 1 czerwca 2006 r. absolwenta szkoły wyŜszej, który odbywał wcześniej 12-miesięczny staŜ i otrzymywał z tego tytułu
stypendium. Jak udzielać temu pracownikowi pierwszego urlopu?
Pracownik legitymujący się 9-letnim staŜem urlopowym (8 lat szkoły wyŜszej + 12 miesięcy pobierania stypendium) po przepracowaniu 1 miesiąca
nabył prawo do urlopu w wymiarze 2,16 dnia (1/12 z 26 dni, czyli wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku - po osiągnięciu
w sumie 10-letniego staŜu urlopowego).
WaŜne:
W roku podjęcia pierwszej pracy urlop nabywany jest sukcesywnie za kaŜdy przepracowany miesiąc. Wymiar tego urlopu nie podlega
zaokrągleniu.
W praktyce pracodawcy udzielają tego urlopu po przepracowaniu przez pracownika kilku miesięcy, sumując wymiary z kaŜdego miesiąca.
Przykład:
Ile dni urlopu naleŜy udzielić pracownikowi, który podjął pracę od 1 maja 2006 r. i przepracował tylko ten jeden miesiąc, a jest
absolwentem szkoły policealnej?
Pracownik z dniem 31 maja 2006 r. nabył prawo do 1,66(66...) dnia urlopu (1/12 x 20 dni). W przeliczeniu daje to 13 godzin i 17 minut urlopu.
PoniewaŜ urlop nie mógł być wykorzystany w naturze pracodawca wypłaci ekwiwalent.
Przykład:
Pracownik posiadający staŜ urlopowy uprawniający go do urlopu w niŜszym wymiarze przepracował do tej pory (w pierwszym roku
zatrudnienia) 4 miesiące. Czy pracodawca moŜe udzielić mu 7 dni urlopu?
Pracownik nabył prawo do 6,64 dnia urlopu (4 x 1,66 dnia). Nie ma przeszkód, aby pracodawca udzielił pełnych dni urlopu wypoczynkowego
.
3. Uprawnienia urlopowe pracownika zatrudnionego na część etatu
Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego na część etatu ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za
podstawę wymiar urlopu wynikający z ogólnego staŜu urlopowego (20 albo 26 dni). Jeśli z obliczeń wyniknie niepełny dzień urlopu, to podlega on
zaokrągleniu w górę do pełnego dnia.
Przykład:
Zatrudniamy na 2/3 etatu pracownika z 8-letnim staŜem pracy. Ile dni urlopu mu przysługuje?
Pracownik jest uprawniony do 14 dni urlopu (2/3 x 20 dni = 13,33 dnia, po zaokrągleniu 14 dni).
Przykład:
Zatrudniamy pracowników z ponad 10-letnim staŜem pracy na 1/3 i 1/4 etatu. Ile dni urlopu przysługuje tym pracownikom?
Pracownicy mają prawo do urlopu w wymiarze:
·
7 dni - zatrudniony na 1/4 etatu (1/4 x 26 dni = 6,5 dnia, po zaokrągleniu 7 dni),
·
9 dni - zatrudniony na 1/3 etatu (1/3 x 26 dni = 8,66 dnia, po zaokrągleniu 9 dni).
4. Wykorzystywanie urlopu wypoczynkowego
Wszystkim pracownikom, bez względu na wymiar ich czasu pracy, urlop wypoczynkowy jest udzielany wyłącznie na te dni, które są dla nich dniami
pracy. Dodajmy, Ŝe urlopu naleŜy udzielić w wymiarze tylu godzin, ile w danym dniu pracownik powinien przepracować, zgodnie z obowiązującym
go rozkładem czasu pracy. W praktyce ustalone na dany rok wymiary urlopów są przeliczane na godziny, przy czym jeden dzień urlopu
(obliczeniowego) odpowiada 8 godzinom pracy. Przeliczona w ten sposób godzinowa pula urlopowa pracowników wynosi w przypadku
uprawnionego:
·
do 20 dni urlopu - 160 godzin (20 dni x 8 godz.),
·
do 26 dni urlopu - 208 godzin (26 dni x 8 godz.).
