Niepotrzene zmęczenie.pdf
(
296 KB
)
Pobierz
str_54_56_57_58.indd
Ergonomia
Niepotrzebne
Zmęczenie oraz ból nie muszą stale towarzyszyć osobom pracującym na stojąco.
Badania wykazują, że można w tym względzie uzyskać znaczną poprawę.
Patricia M.
Fernberg
Redaktor pisma
„Urology Times” (USA),
autorka książki
„A Resource Guide
for Ergonomics”
oraz wielu publi-
kacji z zakresu
BHP i ergonomii.
pakowacze i kucharze doskonale wiedzą, że
pracy na stojąco w jednym miejscu towarzyszy
ból. Statyczne stanie może sprzyjać wydajności
pracy, ale jak wiele może taka osoba zrobić bez
zwracania uwagi na narastający ból oraz zmęcze-
nie odczuwalne w dolnej części pleców, nogach
oraz stopach?
nując rozkład obciążeń w różnych częściach ciała
i zmniejszając napięcia występujące w poszcze-
gólnych mięśniach oraz stawach. Poprawia także
przepływ krwi w pracujących mięśniach. Obydwa te
czynniki mają wpływ na ogólne zmęczenie. Nacisk
na stopy podczas stania na twardej powierzchni
przy niewielkich ruchach wywołuje napięcia tylko
w kilku mięśniach i stawach, które zmuszone są do
utrzymywania całego ciężaru ciała, powodując ból
i zmęczenie – mówi.
Timothy Ford zauważa, że pracownicy posiada-
jący wyjątkowo wysokie łuki stóp, oraz ci, którzy
mają płaskie stopy, są wyjątkowo silnie narażeni na
ból i zmęczenie wynikające ze stania statycznego,
ponieważ ciężar ich ciał jest nierównomiernie roz-
łożony na stopach. Osoba, która posiada wysokie
łuki stóp, ma większy nacisk na przednią część
stopy oraz na okolicę pięty, a także gorzej niż oso-
ba z niskimi łukami absorbuje wstrząsy. U osób
tych występuje tendencja do powstawania bólów
w udach wynikających ze statycznego stania. Osoby
z płaskostopiem mają tendencję do wyginania stóp
do środka. Wydaje się, jakby ich kolana ciągle obi-
jały się o siebie. W istocie tak jest. Statyczne stanie
powoduje u tych osób bóle w kolanach oraz udach.
Odcisk stopy człowieka pozwala zorientować się, czy
wyjątkowo wysoki lub niski łuk może być przyczyną
bólów pleców oraz nóg, twierdzi Timothy Ford.
B
ÓLE
WYNIKAJĄ
ZE
ZBYT
DŁUGIEGO
STANIA
Według Timothy’ego C. Forda, członka American
Podiatric Medical Association oraz American
College of Foot and Ankle, statyczne stanie samo
w sobie nie jest złe, ale związane jest z wywiera-
niem dużego nacisku na stopy. Ludzie kompensują
brak ruchu skręcaniem stóp, podnoszeniem nóg
czy przenoszeniem ciężaru ciała. Ma to istotny
związek z rodzajem nawierzchni, na jakiej się stoi,
oraz rodzajem noszonych butów. O ile statyczne
stanie nie wywołuje bezpośrednich konsekwencji,
to wydłużone okresy takiego stania związane są
z koniecznością coraz dłuższego kompensowania
wynikających z tego problemów. To według Forda
powoduje zmęczenie i ból w dolnej części pleców
oraz inne, poważniejsze skutki.
John Ramig, prezes zarządu firmy obuwniczej
Nautilus Footwer z Portland w stanie Oregon,
przedstawia swoje obserwacje. – Istotnymi kwe-
stiami są tutaj urozmaicenie oraz umiarkowanie.
Połączenie stania oraz siedzenia w pracy zwiększa
liczbę mięśni zaangażowanych w pracę, wyrów-
P
ROBLEMY
Z
OKREŚLENIEM
SKUTKÓW
Niestety, jak zauważa dr Mark Redfern, profesor
Wydziału Otolaryngologii i Biotechniki oraz Inży-
Specyficzne problemy fizyczne
Przedłużające się stanie tworzy fizyczne problemy, które znacznie różnią się od tych, jakie występują
przy innego typu całodziennej pracy, jak np. w przypadku kelnerów lub listonoszy, albo gdy praca na
stojąco może być przerywana okresami siedzenia. Badania wykazują, że stanie w jednym miejscu przez
cały dzień wywołuje charakterystyczne problemy.
