NIE BÓJMY SIĘ ASTMY.docx

NIE BÓJMY SIĘ ASTMY

Chorujesz na astmę. Cóż, nie ty jeden. Nie jesteś sam: astma należy dziś do najczęściej występujących przewlekłych chorób. Przewlekłych - to znaczy, że przebiegają one z nawrotami i trwają długo, nieraz przez całe życie. W krajach uprzemysłowionych astma należy do najczęściej spotykanych chorób u dzieci. Częstość występowania astmy ciągle rośnie. Coraz więcej ludzi zapada obecnie na choroby układu oddechowego. Astma również należy do schorzeń uwarunkowanych zanieczyszczeniem środowiska naturalnego. Jak wiadomo - ciągle narasta zanieczyszczenie powietrza: jesteśmy narażeni na wdychanie coraz większej ilości pyłów, spalin samochodowych i gazów przemysłowych. Wszystkie te czynniki osłabiają organizm i sprawiają, że jest on bardziej podatny na choroby dróg oddechowych. Stwierdza się także zwiększenie częstości występowania chorób alergicznych, z którymi astma w wielu przypadkach współistnieje. Powodem są zmieniające się warunki naszego życia: mieszkamy w domach, w których stale panuje wysoka temperatura i wilgotność, podłogi wyłożone są dywanami; są to idealne warunki dla rozwoju roztoczy kurzu domowego. Te mikroskopijnej wielkości zwierzątka żyją i rozmnażają się w kurzu, czują się szczególnie dobrze tam, gdzie nie ma większych wahań wilgotności. Bardzo wiele osób jest uczulonych na roztocza kurzu domowego i może reagować na nie napadami astmy.

W dzisiejszych czasach zmienił się sposób odżywiania; stosuje się wiele środków chemicznych do pielęgnacji ciała i utrzymania czystości mieszkań. Codzienne zajęcia cechuje gorączkowy pośpiech i stres. Wszystko to ułatwia powstanie astmy, a w niektórych przypadkach wywołuje często nawracające napady duszności. Mimo to - nie bójmy się astmy!

Jest to choroba, która w oparciu o osiągnięcia współczesnej medycyny daje się kontrolować do tego stopnia, że można prowadzić normalne życie, praktycznie bez dolegliwości. Aby się to udało, należy dokładnie przestrzegać zaleceń lekarza. Należy też uświadomić sobie, że astma jest chorobą przewlekłą i z tego powodu musi być leczona codziennie, bez przerw, nawet wtedy, gdy dolegliwości już ustąpiły. Astma przebiega inaczej u każdego z chorych: jedni mają dolegliwości tylko w określonych sytuacjach, inni niemal stale, jednym pomaga taki lek, drugim całkiem inny, jeden ma trudności z oddychaniem podczas wysiłku, inny tylko w nocy, jeszcze inny - podczas zabawy z kotem. Niektórzy cierpią tylko na napady kaszlu, u innych występuje świszczący oddech lub ciężkie napady duszności.

Zachęcamy do lepszego poznania siebie i swojej choroby, bo tylko wtedy można z nią należycie postępować i prowadzić życie tak jak osoba zdrowa, włączając w to nawet uprawianie sportu.

Twój los spoczywa w twoich rękach! Nie poddawaj się, bądź aktywny, astma nie będzie sprawiać ci ktopotów. A więc - nie bójmy się astmy!

CO TO WŁAŚCIWIE JEST ASTMA

U osób zdrowych płuca i drogi oddechowe pracują w następujący sposób: oskrzela, czyli tzw. drogi oddechowe, są układem rurek, które doprowadzają powietrze do płuc. Oskrzela w głębi płuc rozgałęziają się, stając się coraz mniejsze i coraz cieńsze. Od wewnątrz wyścielone są błoną śluzową, która na swojej powierzchni posiada mikroskopijnej wielkości rzęski. Rzęski poruszają się stale w kierunku od płuc do gardła, zapewniając w ten sposób usuwanie z oskrzeli powstającej tam błony śluzowej i osadzonych na niej cząsteczek kurzu, jaki wdychamy. Na samym końcu oskrzeli znajdują się pęcherzyki płucne. Tu właśnie, w pęcherzykach, tlen z wdychanego przez nas powietrza przechodzi do krwi.

U chorych na astmę wygląda to nieco inaczej: Oskrzela astmatyka są bardzo wrażliwe. Lekarze określają ten stan jako „nadreaktywność oskrzeli". Polega ona na tym, że już niewielkie nieszkodliwe czynniki drażniące, jak np. zimne powietrze, mogą spowodować nagłe zwężenie oskrzeli i uczucie duszności. Błona śluzowa pokrywająca oskrzela od wewnątrz jest u astmatyków w stanie ciągłego zapalenia i obrzęku. Śluz powstający w oskrzelach jest wyjątkowo gęsty i lepki, a ruchy rzęsek są zbyt słabe, aby skutecznie transportować go na zewnątrz. Tak więc, podstawowymi różnicami między zdrowymi oskrzelami a oskrzelami astmatyka są:
- nadreaktywność oskrzeli,
- przewlekły, choć nieodczuwalny stan zapalny błony śluzowej oskrzeli.



Astma jest w większości przypadków chorobą często nawracającą i trwającą całe życie. Nie można z niej się wyleczyć, czasem też nie udaje się jej w pełni opanować. Mimo to współczesna medycyna stwarza bardzo dobre możliwości leczenia i dysponuje środkami pozwalającymi na zlikwidowanie objawów choroby.

- oskrzela stanowią uktad rurek o łącznej długości 700 metrów, którymi powietrze napływa do płuc. Schematycznie można je przedstawić jako drzewo odwrócone „do góry nogami"

W JAKI SPOSÓB MOZNA LECZYĆ ASTMĘ?

Astma bardzo dobrze poddaje się leczeniu. W większości wypadków, po dokładnym zastosowaniu się do zaleceń lekarza, choroba ta przestaje sprawiać na co dzień problemy. Warunkiem dobrego samopoczucia i powrotu do normalnego trybu życia jest regularne stosowanie leków zapobiegawczych. Poza cukrzycą niewiele jest chorób, w których regularne przyjmowanie leków miałoby aż takie znaczenie. Jeśli chory przyjmuje tę zasadę do wiadomości, nie będzie zagrożony nieoczekiwanymi napadami astmy.

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje leków przeciwastmatycznych:
- leki zapobiegawcze,
- leki rozszerzające oskrzela (likwidujące duszność).

Leki zapobiegawcze zmniejszają stan zapalny błony śluzowej oskrzeli, będący podstawowym problemem w leczeniu nawrotów astmy. Leki te należy przyjmować regularnie i przez długi czas, inaczej bowiem nie mogą w pełni rozwinąć swego działania ochronnego.
Leki likwidujące duszność rozszerzają oskrzela. Stosuje się je tylko w razie potrzeby.

Oba rodzaje leków produkowane są w postaci preparatów do wdychania, aby lek docierał w pierwszej kolejności tam, gdzie potrzebne jest jego działanie. Najczęściej otrzymują Państwo lek w aerozolu, w dozowniku pod ciśnieniem (spray). Innymi postaciami leków są proszki i płyny do inhalacji. Niektóre preparaty dostępne są jako tabletki lub iniekcje.

Leczenie ustala się zawsze indywidualnie. Liczba stosowanych leków i częstotliwość ich zażywania zależą od stopnia ciężkości astmy. Większość chorych jednak nie wymaga stosowania więcej niż jednego lub dwóch preparatów jednocześnie. Jeśli leczenie jest skuteczne, po pewnym czasie można zmniejszać dawkę stosowanego leku. Obowiązuje zasada: tak mało, jak to możliwe.

Spróbuj omówić z lekarzem wyniki swojego leczenia i jego zasady. Powinieneś potrafić sam dopasowywać leki do aktualnego samopoczucia. Bądź aktywnym partnerem swojego lekarza.