Przykład:
Jak udzielić urlopu pracownikowi zatrudnionemu na 1/4 etatu, który ma w 2006 r. prawo do 7 dni urlopu i wykonuje swoje obowiązki
przez 2 godziny dziennie?
Godzinowa pula urlopowa tego pracownika wynosi 56 godzin (7 dni x 8 godz.). Udzielenie urlopu na faktyczne dni pracy oznacza skorzystanie przez
niepełnoetatowego pracownika z 28 realnych dni wolnych od pracy (56 godz. : 2 godz.).
Przykład:
Pracownik zatrudniony w systemie równowaŜnego czasu pracy, uprawniony z tytułu staŜu pracy do 26 dni urlopu, wystąpił po raz
pierwszy w tym roku o urlop wypoczynkowy na okres od 3 do 8 czerwca 2006 r. Zgodnie z harmonogramem miał w tym czasie świadczyć pracę
w dniach: 3, 5, 6 czerwca przez 12 godzin i 8 czerwca przez 4 godziny. Jak udzielić urlopu temu pracownikowi oraz ile dni urlopu pozostanie mu
jeszcze do wykorzystania?
Pracodawca powinien udzielić urlopu tylko na wskazane w harmonogramie dni pracy danego pracownika (3 dni x 12 godz.) + (1 dzień x 4 godz.),
co oznacza wykorzystanie w podanym okresie ogółem 40 godzin urlopu
.
Pracownikowi zostanie do wykorzystania 168 godzin urlopu, co wynika
z wyliczenia:
·
pula urlopowa pracownika na 2006 r.: 26 dni x 8 godz. = 208 godz.,
·
urlop pozostały do wykorzystania w 2006 r.: 208 godz. - 40 godz. = 168 godz.
Przykład:
Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na 1/2 etatu, który swoje obowiązki zawodowe wykonuje
codziennie po 4 godziny?
W zaleŜności od staŜu urlopowego urlop wyniesie albo 10 dni (przy staŜu krótszym niŜ 10 lat: 1/2 x 20 dni) albo 13 dni (przy staŜu co najmniej 10-
letnim: 1/2 x 26 dni). Liczbę naleŜnych dni urlopu mnoŜymy przez 8 godzin, co daje odpowiednio do wykorzystania 80 godzin (10 dni x 8 godz.) albo
104 godziny (13 dni x 8 godz.) urlopu. JeŜeli pracownik świadczy pracę po 4 godziny dziennie, to jego urlop będzie trwał odpowiednio 20 dni (80
godz. : 4 godz.) albo 26 dni (104 godz. : 4 godz.), czyli będzie odpowiadał wymiarowi naleŜnego mu urlopu.
5. Sposób ustalania terminu urlopu
Urlopy powinny być udzielane i wykorzystywane zgodnie z planem urlopów.
WaŜne:
Plan urlopów ustala samodzielnie pracodawca i podaje do wiadomości pracowników w sposób u niego przyjęty (np. pocztą elektroniczną
lub przez wywieszenie informacji na tablicy ogłoszeń).
Planując urlopy pracodawca powinien wziąć pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnej pracy w zakładzie. W planie
urlopów uwzględniane są zarówno te urlopy, do których pracownicy nabyli juŜ prawo jak i te, do których prawo nabędą w trakcie okresu, na który
ten plan jest sporządzany, a więc:
·
urlopy zaległe
, niewykorzystane z róŜnych przyczyn w poprzednim roku (powinny być wykorzystane w I kwartale danego roku),
·
urlopy kolejne
, do których pracownicy nabywają prawo 1 stycznia kaŜdego roku,
·
urlopy uzupełniające,
do których pracownicy nabędą prawo w ciągu roku, a wynikające z ogólnego staŜu pracy i wykształcenia,
·
urlopy dodatkowe
przysługujące niektórym pracownikom na podstawie przepisów szczególnych.
Pracodawca nie ustala planu urlopów, jeŜeli zakładowa organizacja związkowa wyraziła na to zgodę. TakŜe pracodawca, u którego nie działa
organizacja związkowa, moŜe nie tworzyć planu urlopów. Wówczas termin udzielenia urlopu pracodawca ustala po porozumieniu z pracownikiem,
biorąc pod uwagę jego sugestie oraz potrzebę niezakłóconej pracy zakładu.