54
Promotor 9/07
zmęczenie
K
asjerzy, operatorzy pras, pracownicy odlewni,
Ergonomia
nierii Przemysłowej Uniwersytetu w Pittsburghu
oraz dyrektor uniwersyteckiego Laboratorium
Równowagi Ruchu Człowieka, nie istnieje żaden
jednolity model fizjologiczny, który pozwoliłby na
wyjaśnienie, co dzieje się, gdy człowiek stoi przez
dłuższy czas. O ile pewne badania wskazują,
że krew ma tendencje do zastojów w dolnych
częściach ciała w wyniku niedostatecznego krą-
żenia, inne badania wykluczają takie wnioski.
Badania wskazują jednak na wyraźne powiązanie
między staniem statycznym a zmęczeniem i bó-
lem (w „Promotorze” 7-8/2007 opublikowaliśmy
artykuł dr. Marka Redferna, w którym opisuje
swoje badania oraz omawia uzyskane wyniki).
Dr Redfern, którego badania skupiały się na
problematyce stania oraz zmęczenia, zauważa,
że badania dotyczyły zmęczenia nóg, całego ciała
oraz, oddzielnie, kwestii dyskomfortu. Pozosta-
wanie w pozycji stojącej ma większy
wpływ na zmęczenie nóg niż całego
ciała, ale obydwa rodzaje zmęczenia
są skutkiem stania. Rodzaj pozycji
stojącej może mieć pewien wpływ na
poziom odczuwanego zmęczenia, ale
dokładny charakter tego wpływu nie
jest jeszcze zbadany.
Rodzaj powierzchni, na której pra-
cownicy stoją, jest podstawowym
czynnikiem dyskomfortu związanego
ze staniem. Badania sugerują, że
miększe podłogi, takie jak drewniane,
lub twarde, na których ułożono dywan,
matę bądź chociaż karton, zmniejsza-
ją ból, zmęczenie oraz dyskomfort.
Podłogi, które nie są „podatne”
(np. beton), lub które nie są pokryte
materiałem amortyzującym, wyraźnie
wpływają na powstawanie dyskomfor-
tu u osób stojących na nich przez cały dzień pracy.
Podłogi śliskie lub wilgotne mogą zwiększać zmę-
czenie, ponieważ kontakt między stopami a podłogą
jest gorszy, co utrudnia utrzymywanie równowagi
i rozłożenia ciężaru ciała na stopach. Mięśnie dolnej
części ciała muszą w tej sytuacji cały czas pracować,
aby utrzymać stabilność postawy.
Dyrektor ds. bezpieczeństwa pracy Doug Rourke
z firmy General Casting w Delaware, stan Ohio, jest
nastawiony optymistycznie: – Nie mamy wielu sta-
nowisk pracy, w których trzeba przez całą zmianę
stać w jednym miejscu, ale wiemy, że stanie cały
dzień na betonie powoduje, iż ludzie narzekają,
że bolą ich stopy. Dla tych osób kupiliśmy maty
przeciwzmęczeniowe i wydaje się, że zdają one
egzamin – twierdzi.
Według badań Redferna oraz analizy klinicznej
Forda podeszwy, buty oraz maty mogą przyczynić
się do znacznego złagodzenia niekorzystnego wpły-
wu stania, o ile będą właściwie dobrane.
– Chociaż nie wiemy, jaka mata byłaby doskonała
– i nie wydaje nam się, aby taka w ogóle istniała,
– wiemy jednak, że posiadanie miększego podło-
ża pod nogami zmniejsza zmęczenie, dyskomfort
i ból – mówi Redfern. – Z mojego doświadczenia
2
Ĭrqwurohnduwrfhq|u|}|nd}dzrgrzhjr
Ĭqdol}dnrqwurolsu}hsurzdg}dq|fk
su}h}d¡vwzrzqvshnfmudf|
Ĭ}dfrzdqlhu|}|ndphwrglvffruh
Ĭ}dfrzdqlhu|}|ndhujrqrplf}qhjr
dwdlplhmvfhnrqihuhqfmlÞ
ÊÒsd¶g}lhuqlndËÓÓÐuÝâdwrzlfh
dodnrqihuhqf|mqdÝÝdpvriw
zzzÝv}nrohqldÝhodphgÝso
jako ergonomisty wynika, że stanie na macie
w szczególności pomaga starszym pracownikom
– dodaje. Znajduje to potwierdzenie w badaniach
Redferna, które wykazują, że jednym ze sposo-
bów utrzymywania równowagi przez osoby starsze
jest propriocepcja – lokalizacja własnego ciała
w przestrzeni – poprzez swoje stopy. Nierówna
lub zbyt miękka powierzchnia podłoża może
powodować u tych osób utratę równowagi.
Należy zatem unikać zbyt miękkich podłóg,
wybierając maty przeciwzmęczeniowe, przede
wszystkim dlatego, że niezbyt dobrze amortyzują
wstrząsy, a ponadto uginają się, wymuszając u pra-
cownika konieczność podniesienia stopy do góry
w celu przestawienia nogi.
Badania Redferna wykazują, że posiadanie
sztywniejszej maty nie jest złe, o ile nie jest ona
zbyt twarda, ponieważ wtedy traci swoje korzystne
właściwości. Trochę sztywniejsza mata nadal ma
Z
ASADY
PRACY
W
POZYCJI
STOJĄCEJ
Pracownicy, którzy nie są w stanie ulżyć dyskom-
fortowi stania statycznego poprzez chodzenie lub
siadanie, zwykle radzą sobie w taki sposób, że
przenoszą ciężar ciała z jednej stopy na drugą,
lub przestępują z nogi na nogę w miejscu. Nie-
którzy stosują specjalne podeszwy amortyzujące,
które pomagają radzić sobie z tym problemem,
a inni wykorzystują do tego maty. Ale czy tego
typu przedmioty rzeczywiście pomagają, czy jest
to tylko iluzja lub chwyt marketingowy?
56
Promotor 9/07
Ergonomia
dobre właściwości. Jak jednak zdefiniować właści-
wy stopień sztywności? Nasze prace idą właśnie
w tym kierunku – mówi.
Podane przez Redferna informacje świadczą
o tym, że czynnikiem sprawiającym, iż mata ma
właściwości łagodzenia zmęczenia i dyskomfortu,
jest kombinacja grubości i sprężystości. – Gdy mata
jest zbyt gruba i miękka, to chodzenie po niej jest
niewygodne, bo wymaga wysokiego podnoszenia
stóp. Jeżeli jest zbyt gruba i dość miękka, mogą
występować problemy z utrzymaniem równowagi
– dodaje. Redfern sugeruje, że należy zamawiać od
dostawcy kilka próbek różnego rodzaju mat. Należy
dać pracownikom maty do użytkowania przez kilka
tygodni i potem zebrać ich opinie. – Nie wystarczy
przetestowanie maty przez jeden dzień albo tylko
poprosić ludzi, aby kilka razy weszli na matę i zeszli
z niej – przekonuje. – Mata może im się spodobać
Ś
RODKI
ZAPOBIEGAWCZE
Doświadczenia Forda z pracownikami, którzy sto-
ją cały dzień w pracy, przekonały go do tego, że
„dobre, prawidłowo dopasowane buty oraz dobre
podeszwy mogą być równie lub bardziej efektywne
niż maty w uwalnianiu napięć stóp, zwłaszcza
w przypadku osób posiadających wysokie łuki
stóp albo płaskie stopy”. Wyjaśnia on, że wkładki
ortopedyczne wykonane indywidualnie według od-
lewu stopy danej osoby i dopasowane do niej wy-
pełniają przestrzeń między stopą a piętą, tworząc
u osób posiadających wysokie łuki stóp oparcie
trzypunktowe zamiast dwupunktowego i rozkłada-
jąc lepiej obciążenia w przypadku płaskich stóp,
aby uniknąć ich przeginania do środka. Ponieważ
jednak wkładki amortyzujące wstrząsy mają
właściwości termoizolacyjne, osoby pracujące
w warunkach wysokich temperatur mogą odczu-
wać pewien dyskomfort.
– Dostarczenie doskonałego obu-
wia roboczego jest także skuteczną
strategią ochrony – mówi Ramig.
– Należy dostarczać obuwie ochronne
zatwierdzone przez ANSI i wymagać
jego stosowania. Poza powszechnie
uznaną potrzebą stosowania stalo-
wych nakładek na palce oraz antypo-
ślizgowych podeszew należy zapewnić
także właściwą amortyzację dla stóp.