CO TO SĄ LEKI ZAPOBIEGAWCZE?

Istnieją trzy rodzaje leków zapobiegawczych:
 kromoglikan dwusodowy (KDS),
 nedokromil sodu (NS),
 glikokortykosteroidy (zwane w uproszczeniu kortykosterydami lub sterydami).

Wspólną cechą tych trzech preparatów jest to, że nie wywierają one natychmiastowego działania. To znaczy, że zastosowane w razie napadu kaszlu lub nasilenia duszności - nie pomogą. Ich zadaniem jest niedopuszczenie do pojawienia się kaszlu lub duszności w ogóle (zapobieganie tym objawom). Jak już podkreślano, zapobieganie dolegliwościom jest możliwe tylko wtedy, gdy lek przyjmowany jest regularnie. Także wówczas, gdy samopoczucie jest dobre i astma nie daje o sobie znać. Przewlekłe i regularne przyjmowanie tych leków powoduje zmniejszenie nadwrażliwości i stanu zapalnego błony śluzowej oskrzeli.

Do regularnego leczenia astmy należy przywyknąć tak, jak do regularnego mycia zębów! Tylko w ten sposób możesz zapanować nad swoją chorobą.

Leki ochraniające drogi oddechowe.
Kromoglikan i nedokromil sodu nie są kortykosterydami. Działają na określone komórki, które występują w nadmiarze w błonie śluzowej astmatyka. Komórki te wydzielają biologicznie czynne substancje, tzw. mediatory.

To właśnie pewne mediatory powodują zwężenie oskrzeli, napady kaszlu i nasilające się uczucie duszności. Inne z nich mają zaś zadanie przyciągnąć do oskrzeli komórki zapalne, które, z kolei, uwolnią swoje rodzaje mediatorów i w ten oto sposób stan zapalny i nadreaktywność będą się pogłębiać.

Istnieją także takie substancje wydzielane przez komórki, które powodują uszkodzenie błony śluzowej oskrzela, a gruczoły śluzowe w ścianie dróg oddechowych zmuszają do wytwarzania dużej ilości bardzo gęstej i lepkiej wydzieliny.

Tak kromoglikan sodowy, jak i nedokromil, hamują uwalnianie mediatorów z komórek. Dokonują tego przez uszczelnienie („stabilizację") błony komórkowej do tego stopnia, że nie może dojść do uwolnienia mediatorów na zewnątrz.

Kromoglikan dwusodowy (KDS).
KDS stabilizuje przede wszystkim błonę komórkową tzw. komórek tucznych, które odgrywają bardzo dużą rolę w reakcjach alergicznych. Tym samym KDS posiada działanie przeciwalergiczne. KDS hamuje również, choć w małym stopniu, inne komórki uczestniczące w zapaleniu, a więc ma słabe działanie przeciwzapalne, zmniejszające nadwrażliwość oskrzeli. KDS jest lekiem profilaktycznym, hamującym wystąpienie reakcji alergicznej. Stosowany jest szczególnie dla zapobieżenia objawom astmy uczuleniowej. Duże znaczenie ma KDS w leczeniu astmy u małych dzieci. U dorosłych także jest stosowany, jeśli główną przyczyną dolegliwości jest alergia.

KDS jest lekiem sprawdzonym i bezpiecznym.

KDS występuje w postaci proszku zawartego w kapsułce. Inhalacja proszku w trakcie zażywania leku może u osób z dużą nadwrażliwością oskrzeli spowodować kaszel jako wyraz bezpośredniego podrażnienia dróg oddechowych. Dostępna jest postać leku w aerozolu do inhalacji.

Małym dzieciom lek można podawać w postaci roztworu do inhalacji.

Nedokromil sodu. Jest lekiem o wyższej skuteczności niż KDS.
Stabilizuje wiele komórek uczestniczących w reakcji zapalnej, oraz hamuje aktywność odruchową zakończeń nerwowych w oskrzelach. Z tego powodu należy do grupy leków przeciwzapalnych, przeciwdziała rozwojowi i objawom nadwrażliwości oskrzeli. Nadaje się do stosowania w leczeniu zapobiegawczym i przeciwzapalnym, szczególnie w przypadku lekkiej i średniociężkiej astmy. Nedokromil sodu wykazuje dużą skuteczność w przypadkach astmy objawiającej się uporczywym kaszlem, łagodząc kaszel astmatyczny w ciągu kilku dni. Wynika to z działania leku na zakończenia nerwowe w drzewie oskrzelowym. U osób z ciężką astmą bywa również stosowany jako lek pomocniczy, łagodzący dolegliwości i pozwalający ograniczyć dawki steroidów wziewnych. Również ten preparat, podobnie jak KDS, nie wykazuje praktycznie żadnych objawów ubocznych.

Kortykosterydy.
Kortykosterydy są najsilniejszymi i tym samym najskuteczniejszymi lekami przeciwzapalnymi ze stosowanych w astmie. Kortyzon jest hormonem wytwarzanym w organizmie każdego człowieka. Ma on zdolności hamowania stanu zapalnego, ponieważ wnika do wnętrza komórek uczestniczących w reakcji zapalnej (lub alergicznej) i tam hamuje powstawanie mediatorów, które doprowadzają do wystąpienia zapalenia w drogach oddechowych.

Kortykosterydy są również dostępne jako lek w postaci wziewnej. Stosowane dawki są raczej niewielkie, a bardzo skuteczne. Przy typowych dawkach praktycznie nie obserwuje się objawów ubocznych. Jeśli zachodzi konieczność zwiększenia ilości inhalacji, mogą ujawnić się działania niepożądane, jak nadkażenie grzybicze jamy ustnej (pleśniawki), chrypka lub uczucie suchości w ustach. Powodem tych dolegliwości jest ta część kortykosteroidów, która po inhalacji osadza się na śluzówkach jamy ustnej. Z tego względu zaleca się przyjmowanie leku przed jedzeniem i dodatkowe płukanie ust.

Dużą pomocą w zapobieganiu działaniom niepożądanym jest przyjmowanie leku wziewnie przez specjalny „przedłużacz" - komorę inhalacyjną. Cząstki leku nie docierają wówczas pod tak dużym ciśnieniem do jamy ustnej i ryzyko osadzania się ich i spowodowania podrażnienia jest naprawdę niewielkie.

Wszystkie opisane wyżej działania uboczne sterydów wziewnych ustępują po zmniejszeniu dawki leku, lub przerwaniu leczenia na krótki czas.

W leczeniu ciężkiej astmy stosuje się zwykle dodatkowo, poza preparatami wziewnymi, kortykosteroidy w tabletkach. Przy racjonalnym ich stosowaniu (wg zasady „tak mało jak tylko możliwe"), nawet przez wiele lat, korzyść z ich przyjmowania przewyższa możliwe objawy uboczne.

Pamiętaj! Musisz dokładnie przestrzegać zaleceń lekarza co do dawkowania leków zapobiegawczych. Musisz je przyjmować nawet wtedy, gdy czujesz się zupełnie dobrze!



- większość leków przeciw-astmatycznych występuje w postaci aerozolu w dozowniku pod ciśnieniem. Właściwe postugiwanie się nim jest takie proste. Musisz kazać sobie je doktadnie pokazać i zaraz samodzielnie przećwiczyć

CO TO SĄ LEKI ROZSZERZAJĄCE OSKRZELA?

Istnieją trzy różne rodzaje leków poszerzających oskrzela:
 betamimetyki,
 teofilina,
 leki antycholinergiczne.

Noszą one wspólną nazwę bronchodilatatorów, ponieważ rozluźniają napięcie mięśni ściany oskrzela i tym samym prowadzą do rozszerzenia oskrzeli.

Betamimetyki (Beta - agoniści).
Są najważniejszymi lekami w omawianej grupie. Ich działanie przypomina działanie naturalnych hormonów, które wydzielają się w sytuacji zagrożenia i powodują reakcję agresji lub ucieczki. Dochodzi do przyspieszenia czynności serca, rozszerzają się drogi oddechowe, aby jak najwięcej tlenu mogło przedostać się do krwi, a następnie do mięśni.

Betamimetyki przyjmuje się najczęściej wziewnie, w postaci aerozolu z dozownika pod ciśnieniem. Działanie leku powodujące ustąpienie duszności rozpoczyna się już w kilka minut po jego zastosowaniu i trwa zwykle do czterech godzin. Leki tego rodzaju powinny być przyjmowane tylko doraźnie, w razie potrzeby, np. gdy nagle wystąpi uczucie braku powietrza. Zaleca się także ich stosowanie przed większym wysiłkiem fizycznym, np. przed uprawianiem sportu. Z tego względu betamimetyki są lekami, które należy mieć zawsze przy sobie, „pod ręką". Jeśli są niepotrzebne - nie należy ich używać. Jeśli dojdzie do duszności
- należy przyjąć dawkę zaleconą przez lekarza.

Ostatnio dostępne są nowe leki z grupy betamimetyków, których działanie trwa do 12 godzin. Stosuje się je najczęściej w ciężkiej astmie lub gdy duszność najbardziej nasilona jest w nocy. W podobnych sytuacjach można też przyjmować betamimetyki w postaci tabletek.

Działaniem ubocznym betamimetyków jest drobne drżenie mięśniowe, którego nasilenie zależy od przyjętej dawki leku. Zwykle betamimetyk stosuje się do 3 - 4 razy na dobę, co nie powoduje zbyt uciążliwego drżenia.

Uwaga: jeśli musisz inhalować betamimetyk częściej - skontaktuj się ze swoim lekarzem!
„Zwiększenie" zapotrzebowania na lek oznacza zbliżające się zaostrzenie choroby!

Teofilina.
Jeśli leczenie betamimetykiem i jednym z leków zapobiegawczych nie jest wystarczająco skuteczne, tj. nawraca duszność lub pojawiają się dolegliwości w nocy, do zestawu leków dodaje się teofilinę.

W przypadku czystej teofiliny lub preparatów zawierających ją w swoim składzie bardzo ważne jest dokładne przestrzeganie zaleconego dawkowania. Aby lek działał skutecznie, musi osiągnąć określone stężenie we krwi: nie mniejsze, ani nie większe. Dawka jest przy tym indywidualnie różna.

Działania uboczne (występujące w razie przedawkowania) to: nudności, bóle brzucha, niepokój i bóle głowy. Leczenie teofilina musi być ustalone indywidualnie i dokładnie kontrolowane (np. przy pomocy pomiaru stężenia leku we krwi).

Antycholinergiki.
Są stosowane w leczeniu osób w wieku starszym lub u bardzo młodych osób, w cięższych postaciach astmy i astmie przebiegającej z nocną dusznością.

Leki tej grupy także dostępne są w postaci wziewnej.

Działania uboczne są niezwykle rzadkie. Należą do nich głównie gorzki smak i uczucie suchości w jamie ustnej. Leków tych nie mogą stosować chorzy na jaskrę i mężczyźni z przerostem gruczołu krokowego.

Leki rozszerzające oskrzela nie mają zdolności hamowania nadwrażliwości oskrzeli, lecz likwidują tylko doraźne objawy choroby. Z tego powodu są zawsze stosowane łącznie z lekami zapobiegawczymi przeciwzapalnymi.

Preparaty łączone.
Istnieje szereg leków, w których zestawione są preparaty o różnym mechanizmie działania. Przykładem może być połączenie w jednym aerozolu betamimetyku i antycholinergiku, które jest szczególnie zalecane w wypadku astmy nie mającej podłoża alergicznego lub w przypadku innych chorób oskrzeli przebiegających z dusznością (np. przewlekłego zapalenia oskrzeli).

Istnieje również połączenie betamimetyku (leku przeciw duszności) i KDS (leku zapobiegawczego). Preparat taki wywiera więc dwojakie działanie: likwiduje duszność i zmniejsza towarzyszący jej stan zapalny oskrzeli. Regularne stosowanie powoduje zmniejszenie prawdopodobieństwa kolejnych napadów duszności.

JAK PRZYJMUJE SIĘ LEKI PRZECIW ASTMIE?

W większości wypadków leki przeciwastmatyczne przyjmuje się wziewnie, inhalując porcję leku ze specjalnego dozownika. Wziewna droga podania leku ma tę przewagę nad innymi, że dociera on bezpośrednio do miejsca, w którym ma rozwinąć swoje działanie: do oskrzeli i płuc. Z tego względu wszystkie najważniejsze leki przeciw astmie dostępne są w postaci aerozolu. Aerozol znajduje się w specjalnym dozowniku pod ciśnieniem, a naciśnięcie pojemnika uwalnia automatycznie jedną dawkę leku.

Prawidłowy sposób korzystania z leku zawartego w dozowniku pod ciśnieniem

- zdjąć ostonkę z ustnika
- silnie wstrząsnąć pojemnikiem


- spokojnie, ale gtęboko wypuścić cate powietrze znajdujące się w płucach (nie dmuchać przy tym do ustnika!)


- po dokonaniu wydechu objąć ustnik szczelnie ustami
- nacisnąć silnie wierzch dozownika i w tym samym momencie gtęboko wciągnąć powietrze przez ustnik
- wyjąć ustnik z ust
- zatrzymać powietrze w płucach tak dfugo, jak to możliwe, po czym spokojnie wypuścić powietrze przez nos
- jeśli lekarz zalecił dwie dawki leku - czynności powtórzyć
- na koniec założyć z powrotem osłonkę na ustnik

Posługiwanie się dozownikiem pod ciśnieniem nie jest tak łatwe jak połknięcie tabletki. Inhalując dawkę leku (po uprzednim wydechu) należy wykonać to spokojnie: ani zbyt gwałtownie, ani zbyt powoli. Przy zbyt wolnym lub zbyt szybkim wciąganiu powietrza - główna porcja leku pozostaje w jamie ustnej. Jeśli masz problemy ze zrozumieniem techniki inhalacji -poradź się swojego lekarza.

Jeden dozownik pod ciśnieniem zawiera przeciętnie do 112 dawek leku. Aby ocenić ile jeszcze leku w nim pozostało, można wykonać bardzo prosty test: należy wyjąć aluminiowy pojemniczek z plastikowej obudowy i włożyć do naczynia z wodą. Pełny dozownik będzie leżał na dnie, częściowo opróżniony pływa w wodzie w pozycji pionowej, zaś próżny unosi się na powierzchni.

Istnieje wiele przyrządów ułatwiających posługiwanie się lekiem w postaci aerozolu. Są szczególnie przydatne dla osób, które nie potrafią nauczyć się prawidłowej techniki inhalacji z dozownika pod ciśnieniem. Przyrządy te mają różny kształt i wielkość. Mniejsze z nich mają tę zaletę, że można je nosić przy sobie, razem z lekiem. Niektóre z nich, na przykład Synchroner®, zapewniają dodatkowo wzrokową kontrolę, czy lek został rzeczywiście zainhalowany.

Prawidłowy sposób korzystania z leku zawartego w dozowniku pod ciśnieniem z Synchronerem®

- wstrząsnąć pojemnikiem, a następnie zdjąć nasadkę z ustnika

- otworzyć inhalator szeroko do oporu - będzie słychać odgłos zatrzaskiwania (klik)

- trzymając inhalator z dala od ust należy wykonać wydech

- a następnie wtożyć inhalator do ust i objąć wargami

- rozpocząć gtęboki i powolny wdech ustami jednocześnie nacisnąć pojemnik z lekiem

- jeżeli inhalację wykona się prawidłowo, nad otworem ustnika nie widać mgiełki aerozolu
- przy nieprawidłowej inhalacji nad otworem ustnika pojawia się mgiełka
- odjąć inhalator od ust i wstrzymać oddech na kilka - kilkanaście sekund
- następnie wykonać powolny wydech ustami lub nosem (lepiej nosem)
- jeśli lekarz zalecił dwie dawki leku - czynności powtórzyć
- na koniec złożyć inhalator i założyć z powrotem osłonkę na ustnik

Większe przyrządy (ang. „spacer") nadają się głównie do użytkowania w warunkach domowych. Mają one kształt zbliżony do średniej wielkości plastikowej butelki. Przyrząd ten nakłada się na ustnik dozownika pod ciśnieniem, naciska pojemnik uwalniając dawkę leku i dopiero potem powoli wdycha mieszaninę leku i powietrza przez ustnik „spacera". Takie przyrządy nie wymagają koordynacji naciśnięcia dozownika z wdechem i ułatwiają w ten sposób inhalację. Poza tym, lek zostaje równomiernie wprowadzony przez oskrzela do płuc, nie osiada w jamie ustnej. Poza przyjmowaniem aerozolu z dozownika pod ciśnieniem, istnieją inne możliwości podawania leków drogą wziewną. Są to inhalacje leku w postaci płynnej oraz inhalacje proszku.

Roztwory leku do inhalacji w postaci płynnej wymagają stosowania specjalnych urządzeń, tzw. nebulizatorów czy inhalatorów. Są to urządzenia elektryczne rozpylające roztwór przeznaczony do inhalacji. Przy pomocy specjalnej maski lub ustnika wdycha się lek w postaci pary przez kilka -kilkanaście minut. Ze względu na wielkość tych urządzeń można się nimi posługiwać praktycznie tylko w domu. Zaletą tej drogi podania leku jest równomierne rozprowadzenie wdychanej substancji w płucach.

Godne polecenia i coraz częściej stosowane jest podawanie leku w postaci proszku do inhalacji. Lek, jako bardzo miałki proszek, , zamknięty jest zwykle w kapsułce lub specjalnych krążkach, uwalniany tuż przed inhalacją przy pomocy odpowiednich małych przyrządów, a następnie wdychany. Delikatny proszek wędruje wraz z prądem powietrza do oskrzeli i osiada na ich błonie śluzowej. Również w przypadku inhalacji proszku nie jest konieczna koordynacja naciśnięcia dozownika i wdechu, jak to ma miejsce w przypadku leku w aerozolu. Jedyną przeszkodą w stosowaniu leku w postaci proszku jest kaszel, jaki może pojawiać się bezpośrednio po inhalacji u niektórych, szczególnie wrażliwych osób.

- przyrząd typu "spacer" nakłada się na ustnik pojemnika z aerozolem utatwia on wdychanie leku

CO NALEŻY ZROBIĆ Z PUSTYM DOZOWNIKIEM PO LEKU W AEROZOLU?

W niektórych krajach istnieje zarządzenie, że apteki obowiązane są przyjmować od chorych opróżnione dozowniki po lekach w aerozolu. Pojemniki te są specjalistyczne niszczone, a zawarte w nich aluminium odzyskiwane.

Specjalistyczne przetworzenie tych pojemników istotne jest między innymi z tego powodu, że aerozol zawiera CFC (węglowodory fluorowo -chlorkowe) jako gaz nośnikowy. W chwili obecnej poszukuje się gazów, które mogtyby zastąpić CFC przy produkcji leków.

Udziat CFC pochodzącego z leków w ogólnej ilości tego gazu uwalnianej do atmosfery jest minimalny i wynosi ok. 0,5%.

Aktualnie trwają intensywne badania innych substancji, które mogłyby być użyte jako nośniki w aerozolach stosowanych w medycynie. Powotano w tym celu specjalne konsorcjum firm farmaceutycznych. Do czasu rozwiązania problemu CFC jest dopuszczone do stosowania przy produkcji leków.

JAK NALEŻY ZACHOWAĆ SIĘ W RAZIE NAPADU ASTMY?

Regularne stosowanie leków przeciwastmatycznych ma na celu całkowite zabezpieczenie przed wystąpieniem napadu astmy. Pojawienie się nagłej duszności mimo stosowanego leczenia może oznaczać, że zestaw leków wymaga aktualnie modyfikacji albo, że były one przyjmowane niezgodnie z zaleceniami lekarza. Ostra duszność może także wystąpić po narażeniu na substancje drażniące unoszące się w powietrzu lub po zetknięciu się z alergenem.

Na wystąpienie napadu astmy należy być z góry przygotowanym. Wspólnie z lekarzem należy ustalić plan postępowania: ilość i dawki leków, jakie należy przyjąć w razie duszności. Muszą Państwo być w stanie sami szybko zareagować nim dojdzie do dalszego wzrostu duszności.

Pierwszym postępowaniem w duszności jest inhalacja dodatkowej dawki betamimetyku.

Jest to lek, który działa najszybciej. Następnie należy zastosować się do pozostałych wskazówek lekarza. Bardzo ważne jest zachowanie spokoju i nie popadanie w panikę. Wszystkie czynności należy wykonywać jak w zwolnionym tempie. Należy spokojnie oddychać, przyjąć taką pozycję ciała, w której oddychać jest najwygodniej, np. usiąść podpierając się łokciami o kolana.

Aby odkrztusić zalegającą w oskrzelach wydzielinę, należy postarać się wypić jak najwięcej ciepłego płynu. Jeśli to konieczne - powtórzyć inhalację betamimetyku.

Jeśli duszność nie ustępuje lub przemija tylko na krótki okres - należy skontaktować się z lekarzem.

Najgorszą rzeczą jaką można uczynić w ostrej duszności, jest bierne oczekiwanie na jej ustąpienie. Już przy pierwszych sygnałach ostrzegawczych należy zareagować i zainhalować lek. Głównym sygnałem ostrzegawczym jest oczywiście uczucie „skracania się" oddechu i braku powietrza. Osoby posiadające w domu przyrząd do pomiaru przepływu powietrza w czasie wydechu (tzw. pikflometr) mierząc aktualną siłę wydechu mogą obiektywnie ocenić stopień pogorszenia samopoczucia. Drugim z objawów ostrzegawczych są powtarzające się napady kaszlu.

Zapamiętaj:
Przy pierwszych sygnałach ostrzegawczych należy niezwłocznie zainhalować ten lek rozszerzający oskrzela, który akurat mamy przy sobie! W większości wypadków powoduje on poprawę samopoczucia i daje czas na podjęcie dalszych czynności.

KIEDY POTRZEBNE SĄ ANTYBIOTYKI I LEKI WYKRZTUŚNE?

Osoby chorujące na astmę zwykle nie wymagają stałego stosowania leków wykrztuśnych. Działanie ułatwiające wykrztuszanie mają w pewnym stopniu również inne leki stosowane w astmie. Kaszlu nie wolno powstrzymywać, ponieważ oskrzela muszą być systematycznie oczyszczane z wydzieliny. Środki wykrztuśne zaleca się wtedy, gdy kaszel jest nieskuteczny i utrudnia dzienną aktywność.

Wielu astmatyków przyjmuje leki rozrzedzające wydzielinę oskrzelową. One również nie są potrzebne na co dzień, ponieważ aerozole stosowane w astmie mają podobne działanie. Leki rozrzedzające wydzielinę są wskazane w wypadku ciężkiego zapalenia oskrzeli, kiedy ilość wykrztuszanej wydzieliny znacznie się zwiększa. Równie skuteczne jak leki rozrzedzające wydzielinę są inhalacje z solanki.

Astma nie wymaga stałego podawania antybiotyków. Podobnie jak u innych osób przyjmuje się je tylko w wypadku ciężkiego, bakteryjnego zakażenia oskrzeli lub płuc.

ASTMA A MEDYCYNA NATURALNA

Nie ma leków równorzędnych czy zastępczych dl...