Przykład:
Działająca u pracodawcy organizacja związkowa
nie zgodziła się na odstąpienie od tworzenia planów urlopów. Ponadto zwróciła się do
pracodawcy z Ŝądaniem, aby uzgodnił z nią plan urlopów na rok 2006. Czy pracodawca ma taki obowiązek?
śądanie organizacji związkowej jest pozbawione podstaw prawnych. Pracodawca ma prawo do samodzielnego sporządzenia planu urlopów
i podania go do wiadomości pracownikom.
WaŜne:
Plan urlopów albo uzgodnienie przez strony (pracodawcę i pracownika) terminu udzielenia urlopu nie obejmuje 4 dni urlopu na Ŝądanie.
W praktyce plan nie dotyczy takŜe urlopu w pierwszym roku pracy nabywanego sukcesywnie za kaŜdy przepracowany miesiąc.
6. Podział urlopu na części
Jest zasadą, Ŝe urlop wypoczynkowy powinien być nieprzerwany, czyli udzielony w pełnym przysługującym danemu pracownikowi wymiarze 20
albo 26 dni; a pracownikowi niepełnoetatowemu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.
Od tej reguły są odstępstwa, z których najwaŜniejsze dotyczy urlopu w pierwszym roku zatrudnienia. Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy,
w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem kaŜdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu
przysługującego mu po przepracowaniu roku. Obowiązujący sposób nabywania prawa do pierwszego urlopu pozwala na jego rozdrobnienie,
w zaleŜności od momentu podjęcia pierwszego zatrudnienia w roku kalendarzowym, nawet na kilkanaście ułamkowych części.
Przykład:
Pracownica legitymująca się średnim wykształceniem podjęła pierwszą pracę zawodową w połowie lutego 2006 r. Jak moŜe
wykorzystywać urlop za bieŜący rok?
Jeśli zatrudnienie będzie trwało do końca 2006 r., to z kaŜdym miesiącem pracy (dziesięciokrotnie) pracownica nabędzie prawo do 1/12
z przysługującego jej wymiaru urlopu za kaŜdy miesiąc pracy i jak powszechnie się przyjmuje moŜe z tego urlopu sukcesywnie korzystać. W praktyce
będzie uprawniona do 1,66 dnia urlopu za kaŜdy miesiąc zatrudnienia.
Podziałowi moŜe ulec jedynie "kolejny urlop" nabywany w kaŜdym następnym roku kalendarzowym. Ten podział jest moŜliwy, jednak tylko na
wniosek pracownika. Jeśli pracownik wystąpi o podział urlopu, to co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nieprzerwanie nie mniej niŜ
14 kolejnych dni kalendarzowych. W tych 14 dniach liczba dni urlopu moŜe być mniejsza, jednak wypoczynek powinien trwać dwa tygodnie.
Wniosek o podział urlopu moŜe zostać złoŜony w dowolnej formie przed rozpoczęciem urlopu, przy czym dla celów dowodowych wskazana jest
forma pisemna. Wniosek nie wymaga uzasadnienia i nie jest wiąŜący dla pracodawcy.
WaŜne:
Pracodawca nie jest uprawniony do planowania urlopu w częściach bez stosownego wniosku pracownika.
W zakładach pracy wnioski o podział urlopu są zwykle składane na etapie planowania urlopów.
Przykład wniosku w tej sprawie prezentujemy poniŜej.
Jan Nowak
Inspektor ds. kontroli wewnętrznej
Słubice, 30 grudnia 2005 r.
Przedsiębiorstwo Usług Transportowych
ul. NadbrzeŜna 1
69-100 Słubice
Wniosek o podział urlopu
Niniejszym wnoszę o udzielenie mi w 2006 r. urlopu wypoczynkowego w dwóch częściach:
od 8 do 19 maja - 10 dni roboczych,
od 3 do 14 lipca - 10 dni roboczych,
Jan Nowak
Przykład:
Pracownik uprawniony do kolejnego urlopu w wymiarze 20 dni wystąpił z wnioskiem, aby pracodawca zaplanował dla niego 10 dni
urlopu w maju i 10 dni urlopu w lipcu 2006 r. obejmujące okresy od poniedziałku do piątku następnego tygodnia. Soboty są u pracodawcy dniami
wolnymi od pracy, wynikającymi z rozkładu czasu pracy w pięciodniowym tygodniu pracy. Czy taki podział urlopu jest moŜliwy?