Stopień amortyzacji zapewniany przez
obuwie jest często, z krzywdą dla
pracowników, pomijany wśród wyma-
gań odnośnie do obuwia roboczego.
Obuwie robocze może mieć takie
same właściwości amortyzacyjne jak
obuwie sportowe – dodaje.
Prawidłowy dobór obuwia to kwe-
stie wygody i dopasowania. – Buty
powinny być wygodnie dopasowane do stopy już
w chwili pierwszego założenia; nie ma co liczyć na
to, że się później ułożą. Buty należy przymierzać
w środku dnia, gdy stopy są rozchodzone i już
lekko spuchnięte – radzi Ford. Uczula, by wybierać
buty, które nie są zbyt miękkie. Buty do biegania
oraz treningu sportowego mają solidną budowę
i dobre wsparcie dla łuków stóp. W dobrych butach
sportowych wkładki są wyjmowane, co pozwala na
włożenie takiej wkładki, jaka będzie odpowiadała
danej osobie. Nie należy wybierać butów prze-
znaczonych do chodzenia, ponieważ są one zbyt
elastyczne. Buty robocze, które odpowiadają także
na potrzebę ochrony palców i odporność chemicz-
ną, posiadają dość solidne, gumowe podeszwy
oraz mają wystarczająco miejsca wewnątrz na
włożenie wygodnej wkładki.
Wybór skarpet jest także istotną kwestią. – Dużo
osób nosi dwie lub trzy pary skarpet naraz. Jeżeli jest
«u¥gz|n dgrzf¥zÞ
Ĭ|v}dugu| dâ
dxwrunvl¸nlçh}slhf}qhvwdqrzlvnrsudf|Ý
fhqdu|}|ndÝqvwuxnfmhvwdqrzlvnrzhÝ
lvw|nrqwuroqhÝå
Ĭlwrogruvwâ
dxwrusxeolndfmlqdxnrz|fk}g}lhg}lq|
}du}g}dqldeh}slhf}h¡vwzhpl}gurzlhp
zsudf|Ýxg|wruzlrgf|v|vwhp¥z
}du}g}dqldeh}slhf}h¡vwzhpsudf|Ý
3ZT[BSE#SZB
0$&/"3:;:,"
*/4536,$+&45"/08*4,08&
-*45:,0/530-/&
j rv}hqldÞ
djgdohqdlvdn
whoÝÓÌËÐÑÑÎÊÎÓâwhoÝnrpÝÓÏÓËÌÍÐÍÏÌ
hñpdloÞpÝflvdnĀhodphgÝso
po postawieniu kilku kroków, ale po użytkowaniu
jej przez kilka tygodni mogą zmienić zdanie. Lepiej,
aby to pracownicy podejmowali decyzje o wyborze
właściwej maty, ale muszą mieć do dyspozycji
odpowiednią ilość czasu, by decyzje były właściwie
umotywowane – dodaje.
Ponadto przy wyborze maty należy uwzględniać
wszystkie jej parametry: śliskość, potknięcia
i upadki, utrzymywanie równowagi, konserwacja,
jak również konieczność ochrony przed ładunkami
elektrostatycznymi i inne. Niektóre maty przeciw-
zmęczeniowe po zamoczeniu stają się śliskie.
Inne maty, które mają zdolność odprowadzania
wody, mogą nie mieć wystarczających właściwości
redukcji zmęczenia. – Dostaliśmy pięć albo sześć
rodzajów mat do wypróbowania. Przy wyborze
kierowaliśmy się nie tylko wygodą, ale i trwałością,
ponieważ odlewy czasem stawiane są na matach
– mówi Rourke z firmy General Casting.
www.promotor.elamed.pl
57
Ergonomia
to konieczne, oznacza to, że buty nie są właściwie
dobrane. Zwykłe pojedyncze skarpety powinny wy-
starczyć – dodaje. Osoby pracujące w warunkach
gorąca, lub których stopy mocno się pocą, mogą
wybrać skarpety sportowe posiadające odpowiednie
domieszki i odprowadzające wilgoć od stopy lepiej niż
zwykłe skarpety bawełniane. Skarpety bawełniane
mają tendencję do utrzymywania wilgoci, co może
przyczynić się do grzybicy stóp i spowodowania tar-
cia prowadzącego do powstawania pęcherzy. Także
zasypki do stóp mogą pomóc w utrzymywaniu wilgoci
na właściwym poziomie. Jeżeli stopy nie mają ten-
dencji do nadmiernego pocenia się, zwykłe skarpety
wystarczają. Ponadto skarpety powinny być dobrze
dopasowane do stóp, aby nie zwijały się w butach.
Co można zrobić, aby pomóc ludziom, którzy
muszą przez całą zmianę stać w jednym miejscu?
Należy zezwalać na robienie częstych, krótkich
przerw w czasie zmiany i zachęcać do pospacero-
wania, zamiast siadania. Należy rozważyć stoso-
wanie wysokich stołków przy stanowiskach pracy,
aby umożliwić siedzenie przez część czasu pracy.
– Istnieje pewien stereotyp mówiący, że jeśli ludzie
nie stoją, to nie pracują – mówi Redfern. – To nie
jest dobre. Jeżeli człowiek może usiąść, chociaż
na kilka minut w czasie całej zmiany w pracy, ma
to duży wpływ na zmniejszenie odczuwania przez
niego zmęczenia staniem – dodaje.
Wiara w to, że stopy mogą wytrzymać niemal
każde obciążenie, oraz że ból stopy to nic ważne-
go, to mity. Ford zauważa, że zespół kanału stępu
– uwięzienie nerwu w kostce – może występować
w szczególności w pracach obejmujących długo-
trwałe i wielokrotne podnoszenie oraz dociskanie
w dół w jednej pozycji, takie jak występuje przy
prasach włączanych pedałem. – Schorzenie to
daje się wyleczyć, jeżeli istnieje możliwość zmiany
nawyków danej osoby w pracy – radzi.
Ramig dodaje: – Kontuzje mogą wynikać z nie-
korzystnych warunków pracy, stosowania nieprawi-
dłowo zaprojektowanych urządzeń oraz narzędzi,
zmęczenia, rozproszenia uwagi oraz ryzykownych
zachowań. Odciski, wrastające paznokcie oraz
zmęczone stopy są powszechnymi schorzeniami,
ale ich występowanie może także być przyczyną
dyskomfortu, bólu i zmęczenia oraz może prowa-
dzić do kontuzji mięśni i stawów. Pracownicy, którzy
są zmęczeni i otępiali z bólu, są mniej uważni i cha-
rakteryzuje ich mniejsza zdolność do bezpiecznego
postępowania – dodaje Ramig.
W przypadku silnych, ciągłych i narastających bó-
lów stopy lub nogi może istnieć konieczność zwró-
cenia się o pomoc medyczną, podobnie jak w przy-
padku występowania zaczerwienień, pęcherzy lub
zniekształceń. – Większość z osób, które do mnie
trafiają, próbowała wcześniej wszystkich wymienio-
nych metod – mat, wkładek ortopedycznych, butów.
Osoby te mają zwykle nietypowe stopy i konieczne
jest zastosowanie bardziej zaawansowanych tech-
nik zabezpieczenia stóp, takich jak indywidualnie
wykonywane wkładki ortopedyczne, skarpety ze
specjalnymi domieszkami lub przepisanie leków
na nadmiernie potliwe stopy – mówi Ford.
Redfern przyznaje, że nie ma możliwości prze-
widzenia, jakie będą skumulowane efekty stania
w pracy. – Mogą być naprawdę niszczące, ale nie
mamy jeszcze wiedzy na ten temat. Trudno jest
w określonej sytuacji powiązać ze sobą przyczyny
i skutki, ale na bazie własnego doświadczenia uwa-
żam, że istnieje bezpośrednia zależność między
twardością podłogi a odczuwaniem dyskomfortu
i bólów w nogach.
Na bazie własnego do-
świadczenia uważam,
że istnieje bezpośrednia
zależność między twar-
dością podłogi a odczu-
waniem dyskomfortu
i bólów w nogach.
58
Promotor 9/07
Plik z chomika:
historyk
Inne pliki z tego folderu:
ERGONOMIA PODRĘCZNIK.pdf
(4248 KB)
BHP i Ergono.rar
(34612 KB)
erogonomia-Slajdy.rar
(28076 KB)
Metodyka kontroli środ.ochr.ind..pdf
(174 KB)
Niepotrzene zmęczenie.pdf
(296 KB)
Inne foldery tego chomika:
BEZPIECZNA SZKOŁA
BHP
BHP - Zdjęcia łamania przepisów BHP
Dokumenty
Egzaminy BHP
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin