Seminarium - Zakażenia jelitowe
Zatrucie pokarmowe jest to ostra choroba zakaźna wywołana spożyciem produktu żywnościowego zakażonego drobnoustrojami chorobotwórczymi lub toksynami.
Podział zatruć pokarmowych:
1. Etiologiczny:
- bakteryjne
- wirusowe
2. Epidemiologiczny:
- zatrucie sporadyczne
- zatrucie masowe
3. Kliniczny:
- ostry nieżyt żołądkowo - jelitowe
- postać czerwonkowata
- postać durowata
- postać wstrząsowa
- postać cholerowata
Objawy nieżytu żołądkowo - jelitowego:
- biegunka
- bóle brzucha
- wymioty
- gorączka
Postać wstrząsowa charakteryzuje się objawami ciężkiego odwodnienia.
Postać cholerowata charakteryzuje się obfitą, wodnistą biegunką.
Etiologia:
1. Bakteryjne
- często Salmonella enteritidis, rzadko S. typhi i paratyphi
- Shigella
- E. coli
- C. perfringens,
- Campylobacter coli, jejuni
- C. difficile
- wytwarzające toksyny: S. aureus, C. botulinum
2. Wirusy:
- rotawirusy
- enterowirusy
- kalcywirusy
3. Pasożyty:
- pierwotniaki (G. lamblia, E. histolityca)
- robaki jelitowe (Enterobius vermicularis, Ascaris lumbricoides)
Patogeneza zakażenia:
1. Dawka zakażająca (ilość bakterii, zdolność do wytwarzania toksyn, adhezji)
2. Naturalne mechanizmy obronne:
- sok żołądkowy
- żółć
- enterocyty
- tkanka limfoidalna, wydzielnicze IgA
- prawidłowa flora bakteryjna
- motoryka przewodu pokarmowego
- neutralizacja toksyn
Patogeneza nieżytów żołądkowo-jelitowych:
1. Produkcja enterotoksyn, wzrost cAMP, cGMP w enterocytach - V. cholerae, ETEC
2. Cytotoksyny - Shigella, EHEC, EPEC
3. Enteroinwazyjność - Shigella, EIEC
4. Adherencja:
- strukturalne białka powierzchniowe - ETEC
- czynniki adherencji - EPEC
5. Powinowactwo do ukł. chłonnego p. pokarmowego - S. typhi, S. paratyphi
Biegunka:
1. Podział wg przebiegu:
- ostra - poniżej 2-3 tygodni
- przewlekła - powyżej 3-4 tygodni (należy dokładnie określić etiologię, może być niezakaźna)
2. Podział wg patogenezy:
- osmotyczna - przedawkowanie leków przeczyszczających
- wysiękowa
- wydzielnicza
- zab. motoryczne
3. Podział wg etiologii:
- zak. jelitowe
- leki
- przewlekłe choroby zapalne jelit
- gruczolaki i raki jelita grubego
- endokrynopatie - cukrzyca, nadczynność tarczycy
- zab. trawienia - choroby trzustki
- zab. wchłaniania
- alergia
- odruchowa w przebiegu zapaleń w obrębie jamy brzusznej
- zab. czynnościowe - zesp. jelita drażliwego
Wymioty - różnicowanie:
1. Choroby przewodu pokarmowego:
- przyczyny mechaniczne
- stany zapalne błony śluzowej
- odruchowe
2. Przyczyny metaboliczne - mocznica, cukrzyca
3. Leki (glikozydy, antybiotyki, NLPZ)
4. Ciąża
5. Choroby OUN
6. Psychogenne
Bóle brzucha - różnicowanie:
1. Choroby jamy brzusznej
- ostre
- przewlekłe
2. Choroby narządów poza jamą brzuszną
3. Zab. metaboliczne
4. Zatrucia
Diagnostyka nieżytów żołądkowo-jelitowych:
1. Wywiad epidemiologiczny
2. Badanie przedmiotowe
- cechy odwodnienia
3. Badania laboratoryjne:
- OB, CRP
- morfologia
- jonogram, BUN, kreatynina
- amylaza, lipaza
4. Badanie bakteriologiczne - posiewy kału, krwi
5. USG jamy brzusznej
6. Rektosigmoidoskopia
Salmonella
Bakteria G(-) z rodz. Enterobacteriaceae
Najczęściej S. enteritidis. Rzadziej hadar, newport, virchow
Źródło zakażenia: jajka, drób, mięso i jego przetwory
Patogeneza:
KK. nabłonkowate ® stan zapalny błony śluzowej ® enterotoksyna ® wzrost cAMP ® utrata Cl i HCO3 do światła jelita, zaburzenia wchłaniania Na ® wzrost poziomu płynu w świetle jelita
Obraz kliniczny:
1. gastroenterocolitis acuta
2. postać septyczna, durowa, czerwonkowata, cholerowata
3. z lokalizacją pozajelitowa: cholecystitis, arthritis, osteitis
Powikłania:
1. odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe
2. lokalizacja pozajelitowa
Czerwonka bakteryjna - dyzynteria
Shigella dysynteriae G(-) z rodz. Enterobacteriaceae
S. boydii
S. flexneri
S. sonnei
Źródło zakażenia - człowiek chory lub nosiciel
1. enteroinwazyjność
2. enterotoksyczność
Postacie:
1. poronna
2. typowa
3. toksemia (S. shigae)
Rozpoznanie:
1. posiew kału
2. rektosigmoidoskopia
Shigella
S. aureus
Źródło
pokarm
człowiek
Okres wylęgania
8 - 36 h
godziny, dni
kilkanaście godzin
Gorączka
+++
+
Wymioty
+/-
Biegunka
Bóle brzucha
silne, rozlane
podbrzusze, lewy dół biodrowy
nadbrzusze
Leczenie
objawowe
Abactal/Biseptol
Posiew kału
-
choroba odzwierzęca
choroba brudnych rąk
enterotoksyna
Escherichia coli G(-)
1. EPEC (enteropatogenna) = EVEC (enterovirulentna) - ostra biegunka noworodków i niemowląt (cholera infantuum)
2. ETEC (enterotoksyczna) - enterotoksyna LT i ST
3. EIEC (enteroinwazyjna)
4. EHEC (enterokrwotoczna) - u dzieci zespół hemolityczno-mocznicowy, u dorosłych colitis haemorrhagica
5. EAEC (enteroadherentna)
Czynniki patogenne E. coli:
1. fimbrie ETEC
2. antygeny lipopolisacharydu O EPEC
3. enterotoksyny ETEC
4. naurotoksyna EHEC
5. enteropatogenny czynnik arherencji EPEC
Obraz kliniczny zakażeń E. coli:
1. cholera infantuum - EPEC, ETEC
2. colitis, gastroenterocolitis
3. biegunka podróżnych - ETEC, EAEC
4. colitis haemorrhagica - EHEC
5. zespół hemolityczno - mocznicowy - EHEC
6. inne: meningitidis, zak. dróg moczowych, cholecystitis
Rozpoznanie: posiew (mocz, krew, ropa)
Yersinia enterocolitica G(-)
Rezerwuar: zakażone produkty pochodzenia zwierzęcego, woda
Produkuje enterotoksynę i endotoksynę
Patogeneza: węzły chłonne jamy brzusznej
Objawy kliniczne:
- enterocolitis
- lymphadenitis mesenterica
- ileitis terminalis
- ostry brzuch
- uogólnienie: posocznica, erythema nodosum, arthritis
Diagnostyka:
- posiew kału
- serologia
- reakcja krzyżowa z antygenami tarczycy
Clostridium - laseczka beztlenowa G(-)
Produkuje enterotoksyny i toksyny powodujące hemolizę i wzrost przepuszczalności naczyń
1. Zatrucie pokarmowe
2. Enteritis necroticans - C. perfringens
3. Colitis - C. difficile (antybiotykoterapia) - colitis pseudomembranacea (powikłanie: megacolon toxicum)
Biegunka podróżnych:
- polietiologiczny zespół objawów żołądkowo-jelitowych
- E. histolitica, G. lambloa, ETEC
...
pajro