Urlop moŜe zostać zaplanowany i udzielony zgodnie z wnioskiem pracownika. Gwarantuje bowiem skorzystanie dwukrotnie z wypoczynku
obejmującego co najmniej 14 dni kalendarzowych.
7. Urlop na Ŝądanie pracownika
Jest to urlop, z którego pracownik moŜe skorzystać w terminie niewynikającym z planu urlopów ani z uzgodnienia z pracodawcą, pod warunkiem
zgłoszenia Ŝądania udzielenia tego urlopu najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia. Przyjmuje się, Ŝe dopuszczalna jest kaŜda forma zgłoszenia Ŝądania,
byleby nastąpiło skuteczne zawiadomienie pracodawcy o urlopie. MoŜe to być powiadomienie elektroniczne, za pośrednictwem innej osoby,
telefoniczne, w tym równieŜ jako SMS. Istotne jest tylko, aby Ŝądanie dotarło do pracodawcy najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.
Pracownik ma prawo do 4 dni urlopu na Ŝądanie w kaŜdym roku kalendarzowym bez względu na liczbę pracodawców, z którymi pozostaje w danym
roku w kolejnych stosunkach pracy. Dlatego w treści świadectwa pracy podaje się informację o wykorzystaniu tego urlopu (w rubryce dotyczącej
urlopu wypoczynkowego).
8. Potwierdzenie udzielenia urlopu
Prawo urlopowe nie wskazuje sposobu, w jaki pracodawca powinien potwierdzić pracownikowi udzielenie urlopu. Jest to kwestia organizacyjna
pozostawiona do rozwiązania w zakładzie pracy. MoŜna ją uregulować w regulaminie pracy albo zarządzeniem wewnętrznym pracodawcy. MoŜe teŜ
·
·
wynikać z przyjętego zwyczaju. W orzecznictwie przewaŜa pogląd, Ŝe pracownik nie moŜe skorzystać z przysługującego mu prawa do urlopu bez
zgody pracodawcy, co tłumaczy się znaczeniem pojęcia "udzielenie urlopu" zawierającego w sobie element przyzwolenia pracodawcy na urlop.
Sposoby potwierdzenia udzielenia urlopu mogą być następujące: karta urlopowa, podpisany przez przełoŜonego wniosek pracownika o urlop lub
mogą to być jeszcze inne formy.
PoniŜej przedstawiamy przykładowy wzór karty urlopowej.
Przedsiębiorstwo Usług Transportowych
ul. NadbrzeŜna 1
69-100 Słubice
Słubice, 5 maja 2006 r.
Pan
Jan Nowak
Dział Kontroli Wewnętrznej
Karta urlopowa
Zgodnie z wnioskiem z dnia 30 grudnia 2005 r. udzielam Panu 10 dni bieŜącego urlopu
wypoczynkowego w dniach od 8 do 19 maja 2006 r.
Dyrektor
BoŜena Kowalska
Przykład:
Pracodawca podał do wiadomości pracowników w grudniu ubiegłego roku plan urlopów na 2006 r. Czy pracownik moŜe pójść na
zaplanowany urlop bez Ŝadnych dodatkowych formalności?
ZaleŜy to od ustaleń regulaminu pracy lub innego aktu prawa wewnątrzzakładowego, albo od obowiązujących w zakładzie zwyczajów. Pracodawca
moŜe wprowadzić obowiązek występowania z wnioskiem o udzielenie urlopu mimo sporządzonego planu urlopów.
Plik z chomika:
gosiaaa123
Inne pliki z tego folderu:
plan urlopów wypoczynkowych.doc
(26 KB)
Kalkulator wyliczenia urlopu prac. tymczasowego.xls
(15 KB)
•Wycofanie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego.doc
(122 KB)
•Wniosek o udzielenie urlopu wypoczynkowego dla pracownika zatrudnionego w równoważnym systemie czasu pracy i dla pracowników niepełnoetatowych.doc
(123 KB)
•Wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego przed planowana data porodu.doc
(122 KB)
Inne foldery tego chomika:
Umowa o prace - podpisanie, rozwiazanie
Wynagrodzenie
Zakresy czynnosci
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin